T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 364
KARAR NO : 2018 / 459
KARAR TR : 24.9.2018
ÖZET : Her iki yargı yerinde de kamu kuruluşu niteliği taşımayan A. A. K. Sanayi A.Ş.’ne karşı dava açılmış olması nedeniyle, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.
K A R A R
Davacı : A. V. İ. mirasçıları
1-A. O. İ.
2-O.K. İ.
3-F. N. İ.
Vekilleri :S.Ö.Avukatlık Ortaklığı adına; Av.N. K., Av. E. S.Ö.
Davalı : A. A. K. Sanayi A.Ş.
Vekilleri : Av.Y. G., Av.Z. G., Av.G. G.
O L A Y : Davacı A. V. İ.’ın vekili dilekçesinde; müvekkiline aitYalova ili, Taşköprü Beldesinde bulunan arsa niteliğindeki450 ve 504 parsel sayılı taşınmazlarda 1. SınıfGayrisıhhi Müessese niteliğindeki tesislerin sahibi davalışirket lehine ve yararına mutlak sağlık koruma bandıoluşturulması nedeniyle, kamulaştırmasız el konulantaşınmazların yer bedelleri ile bu taşınmazlarınüstünde bulunan (şeftali, elma, kiraz ) ağaç veyapı bedellerinin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte, fazlayadair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000TL’nin davalı A. A.K. Sanayi A.Ş.’den tahsiline; elkonulan taşınmazların davalı adına tesciline kararverilmesi istemiyle 9.6.2009 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Yalova2.Asliye Hukuk Mahkemesi; 28.12.2011 gün ve E:2009/177, K:2011/460sayı ile, uyuşmazlığın esasını inceleyerek,davacının davalı şirket hakkında ıslahettiği davasının reddine karar vermiş; temyiz edilmesiüzerine Yargıtay 5.Hukuk Dairesi; 18.6.2012 gün ve E:2012/7429,K:2012/13141 sayı ile; mahkemece, dava konusu taşınmazlarafiilen el atılmadığından bahisle davanın reddine kararverilmiş ise de, benzer konudaki Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun15.12.2010 gün ve 2010/5-662/651 sayılı kararı dagözetilerek, imar planında sağlık koruma bandıalanı olarak ayrılan taşınmazlara fiilen elatılmamış olsa dahi bedellerinin ödenmesi gerektiğindenbahisle hükmün bozulmasına karar vermiş; kararındüzeltilmesi istemi de aynı Dairece; 18.12.2012 gün veE:2012/20121, K:2012/27389 sayı ile reddedilmiş; Yalova 3.AsliyeHukuk Mahkemesi; 25.11.2015 gün ve E:2013/227, K:2015/464 sayı ile,davacının davasının kabulü ile,taşınmazların kamulaştırmasız el atılankısımlarının tespiti ile kamulaştırmasız elatma bedelinin 26.483.361,85 TL olduğunun tespitine karar vermiş;temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 5.Hukuk Dairesi; 12.05.2016 günve E:2016/6643, K:2016/9704 sayı ile, 11.06.2013 tarihindeyürürlüğe giren 6487 sayılı Yasa'nın 21.maddesi ile Kamulaştırma Kanunu'nun Geçici 6. maddesindeyapılan değişiklik gereği davanın idari yargıdagörülmesi gerektiğinden dava dilekçesinin görevyönünden reddi yerine yazılı şekilde hükümkurulmasının doğru görülmediğigerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiş;kararın düzeltilmesi istemi de aynı Dairece; 20.11.2017 günve E:2016/22421, K:2017/25291 sayı ile reddedilmiştir.
Davacı A.V. İ. 1.5.2017 tarihinde vefat etmiştir.
YALOVA3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 12.2.2018 gün ve E:2017/395, K:2018/59sayı ile, “(…) Mahkememizce 12/02/2018 tarihli celsede usul veyasaya uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyularak yenidenyapılan yargılama sonunda Yargıtay bozma ilamı vegerekçesi doğrultusunda davanın görev yönündenreddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hükümkurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıca açıklanan nedenlerle;
1-Davacınındavasının yargılama yerinin İdari Yargı olmasınedeniyle dava dilekçesinin GÖREV YÖNÜNDENREDDİNE…” karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizinkesinleşmiştir.
Davacı A.V. İ.’ın mirasçıları vekili bu kez,1.sınıf gayrisıhhi Müessese niteliğindeki tesisinsahibi Davalı Şirketin taşınmazındanayrılması gereken koruma bandının, Müvekkillerininmurisine ait dava konusu taşınmazlardan ayrılarak, DavalıŞirket lehine ve yararına mutlak sağlık koruma bandıoluşturulması nedeniyle, taşınmazlarakamulaştırmasız el atıldığının tespiti ilekamulaştırmasız el atılan taşınmazlarınbedelinin tespiti istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
BURSA3.İDARE MAHKEMESİ; 11.5.2018 gün ve E:2018/428 sayı ile,“(…) Uyuşmazlıkta, davacılar murisi tarafından,mülkiyetinde bulunan taşınmazların SağlıkBakanlığı'nca kısmen A. A. K. Sanayi A.Ş.yararına sağlık koruma bandı içinealınması suretiyle kamulaştırmasız elatıldığından bahisle SağlıkBakanlığı aleyhine el atılan taşınmazınbedelinin tahsili istemiyle açılan davanın, Yalova 2. AsliyeHukuk Mahkemesi'nin 27.11.2006 tarih ve E:2005/88, K:200/476 sayılıkararıyla reddine karar verilmiş olup kararın temyiziüzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 22.05.2007 tarih veE:2007/2761, K2007/6595 sayılı kararı ve "Her ne kadarsağlık koruma bandı Sağlık Bakanlığı'ncaoluşturulmuş ise de bu işlem dava dışı A. A.A.Ş. lehine ve yararına yapıldığındandavanın A. A. K. Sanayii A.Ş. aleyhine açılmasıgerekirken, Sağlık Bakanlığı aleyhineaçılması doğru değildir. Bu nedenle Mahkemecedavanın reddedilmesi sonucu itibariyle doğrudur."gerekçesiyle kararın onanmasına karar verildiği, onamakararına yönelik karar düzeltme isteminin de reddedilerekiş bu kararın kesinleştiği sabittir.
Keza,kesinleşen bu karar gereğince de davacı tarafından, A. A.K.San. A.Ş. aleyhine el atılan taşınmazın bedelinintahsili istemli davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Ayrıca,davacılar tarafından, Mahkememize açılan iş budavada, taşınmazların sağlık koruma bandıalanında kaldığından bahisle kamulaştırmasızel konulması sebebiyle taşınmaz bedelinin, davalı A. A. veK. A.Ş.'den talep ve tahsili iradesi ortaya konulduğundan, hasımdüzeltilmesi hususunun değerlendirilmesi mümkünolmamıştır.
Olaydaaçıkça anlaşıldığı üzere,davacıların murisi adına kayıtlı olupkamulaştırılmasız el atıldığından bahislebedeli istenen taşınmazların; umumi hizmetlere ya da resmikurumlara ayrılmak suretiyle tasarrufunkısıtlanmasının söz konusu olmadığı,aksine, taşınmazların imar planında sağlık korumabandı alanı olarak ayrılması ya da sağlık korumabandı alanında yer alması suretiyle iddia olunan tasarrufhakkının kısıtlanmasının ya da el atmanınsöz konusu olduğu, bunun, davalı A. A. K. San. A.Ş. lehineve yararına yapıldığıanlaşıldığından, buna göre iddia olunankısıtlama veya el atmanın kamu hizmetine, resmi kurumlara tahsisşeklinde olmayıp özel hukuk tüzelkişi lehine veyararına olduğu ve davanın taraflarının biriningerçek kişi, diğerinin özel hukuk tüzel kişisiolduğu hususları karşısında,taşınmazların sağlık koruma bandı alanındakaldığından bahisle taşınmaz üzerindeki tasarrufhakkının kısıtlanması ya dakamulaştırmasız el konulması sebebiyle taşınmazbedelinin tespiti ve tahsili istemiyle açılan iş budavanın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Açıklanannedenlerle; davanın adli yargının görev alanınagirdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın, Yalova 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'ninE:2017/395, K:2018/59 sayılı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosya incelemesininUyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesine…”karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veTurgay Tuncay VARLI'nın katılımlarıyla yapılan 24.9.2018günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesigereğince yapılan incelemeye göre, İdaremahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen şekilde önceki görevsizlikkararına ilişkin dava dosyası temin edilerekUyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıya ait Yalova ili,Taşköprü Beldesinde bulunan arsa niteliğindeki 450 ve 504parsel sayılı taşınmazlarda 1. SınıfGayrisıhhi Müessese niteliğindeki tesislerin sahibi davalışirket lehine ve yararına mutlak sağlık koruma bandıoluşturulduğundan bahisle; taşınmazlarakamulaştırmasız el atıldığının tespitiile kamulaştırmasız el atılan taşınmazlarınbedelinin tespiti istemiyle açılmıştır.
Görevuyuşmazlığının çözümekavuşturulması açısından davalı A. A. K. SanayiA.Ş.’nin hukuki yapısı incelendiğinde;anılan Şirketin 21 Kasım 1968 tarihinde kurulduğu veTürkiye’de tescil edildiği; ana faaliyet konusunun; tekstil,kimya ve diğer sanayi kollarında kullanılan ürünlerinve her türlü hammadde, yardımcı madde ve ara maddeninbilumum suni, sentetik, tabii elyaf, karbon elyaf, filament ve polimerlerin vebunların üretiminde, işlenmesinde, depolanmasındakullanılan makine, tesisat ve donanım ile aksam ve yedekparçaların üretimi, ithalatı, ihracatı, iç,dış ve uluslararası temsilciliği, pazarlaması veticareti, gayrimenkul kiralaması, elektrik üretim tesisikurulması, işletmeye alınması, kiralanması, elektrikenerjisi üretimi, üretilen elektrik enerjisinin ve/veya kapasiteninmüşterilere satışı olduğu; SermayePiyasası Kurulu’na (SPK) kayıtlı olan Şirketinhisselerinin 1986 yılından beri Borsa İstanbulA.Ş.’de (BİST) işlem gördüğü; 31Aralık 2017 tarihi itibarıyla Şirket’in hisselerini elindebulunduran hissedarlar ve hisse oranlarının; % Akkök HoldingA.Ş. 39,59, Emniyet Ticaret ve Sanayi A.Ş. 18,72, Diğer41,69= Toplam 100,00 şeklinde olduğu; 31 Aralık 2017tarihi itibarıyla davalı Şirket hisselerinin %37,19’lukkısmının Borsa İstanbul (BİST)’da fiilidolaşımda olduğu; %5,43’lük kısmınınSomerset em.mar.d.v.ge.f sahipliğinde bulunduğu, Şirket’inen büyük hissedarı olan A.Holding’in D. aile bireyleritarafından kontrol edildiği, şirketinfaaliyetlerini başlangıçtan beri özel hukuk tüzelkişisi olarak sürdürdüğüanlaşılmaktadır,
2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari DavaTürleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralıbendinde:
“a)(Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılaniptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzelkişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Olayda, davacıya ait Yalova ili,Taşköprü Beldesinde bulunan arsa niteliğindeki 450 ve 504parsel sayılı taşınmazlarda 1. SınıfGayrisıhhi Müessese niteliğindeki tesislerin sahibi davalışirket lehine ve yararına mutlak sağlık koruma bandıoluşturulması nedeniyle, kamulaştırmasız el konulantaşınmazların yer bedelleri ile bu taşınmazlarınüstünde bulunan (şeftali, elma, kiraz ) ağaç veyapı bedellerinin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000TL’nin davalı A.A.K. Sanayi A.Ş.’den tahsiline; elkonulan taşınmazların davalı adına tesciline kararverilmesi istemiyle önce adli yargı yerinde; daha sonra da, 1.sınıfgayrisıhhi Müessese niteliğindeki tesisin sahibi DavalıŞirketin taşınmazından ayrılması gereken korumabandının, davacıların murisine ait dava konusutaşınmazlardan ayrılarak, Davalı Şirket lehine veyararına mutlak sağlık koruma bandı oluşturulmasınedeniyle, taşınmazlara kamulaştırmasız elatıldığının ve kamulaştırmasız elatılan taşınmazların bedelinin tespiti istemiyle,yine A. A. K. S. A.Ş.’ne karşı idari yargıyerinde dava açılmıştır.
Buna göre, her iki yargı yerinde de kamukuruluşu niteliği taşımayan A. A. K. SanayiA.Ş.’ne karşı davaaçıldığı gözetildiğinde, idari yargı yetkisi kapsamındaaçılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmekolanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilennedenlerle Bursa 3.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Yalova3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.2.2018 gün ve E:2017/395, K:2018/59 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bursa 3.İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Yalova 3.Asliye HukukMahkemesinin 12.2.2018 gün ve E:2017/395, K:2018/59 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 24.9.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Turgay Tuncay
AYDIN TUNÇ VARLI
Full & Egal Universal Law Academy