T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 521
KARAR NO : 2018 / 464
KARAR TR : 24.9.2018
ÖZET : Bursa Nilüfer Havva Aslanoba Otelcilik Ve Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli bünyesinde usta öğretici olarak çalışmakta olan davacının, fiilen çalıştığı günler karşılığı olarak fazla mesai ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti ve ücret (gece ücreti) farkı alacağının ödenmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N. Y.
Vekilleri : Av.O. S., Av.K. S.
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı Vekili :Av. F.E. O L A Y : Davacıvekili dilekçesinde; müvekkilinin, davalıBakanlığa bağlı Bursa Nilüfer Havva Aslanoba Otelcilikve Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli’nde 19.09.2013 tarihindeişbaşı yaptığını, “ustaöğretici” olarak “resepsiyonbölümünde” İş Kanununa tabi bir şekildegörevine devam ettiğini; 4857 Sayılı İşKanunu’nun 41. maddesinde, haftalık çalışmasüresinin 45 saat olarak belirlendiğini; müvekkili ile akdedilensözleşmede, haftalık çalışma süresi 40saat olarak belirlenmesine rağmen müvekkilinin her hafta en az 48saat çalışmasını sürdürdüğünü,ancak yasa gereği kendisine ödenmesi gereken fazla sürelerleçalışma ve fazla çalışma ücretlerininödenmediğini; 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 92.maddesi gereğince aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olanBursa Çalışma ve İş Kurumu İlMüdürlüğü’nün 06.04.2015 tarihli raporunda;Usta öğreticilerin çalışma süreleri ve ücretleriile ilgili tespitlerde bulunulduğunu; buna göre müvekkilinin,sözleşme ile kararlaştırılan 40 saatlikçalışma süresini aşarak haftada 48 saatçalıştığı ancak kendisine hak etmişolduğu fazla sürelerle çalışma ve fazlaçalışma ücretlerinin ödenmediğini, 2014 Ekimayından itibaren ise eksik bir şekilde ödendiğinin netlikkazandığını; ayrıca tüm ulusal bayram ve geneltatil günlerinde de çalışmaya ara vermeden devam edenmüvekkiline hak etmiş olduğu ulusal bayram genel tatilücretlerinin de ödenmediğini; çalışmışolduğu süre boyunca hiç yıllık izinkullandırılmayan müvekkiline buna ilişkin herhangi birödeme de yapılmadığını; müvekkiline saat18:00 den sonra yapmış olduğu çalışmalarıve yarıyıl ile yaz tatilleri ile cumartesi/Pazar günleriyapmış olduğu çalışmalarıaçısından gece ücreti ödenmesi gerektiğiniifade ederek; fazlaya ait dava hakları saklı kalmak üzere,şimdilik temerrüt tarihinden itibaren işleyecek en yüksekbanka mevduat faizi ile birlikte 200,00 TL fazla mesai ücreti, 100,00 TLulusal bayram genel tatil ücreti, 100,00 TL ücret (gece ücreti)farkı alacağı olmak üzere şimdilik toplam 400,00 TL.nin davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle 16.6.2015 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır. Bursa 7. İşMahkemesi: 9.2.2017 gün ve E:2015/445, K:2017/44 sayı ileuyuşmazlığın esasını inceleyerek, davacıtarafından davalı aleyhine açılan işçialacağı ve tazminat davasının kabulüne, ıslahedilen miktarları da dikkate alarak, alacakların davalıdanalınarak davacıya verilmesine karar vermiş, bu kararakarşı davalı idare vekili tarafından istinaf istemindebulunulmuştur. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 31.HUKUK DAİRESİ: 23.11.2017 gün ve E:2017/947, K:2017/1544sayı ile, her ne kadar taraflar arasında ustaöğretici ferdi hizmet sözleşmesi düzenlenmişse debu sözleşmenin Valilik olur ve onayı olmadan işlerlikkazanamayacağı, bu nedenle özel hukuk sözleşmesiolarak kabul edilemeyeceği, yani idari işlem olduğu, buna göretaraflar arasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğu;HMK'nun 114 ve 115. maddeleri gözetilerek ilk Derece Mahkemesi'ncedavanın idari yargının görev alanına girdiğigerekçesiyle adli yargının caiz olmaması nedeniyle davaşartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesigerekirken uyuşmazlığın esasına ilişkin karar verildiğigerekçesiyle; davalı vekilinin istinafbaşvurusunun kamu düzeni de nazara alınarak kabulü ileyargı yolu caiz olmadığından, HMK’nun 353/1-a.3maddesi gereğince, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,davanın yargı yolu caiz olmadığından ve davaşartı yokluğundan HMK'nun 114,115 ve 355. maddelerigereğince reddine kesin olarak karar vermiştir. Davacı vekili bukez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. BURSA 3. İDARE MAHKEMESİ: 2.7.2018 gün veE:2017/1938 sayı ile, “(…)Uyuşmazlık konusuolayda, davacının, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu'nun 4. maddesinde tanımlanan istihdam şekillerinden memur,sözleşmeli personel, geçici personel ve işçikapsamında bulunmadığı, imzaladığı işsözleşmesine (Ek Ders Görevi Verilerek Görevlendirilen UstaÖğretici Ferdi Hizmet Sözleşmesi) istinaden idareylearasında hizmet ilişkisi kurulduğu, bu şekilde ustaöğretici olarak işçi statüsündeçalışmakta iken, iş akdinin haksız feshedildiğiiddiasıyla kıdem tazminatı ile fazla mesai, milli ve dinibayram, gece ücreti farklı alacağı, resmi tatilçalışmasından kaynaklanan alacaklar ve yıllıkizin ücreti alacağı gibi iş mevzuatından kaynaklananalacaklarının tazmininin istenildiği görülmektedir. Bu durumda,davacının, 4857 ve 5510 sayılı Kanunlarçerçevesinde mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem tazminatı ile fazlamesai, milli ve dini bayram, gece ücreti farklı alacağı,resmi tatil çalışmasından kaynaklanan alacaklar veyıllık izin ücreti alacağının İşKanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğuanlaşıldığından, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır. Nitekim;davalı idare bünyesinde "usta öğretici" olarakgörev yapmakta iken 11.6.2015 tarihinde kendi iş akdini feshedendavacı tarafından, kıdem tazminatı ile fazla mesai, millive dini bayram, gece ücreti farkı alacağı, resmi tatilçalışmasından kaynaklanan alacaklar ve yıllıkizin ücreti alacağının tazmini istemine ilişkin benzerbir uyuşmazlıkta Uyuşmazlık Mahkemesi'nce verilen28/05/2018 gün ve E:2018/328 ve K:2018/345 sayılı kararda da,davacı ile idarenin arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu,talep edilen tazminatların İş Kanunu’ndan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğuna karar verildiği görülmektedir. Açıklanannedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüYasa'sının 15/1-a. maddesi uyarınca davada Mahkememizingörevsizliğine, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca olumsuz görev uyuşmazlığıçıkarılmak üzere Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına, iş bu davanın incelenmesininUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin ertelenmesine,önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası ileiş bu dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine…”karar vermiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE: UyuşmazlıkMahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’un Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Birol SONER, SüleymanHilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Turgay Tuncay VARLI'nınkatılımlarıyla yapılan 24.9.2018 günlütoplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, idari yargıdosyası ile birlikte adli yargı dosyası da temin edilmek suretiile 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen şekilde başvurulduğu ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay SavcısıYakup BAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Bursa Nilüfer HavvaAslanoba Otelcilik Ve Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli bünyesinde ustaöğretici olarak çalışmakta olan davacının, fiilen çalıştığı günlerkarşılığı olarak fazla mesai ücreti, ulusalbayram genel tatil ücreti ve ücret (gece ücreti) farkı alacağınınödenmesi istemiyle açılmıştır. 506 SayılıSosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde “Bir hizmet akdinedayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya budavalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür”denilmiştir. Öte yandan, 4857sayılı İş Kanunu’nun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak vesorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş;aynı zamanda, bakılan davanın da konusunu oluşturan “İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususunaKanunun 8.maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklananyükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanunundeğişik maddelerinde yer verilmiştir. Diğer taraftan;12.10.2017 gün ve 30221 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren, 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanunu’nun; "İşmahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesinde, “(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülenyerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihlive 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir. (2) İşdurumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerininbirden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır. (3) İşmahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görevalanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, buKanundaki usul ve esaslara göre bakılır." denilmiş, "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3/1.maddesinde; " (1) Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuşolması dava şartıdır..." denilmiş, "Görev"başlıklı 5. maddesinde; " (1)İş mahkemeleri; a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına, b) İdari paracezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar"denilmiştir. Aynı Kanun'un"Geçici Hükümleri" başlıklıGeçici 1. maddesinde; "(1) Mülga5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, buKanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur. (2) Bu Kanunun davaşartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz. (3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur. (4) İlk derecemahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir. " hükmüne yerverilmiştir. Dosya kapsamındayapılan incelemede; davacının Bursa Nilüfer Havva AslanobaOtelcilik Ve Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli bünyesinde ustaöğretici olarak çalışmakta olduğu;davanın, fiilen çalışmış olduğugünler için çeşitli ücret alacaklarınınödenmesi istemiyle açıldığıanlaşılmıştır. Davacının,idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilentazminatların İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Bursa 3. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileİstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi'nin 23.11.2017gün ve E:2017/947, K:2017/1544 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bursa 3. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul Bölge AdliyeMahkemesi 31. Hukuk Dairesi'nin 23.11.2017 gün ve E:2017/947, K:2017/1544sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 24.9.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Üye Üye Üye Hicabi Şükrü Mehmet Birol DURSUN BOZER AKSU SONER Üye Üye Üye SüleymanHilmi Aydemir TurgayTuncay AYDIN TUNÇ VARLI
Full & Egal Universal Law Academy