T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 490
KARAR NO : 2018 / 523
KARAR TR : 24.09.2018
ÖZET : Aynı yargı kolu içerisinde verilen kararlar arasındaki çelişkilerin, 2247 sayılı Yasanın 1. ve 24. maddelerinde hüküm uyuşmazlığının varlığı için öngörülen “adli ve idari yargı mercileri arasında oluşan” koşuluna ilişkin olmadığından hüküm uyuşmazlığının giderilmesi BAŞVURUSUNUN REDDİ gerektiği hk.
K A R A R
HükümUyuşmazlığının
Giderilmesiİsteminde Bulunan
(Davalı) :Bornova Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. N. Y.
Davacı :Ö. Otomotiv Temizlik Ve Servis Hizmetleri A.Ş.
Vekili : Av. M. A. Y. Av. D. A. O.
O L A Y :İzmir İli, Bornova İlçesi, K. D. Mahallesi, Ü.Caddesi, No:.. adresinde bulunan 4.192,88 m2 kamuya terkli alanıdavacı şirket tarafından izinsiz araç park yeri olarakkullandığından bahisle 103.200,00 TL tutarında ecrimisiltahakkuk ettirilmesine ilişkin Davalı Bornova Belediyesince18.03.2016 tarih ve E.1745 sayılı ecrimisil ihbarnamesidüzenlenerek davacı şirkete gönderildiğianlaşılmıştır.
I-Davacı vekili; Ecrimisilin hukuka aykırı olduğu, aynıyerle ilgili olarak daha önce 31.03.2012-31.12.2014 tarihleri arasıiçin Bornova Belediyesine ödeme yapıldığı verakamların daha düşük olduğu, bu sefer fahişbedel belirlendiği, ecrimisilin dayandığı bir encümenkararı bulunmadığı, anılan yerin belediyetaşınmazı olmadığı, belediyenin ecrimisil almayetkisi bulunmadığı, 1000 m2'sinin uzun zamandır kamuyaaçık yol olarak kullanıldığı ilerisürülerek iptali istemiyle 18.04.2016 tarihinde idari yargıyerinde dava açmıştır.
İZMİR3. İDARE MAHKEMESİ: 29.12.2017 gün ve E:2016/593, K:2017/2302 sayılı dosyada “13.07.2005 tarihli Resmi Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Kanunu'nun 15.maddesinde, belediye mallarına karşı suçişleyenlerin Devlet malına karşı suçişlemiş sayılacağı, 2886 sayılı Devletİhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazlarıhakkında da uygulanacağı hükmebağlanmıştır.
2886sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75.maddesinde de; devletinözel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altındabulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bu Kanunun 9'uncumaddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle takdir ve tespit edilecek ecrimisilisteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazineninişgalden dolayı bir zarara uğramış olmasınıngerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağıhükmüne yer verilmiştir.
4721sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 715. maddesinde, sahipsizyerler ile yararı kamuya ait malların Devletin hüküm vetasarrufu altında olduğu kuralına yer verilmiştir. HazineTaşınmazlarının İdaresi HakkındaYönetmeliğin 4. maddesinde de; Devletin hüküm ve tasarrufualtındaki yer: "Türk Medenî Kanunu ile diğerkanunlarda Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğubelirtilen yer" olarak tanımlanmıştır.
Öteyandan, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesinde,"İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsave arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatiaranmaksızın, birbirleriyle yol fazlaları ile kamukurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye,bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya,müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre haksahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemleriniyaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediyeve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilenyetkiler valilikçe kullanılır. Belediyeler veya valiliklercedüzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsalarındağıtımı sırasında bunlarınyüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenlemedolayısıyla meydana gelen değer artışlarıkarşılığında "düzenleme ortaklıkpayı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye görealınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabitutulan arazi ve arsaların düzenlemeden öncekiyüzölçümlerinin yüzde kırkınıgeçemez. (Değişik üçüncü fıkra:3/12/2003-5006/1 md.) Düzenleme ortaklık payları,düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan MilliEğitim Bakanlığına bağlı ilk veortaöğretim kurumlan, yol, otoyol hariç erişmekontrolünün uygulandığı yol, su yolu, meydan, park,otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakolgibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başkamaksatlarla kullanılamaz. Düzenleme ortaklıkpaylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözügeçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerinalanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktarbelediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır.... Bu maddede belirtilen kamu hizmetlerine ayrılan yerlere rastlayanyapılar, belediye veya valilikçekamulaştırılmadıkça yıktırılamaz."hükümlerine yer verilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; İzmir İli, Bornovaİlçesi, K. D. Mahallesi, Ü. Caddesi, No:.. adresinde bulunan4.192,88 m2 kamuya terkli alanın, araç park yeri olarakkullandığından bahisle, davacı şirket adına17.03.2012-17.03.2016 tarihleri arası için 103.200,00 TLtutarlı, 18.03.2016 tarih ve E. 1745 sayılı ecrimisilihbarnamesi düzenlenmesi üzerine, anılan ecrimisilihbarnamesinin iptali istemiyle görülmekte olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıdayer alan hükümler uyarınca, Belediyelerin ancak tapudaadlarına kayıtlı bulunan taşınmazlarınayönelik olarak 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesini uygulamaksuretiyle ecrimisil tahakkuk ettirebilecekleri, imar planında meydan, yol,park, otopark gibi umumi hizmetlere ayrılmış alanlarınkamunun kullanımına kazandırılmadığı ve tapukayıtlarının bu doğrultuda düzenlenmediğisürece Belediyenin taşınmazı sayılamayacağı,dolayısıyla da hüküm ve tasarrufu altında bulunsa dahiBelediyelerin bu alanlara yönelik olarak ecrimisil isteyemeyeceğiaçıktır.
Bu durumda,davalı belediyenin özel mülkiyetinde olmayan, kamununyararlanması için ayrılmış yerlerden belediyeninecrimisil isteme yetkisi bulunmadığından, davacışirket adına düzenlenen 18.03.2016 tarih ve E. 1745sayılı ecrimisil ihbarnamesinde hukuka uyarlıkbulunmamaktadır.
NitekimDanıştay 10. Dairesi'nin 01.10.2014 gün ve E:2010/4670,K:2014/5639 sayılı, kapatılan 17. Dairesi'nin 24.02.2016gün ve E:2015/300, K:2015/174 sayılı kararlan ile İzmirBölge İdare Mahkemesi 6. İdare Dava Dairesi'nin 07.11.2017 tarihve E:2017/1598, K:2017/1495 sayılı, 25.01.2018 tarih ve E:2018/20,K:2018/108 sayılı kararlan da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle, dava konusu işlemin iptaline” şeklinde kararverilmiş, karar aleyhine davalı Belediye vekili istinaf yolunabaşvurmuştur.
İZMİRBÖLGE İDARE MAHKEMESİ 6. İDARE DAVA DAİRESİ:19/04/2018 gün, E:2018/713, K:2018/687 sayı ile "2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun"İstinaf' başlıklı 45. maddesinde, "...İstinaf, temyizin şekil ve usullerine tabidir.
Bölgeidare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesikararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine kararverir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesimümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararıverir.
Bölgeidare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açıkolmayan kararlan kesindir..." kuralına yer verilmiş;"Temyiz" başlıklı 46. maddesinde Bölge İdareMahkemelerinin kararlarının tebliğini izleyen 30 güniçerisinde Danıştay’da temyiz edilebileceğiöngörüldükten sonra temyize tabi kararlarınınhangileri olduğu sayma yoluyla sınırlanarak belirlenmiş,"temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar"başlıklı 49. maddesinin 2. fıkrasında, "a)Görev ve yetki dışında bir işe bakılmışolması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usulhükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebileceknitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" kaldırma nedenleriolarak sayılmıştır.
Dosyadakibelgeler ile başvuru dilekçesindeki iddialarınincelenmesinden, istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usuleuygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektirecekyasal bir sebebin bulunmadığı sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle; İzmir 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 29/12/2017 tarih. E:2016/593, K: 2017/2302 sayılı karara karşı yapılanistinaf başvurusunun reddine" kesin olarak karar vermiştir.
II-UYUŞMAZLIKMAHKEMESİNDEN İSTEK: “ ……Müvekkil Belediyetarafından kamuya terkli alanların davacı şirkettarafından işgalinin tespiti üzerine ecrimisil tahakkukettirilmesi ve ihbarname düzenlenerek gönderilmesi işlemlerinekarşı davacı şirket tarafından aleyheaçılan davada mahkemenin 29.12.2017 tarihli kararı ile
“...Budurumda davalı Belediyenin özel mülkiyetinde olmayan, kamununyararlanması için ayrılmış yerlerden belediyeninecrimisil istemi yetkisi bulunmadığından, davacışirket adına düzenlenen 18.03.2016 tarih ve E.1745sayılı ecrimisil ihbarnamesinde hukuka uyarlıkbulunmamaktadır. ...Açıklanan nedenler ile dava konusuişlemin iptaline...” karar verilmiştir.
Mahkemekararına karşı istinaf başvurusunda bulunulmuş,İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2018/713 E.-2018/687 K.sayılı 19.04.2018 tarihli karan ile istinaf başvurumuzunreddine^ kesin olarak karar verilmiştir. Benzer davalardaDanıştay tarafından kamuya terkli alanların işgalihalinde Belediyemizce ecrimisil talep edilebileceği yönündekararlar mevcuttur. Kamu kurumu olarak Belediyemizin kamu yararınıkorumak görevi ve sorumluluğu dikkate alındığındakamuya terkli alanların işgali halinde işgal edenlerhakkında çelişkili kararlar sebebi ile ecrimisil talepedilebilmesine yönelik hakkın kullanımı olanaksız halegelmiştir. Özellikle aynı yerde hatta yan yana olan parsellerinbirinden talep edilebilmekte iken birinden talep edilememekte olunmasıhukuktaki yeknesaklığın bozulmasına ve hukukun temel ilkesiolan adaletin sağlanmasına aykırılık teşkil etmektehem kamu kurumu olan Belediyemizin hem de işgal edenlerin arasındakiuygulama farklılıkları ile adaletsizlik hukuksuzluğa nedenolmaktadır. Danıştay bozma kararlarına ilişkinkesinleşmiş mahkeme karan henüz tarafımıza tebliğedilmemiş olmakla birlikte Danıştay bozma karan sonrasındaİdare Mahkemesi kararlarının kesinleşmesi içingeçecek süre içerisinde; İzmir Bölge İdareMahkemesi kararlarının kesin olması sebebi ile bu farklıkararların uygulanması sonrasında Belediyemiz ve karşıtaraf açısından hak kayıplarına yolaçacaktır. Acilen bu hususta hukukun yeknesaklığı veadaletin sağlanabilmesi için içtihat birliğininsağlanması gerekmektedir.
2247sayılı yasanın 24/1. Maddesine göre ; ( 21/1/1982 tarih ve2592 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle değişik birincifıkra.) 1 inci maddede gösterilen yargı mercilerinden en azikisi tarafından, görevle ilgili olmaksızın kesin olarakverilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebeilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlararasındaki çelişki yüzünden hakkın yerinegetirilmesi olanaksız bulunan hallerde hükümuyuşmazlığının varlığı kabul edilir.
Yasaldüzenleme kapsamında Belediyemizce kamuya terkli alanlarınişgal edilmesi halinde ecrimisil tahakkuk ettirilip ettirilemeyeceğihususundaki Bölge İdare Mahkemesi kararları ileDanıştay Dairesi kararları arasındaki hükümuyuşmazlığının giderilmesi istemi ile başvuruzorunluluğu doğmuştur” demek suretiyleUyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına sunulmaküzere İzmir 2. İdare Mahkemesine verdiği 12.06.2018 tarihlidilekçesi ile idari yargı dava dosyası İzmir 2.Mahkemesinin bila tarih ve 2016/593 esas üst yazısı ileMahkememize gönderilmiş, 29.06.2018 tarihinde Mahkememizkayıtlarına girmiştir.
Talepiçeriği nazara alınarak BaşkanlıkçaYargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile DanıştayBaşsavcısının görüşlerinin alınmasınagerek görülmemiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler; ŞükrüBOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 24.09.2018 günlü toplantısında: Raportör- Hakim EnginSELİMOĞLU’nun 2247 sayılı Yasa’daöngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun reddi gerektiği yolundaki raporu ve dosyadaki belgelerokunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın başvurununreddi gerektiğine ilişkin sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un “Mahkemeningörevi” başlığını taşıyan 1.maddesinde, “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye CumhuriyetiAnayasası ile görevlendirilmiş, adli, idari ve askeri yargımercileri arasındaki görev ve hükümuyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkilive bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksekmahkemedir” denilmiş; 24. maddesinde ise, 1 nci maddedegösterilen yargı mercilerinden en az ikisi tarafından,görevle ilgili olmaksızın kesin olarak verilmiş veyakesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin,taraflarından en az biri aynı olan ve kararlar arasındakiçelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesiolanaksız bulunan hallerde hükümuyuşmazlığının varlığının kabuledileceği belirtilmiştir.
Anılanhükme göre, hüküm uyuşmazlığınınvarlığı için:
a)Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli, idari veya askeriyargı mercilerinden en az ikisi tarafından verilmesi,
b) Konu, davasebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,
c) Her ikikararın da kesinleşmiş olması,
d) Kararlardadavanın esasının hükme bağlanması,
e) Kararlararasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesininolanaksız bulunması koşullarının birliktegerçekleşmesi aranmaktadır.
Hükümuyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen idariyargı kararlarının incelenmesinde;
1 - Bornova Belediye Encümeninin 21.04.2010 tarih ve 32-733 sayılıkararına dayalı olarak Üniversite Caddesi No:66 adresinde kamuyaterkli alan üzerindeki 4192,88 m21ik yerde araç park yeriişletmek sureti ile 31.03.2012-31.12.2014 tarihleri arasında davacıtarafından fuzulen işgal edildiğinin tespit edildiğigerekçesiyle 30/04/2010 gün ve Taşınmaz Dosya No:39-1263sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali talebiyle idari yargıyayapılan müracaatın İzmir 3. İdare MahkemesininE:2010/1197 K:2011/1531 sayılı dosyada kısmen kabulünekarar verildiği, temyiz edilen kararın Danıştay 10.Dairesinin 09/09/2014 gün, Esas No: 2012/208, Karar No:2014/4882sayılı ilamıyla onanarak kesinleştiği,
2 -Üniversite Caddesi No:66 adresinde kamuya terkli alan üzerindeki4192,88 m21ik yerde araç park yeri işletmek sureti ile 31.03.2012-31.12.2014tarihleri arasında davacı tarafından fuzulen işgaledildiğinin tespit edildiği gerekçesiyle düzenlenen18.03.2016 tarih ve E.1745 sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptalitalebiyle idari yargıya yapılan müracaatın bu kezİzmir 2. İdare Mahkemesinin E:2016/593 K:2017/2302 sayılıdosyasında kabul edilerek işlemin iptaline karar verildiği,istinaf başvurusunun İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6.İdare Dava Dairesinin 19/04/2018 gün, E:2018/713, K:2018/687sayılı kararıyla kesin olarak reddedildiğianlaşılmaktadır.
Tüm buanlatımlar ışığında çelişkibulunduğu ileri sürülen kararlara dayanak dava konu vesebeplerinin Bornova Belediyesinin biri 30.04.2010, diğeri 18.03.2016tarihli iki farklı işlemine ilişkin olduğu gibi, aksininkabulü halinde bile aynı yargı kolu içerisindeki kararlararasındaki çelişkilerin Mahkememizce giderilmesine yasalolanak bulunmamaktadır.
Bu durumda,konusu ve sebepleri farklı olan davalara ilişkin olarak idariyargı yerlerinde verilen kararlar arasındaki çelişkidolayısıyla hüküm uyuşmazlığıbulunduğundan söz edilemeyeceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, 2247sayılı Kanun’un 24. maddesinde öngörülen“1 nci maddede gösterilen adli ve idari yargı mercileri"koşulu ile aynı konuya ve sebebe ilişkin kararlar olması vekararlar arasındaki çelişki yüzünden hakkınyerine getirilmesinin olanaksız bulunması”koşullarını taşımayan başvurunun reddi gerekmiştir.
S O N UÇ : 2247 sayılı Yasa’nın 24.maddesinde öngörülen koşullarıtaşımayan BAŞVURUNUN REDDİNE, 24.09.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Hicabi
DURSUN
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Birol
SONER
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Turgay Tuncay Varlı
Full & Egal Universal Law Academy