T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 537
KARAR NO : 2018 / 537
KARAR TR : 24.09.2018
ÖZET : Davalı Belediyenin sorumluluk alanındaki yolda meydana gelen trafik kazasında uğranılan manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacılar: 1- G. B. 2- E. B. 3- H. C. B. 4- G. B.
5- H. B.
Vekili : Av. N. Ç.
Davalı : Malatya Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
O L A Y :Davacılar vekili dava dilekçesi ile müvekkillerindendavacı G. B.'in 44 .. ..1 plaka nolu araç ile seyir halindeyken,Ömeroğlu Mezarlığı Mevkiine geldiklerinde ana yola 250metre mesafede üç yöne ayrılan kontrolsüzkavşaktaki son virajı alırken yol sathı üzerindekiasfaltın kalıplar halinde yerinden kalkması ve gevşekmalzemenin asfalt üzerine dağılması neticesindeyaptığı kaza nedeniyle uğradıklarını ilerisürdükleri manevi zararlara karşılık her bir davacıiçin 5.000,00 TL olmak üzere toplamda 25.000,00 TL manevitazminatın kaza tarihi olan 01.09.2017 tarihinden itibaren işleyecekyasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle davalıMalatya Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı’na karşı 02/02/2018 tarihindeadli yargı yerinde dava açmıştır.
MALATYA4. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 20.02.2018 gün ve E:2018/120,K:2018/220 sayılı dosyada "Bir kamu hizmeti görmekleyükümlü olan davalı BelediyeBaşkanlığının karayollarını trafiğingüvenli şekilde işleyişini sağlayacak şekildebulundurma yükümlülüğünü yerinegetirmesindeki eksiklik nedeniyle doğan zararlardan dolayı özelhukuk hükümlerine tabi değildir. Hizmet kusurundan kaynaklananzararlar yönünden İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanununun 2. maddesi gereğince, idare aleyhine tam yargıdavasının, idari yargı yerinde açılmasıgereklidir. Esasen 2918 sayılı KTK'nun hukuki sorumluluğailişkin 85. ve devamı maddelerinde araç işletenininsorumluluğu düzenlenmiş olup idarenin hizmet kusurundankaynaklanan sorumluluğu ise bu yasa kapsamı dışındatutulmuştur.
"..Somutolayda, davalı idare aleyhinde hizmet kusuruna dayanılarak davaaçılmıştır. Bu durumda mahkemece, davalıİstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığıaleyhine açılan bu davada yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle, davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken,yazılı olduğu biçimde hüküm kurulmasıdoğru değildir..." (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2015/2963Esas,2015/11168 Karar)
Davacıtarafın iddiası ve tüm dosya kapsamı hep birliktedeğerlendirildiğinde; davalı idare aleyhinde hizmet kusurunadayanılarak dava açılmıştır. Bu durumdamahkemece, davalı Malatya Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı aleyhine açılan bu davada yargıyolunun caiz olmadığı" şeklindeki gerekçesiyleDavanın Yargı Yolu Bakımından Görevsizlik NedeniyleReddine dair verdiği istinaf edilmeyen kararın 05/06/2018 tarihindekesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacılarvekili aynı taleple 28/05/2018 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
MALATYAİDARE MAHKEMESİ: 13.07.2018 gün ve E:2018/769 sayı ile"Dava dosyasının incelenmesinden, davacıların,davacılardan Güngör BEBEK'in 44 LP 161 plaka nolu araçile seyir halindeyken, Ömeroğlu Mezarlığı Mevkiinegeldiklerinde ana yola 250 metre mesafede üç yöne ayrılankontrolsüz kavşaktaki son virajı alırken yol sathı üzerindekiasfaltın kalıplar halinde yerinden kalkması ve gevşekmalzemenin asfalt üzerine dağılması neticesindeyaptığı kaza nedeniyle uğradıklarını ilerisürdükleri manevi zararlara karşılık her birdavacı için 5.000,00 TL olmak üzere toplamda 25.000,00 TLmanevi tazminatın kaza tarihi olan 01.09.2017 tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesiistemiyle Malatya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/120 esasına kaydendava açtığı, açılan davada adıgeçen Mahkemece 20.02.2018 tarih ve E:2018/120, K:2018/220sayılı karar ile idari yargının görev alanına girdiğigerekçesiyle "Görevsizlik Kararı" verildiği,verilen kararın tarafların istinaf yoluna başvurmamasınedeniyle 05.06.2018 tarihinde kesinleşmesi üzerine Mahkememizcebakılan davanın açıldığıanlaşılmakta ise de, farklı davaların, farklıyargı kollarında görülmesinin, dolayısıylafarklı hukuk ilkeleri uygulanmak suretiyle uyuşmazlıklarınçözümlenmesinin engellenmesi suretiyle yargısal istikrarve güvenin sağlanması, kişilerin hangi yargı yerindehakkını arayacağının belirli olmasının hakarama özgürlüğünün ve hukuk devleti olmanınteminatı olması bakımından, kararlarıbağlayıcı olan, farklı yargı kollarıarasındaki görev uyuşmazlıklarım çözmeklegörevli Uyuşmazlık Mahkemesinin konu hakkındaki istikrarkazanmış içtihadı bulunduğu dikkatealındığında ve yine, 2918 sayılı Kanunun19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ileAnayasa Mahkemesi'nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla 01.09.2017 tarihinde Malatya karayolunda meydana gelenkaza sebebiyle oluştuğu ileri sürülen zararın tazminiistemiyle açılan davanın adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesi'nin, emsal alınabilecek biruyuşmazlıkta verdiği 28.05.2018 gün ve E:2018/257,K:2018/355 sayılı kararı da bu yöndedir.
Bakılandava, Malatya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 20.02.2018 tarih veE:2018/120, K:2018/220 sayılı görevsizlik kararının05.06.2018 tarihinde kesinleşmesinden sonraaçıldığından, 2247 sayılı Kanun’un19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesizorunluluğu doğmuştur.
Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda karar verilinceyekadar ertelenmesine" karar vererek her iki dava dosyasını17.07.2018 tarih ve 2018/769 E. Sayılı üst yazı ileMahkememize göndermiş, başvuru 24.07.2018 tarihindekaydedilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Başkan Hicabi DURSUN, Üyeler; ŞükrüBOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN Aydemir TUNÇve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 24.09.2018 günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME:
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, ekindekiadli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Davadavalı Belediyenin sorumluluk alanında meydana gelen vedavacıların yaralanması ile sonuçlanan kaza sebebiyle,davalı Belediyenin kusurlu olduğu ileri sürülerek manevitazminat istemiyle açılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacaksorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Malatya İdareMahkemesinin Başvurusunun Kabulü ile Malatya 4. Asliye HukukMahkemesi’nin 20.02.2018 gün ve E:2018/120, K:2018/220sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Malatya İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Malatya 4. Asliye HukukMahkemesi’nin 20.02.2018 gün ve E:2018/120, K:2018/220sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 24.09.2018 gününde Üye TurgayTuncay VARLI’nın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Hicabi
DURSUN
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Birol
SONER
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Aydemir
TUNÇ
Üye
Turgay Tuncay Varlı
KARŞIOY
03.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün veE:2015/670, K:2015/671 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 24.09.2018
ÜYE
Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy