T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/428
KARAR NO : 2018/478
KARAR TR: 24.09.2018
ÖZET: Davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza nedeniyle oluştuğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K ARAR
Davacı :F.F.
Vekili :Av.İ.D.
Davalı :İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. H.D.S.
O L A Y: Davacı vekili, dava dilekçesindeözetle; müvekkiline ait 34 FY 9164 plakalı ticari servisminibüsü H.F. yönetiminde iken 21.02.2015 günüİstanbul İli, Tem-Sütlüce Kavşağı inişisırasında öndeki aracın kayarak direksiyon hakimiyetinikaybedip trafik ışıklarına 78 m kala yola yan şekildedurabildiğini; müvekkilinin aracının da duramayarak buaraca çarptığını ve daha sonra 6 tane aracınzincirleme birbirine çarparak kaza yaptığını;davalının gerekli önlem ve tedbiri alarak yolutuzlamadığını ve buzlanmayı önlemediğiiçin asli ve %100 kusurlu olduğunu; müvekkilininaracının pert olduğunu ve sigortanın müvekkiline72.000,00 TL ödediğini, müvekkilinin aracının bu kazasebebi ile en az 8.000,00 TL değer kaybınauğradığını, aracı pert olduğu için21.02.2015 olay tarihi ile 20.04.2015 tarihi arasında servisine biraraç kiraladığını ve kazançkaybının yaklaşık 9.700,00 TL olduğunu, bu olay sebebiile sıkıntı çektiğini ve borçlanarak yeniaraç almak zorunda kaldığını ve ayrıcaişini kaybetme ile karşı karşıya kalarak manevisıkıntı çektiğini ileri sürerek, 9.700,00-TLkazanç kaybı, 8.000.00-TL araç değer kaybı ve10.000,00-TL manevi tazminat olmak üzere toplam 27.700,00-TL’ninolay tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalı idaretarafından ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İSTANBUL 23. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 26.5.2016gün ve E:2015/285, K:2016/188 sayı ile, hizmet kusuru nedeniyletazminata ilişkin olduğu, kamu hizmeti görmekleyükümlü olan davalı belediye, kamu hizmetisırasında verdiği zarardan dolayı özel hukukhükümlerine tabi olmayıp, idari karar ve eylemlerden doğanzararlar niteliğinde bulunan zararın ödetilmesi talebi tamyargı davasının konusunu oluşturduğundan İdariYargılama Usulü Kanunu’nun 2.maddesi uyarınca idariyargı yerinde görülmesi gerektiği, yargı yolunun davaşartı olduğu anlaşıldığından,davanın yargı yolu yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
İstanbul 8. İdare Mahkemesi: 28.9.2017 gün veE:2017/1744, K:2017/1833 sayı ile, dava konusuuyuşmazlığın 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun uygulanmasına ilişkin bir tazminat davasıolduğu, anılan Kanunun 110. maddesi uyarınca davanıngörüm ve çözümünde adli yargı mercileriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmüuyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararakarşı davacı ve davalı vekilleri tarafından istinafisteminde bulunulmuştur.
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncu İdareDava Dairesi: 11.1.2018 gün ve E:2018/90, K:2018/85 sayı ile,İdare Mahkemesince davanın idari yargının görevinegirmediği sonucuna ulaşılmakta ise de, adli yargı yerinceverilmiş kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunduğundan, gerekçeli bir karar ile görevli yargımerciinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurması ve davanın incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar erteleyerek, UyuşmazlıkMahkemesi kararından sonra görevsizlik kararı vermesigerektiğinden, istinaf talebine konu kararda hukuki isabetbulunmadığı; açıklanan nedenlerle, istinafbaşvurusunun kabulüne, mahkemece verilen davanın görevyönünden reddine ilişkin kararınkaldırılmasına karar vermiştir.
İSTANBUL 8. İDARE MAHKEMESİ : 6.2.2018 günve E:2018/204 sayı ile, dava konusu uyuşmazlığın 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanmasınailişkin bir tazminat davası olduğu, anılan Kanunun 110. maddesiuyarınca davanın görüm ve çözümündeadli yargı mercilerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veTurgay Tuncay VARLI'nın katılımlarıyla yapılan24.09.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yoldameydana gelen kaza nedeniyle oluştuğu öne sürülenzararın tazmin edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığıve bu kanunun karayollarında uygulanacağı; 3. Maddesinde,Karayolunun Trafik için, kamunun yararlanmasına açıkolan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır şeklindetamamlandığı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdansorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özelhukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır.Bu durumda, idari yargının görev alanına giren biruyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen manevi zararın tazmini istemiyle açılanbu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu dolayısıyla, İstanbul 8. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, İstanbul 23. Asliye Hukuk Mahkemesinceverilen 26.5.2016 gün ve E:2015/285, K:2016/188 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 8. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile,İstanbul 23. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 26.5.2016 gün veE:2015/285, K:2016/188 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 24.09.2018 gününde Üye Turgay TuncayVARLI’nın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZERAKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Turgay Tuncay
AYDIN TUNÇ VARLI
KARŞI OY
3.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.9.2015 gün veE:2015/670, K:2015/671, E:2015/580 K:2015/592 sayılıkararlarında belirtilmiş olan düşüncedoğrultusundasayın çoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 24.09.2018
ÜYE
Turgay Tuncay Varlı
Full & Egal Universal Law Academy