T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/505
KARAR NO : 2018/476
KARAR TR: 24.09.2018
ÖZET : Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : Z.G.
Davalı :Hasımsız
O L A Y : Davacı dava dilekçesindeözetle; 28.4.2018 tarihinde 54 SK 526 plakalı motosikletiyleSapanca'dan Kırkpınar istikametine seyir eden 34 ANF 265 plakalıotomobil ile Ş.Cevdet Koç Caddesi, Palmiye Sokakkavşağından geçerkençarpıştığını, olayla ilgili Sapancaİlçe Emniyet Müdürlüğü Trafik DenetlemeBüro Amirliği tarafından tutulan maddi hasarlı trafiktespit tutanağının gerçek olayıyansıtmadığını ve kendisinin kusurlu gibigösterildiğini ileri sürerek tutanağın iptaliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
SAPANCA ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 8.5.2018 gün veD.İş.No:2018/44, K:2018/44 sayı ile, maddi hasarlı trafikkazası tespit tutanağının Asliye Hukuk Mahkemesikapsamında delil tespitine konu olamayacağı; delil tespitininhukuki yararın korunması için var oluğunun dosyanınincelenmesinden anlaşıldığı, kusurun olay ve tutanaklatespitinin Sapanca İlçe Emniyet MüdürlüğüTrafik Denetleme Büro Amirliğinin görevli memurlarıncayapıldığı; işlemin idari bir işlem olduğu;bu nedenle mahkemelerinin görevsizliği nedeniyle talebin görevyönünden reddine kesin olmak üzere karar vermiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
SAKARYA 2. İDARE MAHKEMESİ: 21.6.2018 gün veE:2018/470 sayı ile, trafik kazası tespit tutanağının,trafik zabıtasınca düzenlenen ve kazaya karışantaraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olan bir belge olduğu; adli yargıdosyasında belirtilenin aksine, idari işlem niteliği bulunmayanbu belge adli yargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan 03.05.2018 tarihli maddihasarlı trafik tespit tutanağının iptali istemineyönelik işbu davanın idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmadığı; nitekimUyuşmazlık Mahkemesinin 6.4.2015 gün ve E:2015/205, K:2015/221sayılı kararının da bu yönde olduğu; bu sebeple,bakılan davada uyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargı yerinin görevindeolduğu sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve TurgayTuncay VARLI'nın katılımlarıyla yapılan 24.09.2018günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HakimGülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, maddi hasarlı trafik kazası tespittutanağının iptali istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafikkazalarına el koyma ve bilirkişilik”başlığını taşıyan 83. maddesinde,“Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genelzabıtaca,
b) Kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerektrafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca el konulur.
Trafik zabıtasının görevli olmadığıveya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalardatrafik kaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtacadüzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabıtasınagönderilir.
Karayollarında meydana gelen ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan trafik kazalarında tarafların anlaşmasıhalinde ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa adlikovuşturma yapılmaz ve Türk Ceza Kanununun 565 inci maddesihükmü uygulanmaz.
Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığıhallerde; trafik zabıtası veya genel zabıta; iz ve delillerikaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleriyaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü vehayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kazacan, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldangeçiş verilemiyorsa Cumhuriyet savcısınıngecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekliişaretlemeler yapılıp araç ve ölüler kenaraalınarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğeaçılır.
Trafik zabıtası, usul kanunlarına göregörevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik vebunlarda aranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmeliktegösterilir.” hükmü;“Görevli ve YetkiliMahkeme” başlıklı 110.maddesinde, “(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir.” hükmü;“Sürücübelgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki”başlıklı 112.maddesinde, “ (Değişik:12/7/2013-6495/20 md.)
Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin vetrafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği hâllerhariç olmak üzere, sürücü belgelerinin gerialınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci veüçüncü fıkralarında yazılı “100ceza puanını doldurmak” eylemi nedeniyle sürücübelgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesindesayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkemekararı örnekleri, sürücülerin sicillerineişlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlaragöre görülen davalarla birleştirilemez.
Askeri araçları süren kişiler ile askerkişilerin bu Kanunda yazılı suçlarla ilgilidavalarına da bu mahkemelerde bakılır.
Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesi sırasındaaskeri araç sürücülerinin asker kişilerekarşı işledikleri trafik kazalarıyla ilgili suçlarda25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu veYargılama Usulü Kanunu hükümleri saklıdır.”hükmü, yine aynı Yasanın “Suç ve ceza tutanakları”başlıklı 114.maddesinde “– (Değişik:18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13md.)
(Değişik birinci fıkra : 3/5/2006 - 5495/3 md.) BuKanunda yazılı trafik suçlarını işleyenlerhakkında yetki sınırları içinde Emniyet GenelMüdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığıpersoneli ile Ulaştırma Bakanlığının veKarayolları Genel Müdürlüğünün ilgilibirimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halindeher suç için ayrı ceza uygulanır.
(Değişik fıkra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargıyetkisine giren suçlarla ilgili tutanağın bir sureti ilgilimahkemeye 7 iş günü içinde gönderilir.
(…)
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikledüzenlenir.
(Ek fıkra: 3/7/2003-4916/32 md.) Trafik para cezaları kredikartı ile de ödenebilir. Kredi kartı ile yapılantahsilatın saymanlık hesaplarına aktarılma süresi ileuygulamaya ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığıncabelirlenir.” hükmü yer almıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nadayanılarak çıkarılmış bulunan KarayollarıTrafik Yönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına EIKonulması” başlıklı 154. maddesinde, “Trafikkazalarına el konulmasında aşağıda gösterilenesas ve usuller uygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genelzabıtaca,
2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza TespitTutanağı” düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca (polis veya jandarma), el konulur.
Trafik zabıtasının görev alanıdışında kalan yerler ile el koyamadığıdurumlarda, trafik kaza tespit tutanağı, örneğine uygunolarak mahalli zabıta tarafından düzenlenir ve birörneği o yerin trafik zabıtasınagönderilir.(…)” denilmiş;aynıYönetmeliğin, “Trafik Kazalarına ilişkin işlemler”başlıklı 156. maddesinde de,
Trafik kazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerdeaşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.
a) Trafik kazası tespit tutanağınındüzenlenmesi
1) Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz vedeliller, kazaya karışan sürücüler, varsaölü veya yaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ilegerekli görülen diğer hususlar belirtilmek üzeredüzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir.Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölüm veya yaralanma durumuişlenir.
Trafik Kazası Tespit Tutanağı; soruşturmaevrakına eklenmek, dosyasında saklanmak ve sayısınagöre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir.
Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesiile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanında toplanmasına vebu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşımına ilişkin usul veesaslar Emniyet Genel Müdürlüğünce belirlenir.
2) Trafik kazası tespit tutanağı düzenlemeye 154üncü maddenin (a) bendi gereğince trafik zabıtası vegenel zabıtanın görevli personeli yetkilidir.
Tutanaklar en az iki görevli tarafından düzenlenir.Hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tek görevlitarafından rapor şeklinde de düzenlenebilir.
Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait araçlarınkarıştığı trafik kazalarında bir askeritemsilcinin bulundurulması mecburidir.
3) Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusuroranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangitrafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.
4) Karayolu üzerinde ölüm veya yaralanma ilesonuçlanıp, olay yerindeki iz ve delillerin tespit vedeğerlendirilmesi sonucunda trafik kazası olduğuanlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veya unsurlardanbirinin, birkaçının ya da tamamının olay yerindenayrılmış olması halinde de trafik kazası tespittutanağı düzenlenir.
5) Önceden meydana gelmiş veya olay yerindenkaldırılmış araçlarınkarıştığı ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genelkollukça hasar tespitine dair kazaya karışanlara verilmeküzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleriilgililerin sigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmalarısuretiyle yapılır.
Ancak;
Can, mal ve trafik güvenliğini etkileyen veya yoluntrafiğe kapandığı maddi hasarlı trafikkazalarında, kazaya karışanların kazanın oluşunagöre iz ve delilleri işaretleyerek, mümkün olduğutakdirde olay yerinin fotoğraflarını çekerekaraçlarını en yakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazla sayıda aracınkarıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan vetarafların bu Yönetmelik çerçevesinde MaddiHasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağıdüzenlemediği trafik kazalarında; taraflara aitaraçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindekiiz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğinekanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafik kazası tespittutanağı düzenlenir.
b) Kaza istatistikleri
Kazaların nedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerinbelirlenmesinde kullanılmak üzere, trafik kazası tespittutanaklarındaki bilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyan birimlerceörneğine uygun istatistik formu düzenlenir.
Düzenlenen istatistik formları, her ilde şehiriçitrafik denetleme şube müdürlüklerinde toplanarak, ilgenelinde değerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet GenelMüdürlüğüne gönderilir.” hükmüneyer verilmiştir.
Diğer taraftan, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları idari dava türleri arasındasayılmıştır.
Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespittutanağı, kazaya karışan taraflar arasındaçıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayanbu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, ölümlü/yaralamalımaddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanınidari yargı yerinde görülmesi olanağıbulunmamaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından; trafik kazası tespittutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmayan davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Sakarya 2. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Sapanca Asliye Hukuk Mahkemesince verilen8.5.2018 gün ve D.İş. E: No:2018/44, K:2018/44 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sakarya2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Sapanca AsliyeHukuk Mahkemesince verilen 8.5.2018 gün ve D.İş. No:2018/44,K:2018/44 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,24.09.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZERAKSU SONER
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Turgay Tuncay
AYDIN TUNÇ VARLI
Full & Egal Universal Law Academy