T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018 / 338
KARAR NO : 2018 / 458
KARAR TR : 24.9.2018
ÖZET : Davanın açıldığı tarihte davalı mevkiinde, kamu kuruluşu niteliği taşımayan O. Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin olması karşısında, idari yargı yetkisi kapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan; uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.
K A R A R
Davacı : E. A.
Vekili : Av. M. N.Ö.
Davalı : Eskişehir/O.Elektrik DağıtımA.Ş.
Vekili : Av. M. K.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilitarafından Eskişehir İli, Tepebaşı İlçesi,Kumlubel Mahallesi, Kurt Sokak, No:32 adresinde ve tapunun 21N-4A pafta, 9409ada, 18 parselde bulunan taşınmaza 06.06.2016 tarih ve 603 no ileyapı ruhsatı alındığını; inşaatbaşlamadan önce, inşaatın yapılmasına engelteşkil eden elektrik direğinin taşınması amacıyladavalı şirkete başvuruda bulunulduğunu, direğin binagirişine gelmesi durumunda taşınabileceği belirtilerekbaşvurunun reddedildiğini; akabinde, müvekkilinin sözlübaşvurusu sonucunda elektrik direğinin taşındığınıancak taşınan bu elektrik direği için standartlara uyulmadığını;direğin yamuk dikildiğini, gerekli betonarmeninkullanılmadığını, direk çukurunun vederinliğinin mevzuatlara uymadığını; müvekkilininise gerekli tüm emniyet tedbirlerini aldığını; inşaattemelinin tamamlamasının ardından, 29.07.2016 tarihindeyağan yağmur sonrası direğin yıkıldığını,temiz su şebekesini patlattığını, patlayan borudantaşan suların müvekkiline ait inşaatın temeline dolduğunu; müvekkilinin durumu gecikmeksizin ilgili birimlere bildirdiğiniancak gelen ve ilgilenenin olmadığını; müvekkilinin,daha fazla zarara uğramamak amacıyla, dalgıç pompakiralayarak suyu tahliye ettiğini; daha sonra bir denetlemeşirketince, uzun süre suya maruz kalması sebebiyle temelinoturması gereken sınırlar dışınataştığı, temel alt kolunun bir tarafınınolması gerekenden yüksekte olduğu, inşaatın bu haliyledevam etmesinin mümkün olmadığı ve mevcutimalatın yıkılarak yeniden inşa edilmesi gerektiğihususunun belirtildiğini ve belediye tarafından inşaatın mühürlendiğini;yıkım kararı verilen inşaat temelinin iş makinasıkullanarak yıkıldığını, üzerine toprakdökülerek eski hale getirildiğini; bu hususta Eskişehir 1.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/42 Değişik İş dosyasındantespit yaptırıldığını, müvekkilinin54.008 TL zarara uğradığının tespit edildiğini; davalıelektrik şirketinin ve Eskişehir Su ve Kanalizasyon İdaresiGenel Müdürlüğü'nün kusurları neticesindemüvekkilinin 54.008 TL zarara uğradığını, taraflarınmüteselsilen bu zarardan sorumlu olduklarını, Eskişehir Suve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü aleyhindede dava açılacağını ifade ederek; fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik,54.008,00 TL zararının, meydana geldiği tarihten itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle29.3.2017 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ESKİŞEHİR2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 14.12.2017 gün ve E:2017/133,K:2017/699 sayı ile, “(…) Davacı tarafça 20.3.2017tarihinde davalı aleyhine, mahkememizin yukarıda yazılıesasında iş bu dava açıldıktan sonra bu defaaynı konuda dava dışı Eskişehir Su ve Kanalizasyonİdaresi aleyhine Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin 2017/384 Esayılı dosyasında 17.4.2017 tarihinde davaaçıldığı anlaşılmıştır.Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin 2017/384 E sayılıdosyasının incelenmesinden, mahkemece davacının idareninhizmet kusuruna dayandığı gerekçesiyle 21.6.2017tarihinde görevlilik kararı verilmiş, 23.5.2017 tarihinde isemahkememiz dosyasındaki davalı elektrik idaresini de davadadavalı olarak gösterilmesine ilişkin hasım düzeltmekararı verildiği anlaşılmıştır. Şuhalde, ortada tarafları konusu ve neticei talebi aynı olan derdestiki dava bulunmaktadır. Mahkememiz dosyasındaki dava tarihi önceolduğundan iş bu dosyada derdestlik nedeniyle davanın usuldenreddedilemeyeceği değerlendirilmiştir. Bunakarşılık, gerek davacının aynı konuda idareMahkemesine de dava açması, gerekse idare mahkemesince davanınidari yargıda görülmesi gerekeceğine ilişkingörevlilik kararı vermesi nedeniyle davada hizmet kusurunadayanıldığından, davanın görülme yeri idariyargı yerleri olduğu değerlendirilerek mahkememizin yargıyolu bakımından görevsizliğine karar vermekgerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle
Açılandavada Mahkememizin yargı yolu bakımındangörevsizliğine…” karar vermiş, bu karar istinafyoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu defa aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ESKİŞEHİR2.İDARE MAHKEMESİ; 13.4.2018 gün ve E:2018/80 sayı ile,“(…) 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanununun 2. maddesinde, idari dava türleri; “idari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar” olaraktanımlanmış, aynı Kanun'un 15/1-a maddesinde, idariyargının görev alanına girmeyip adli veya askeriyargının görev alanına giren davalarınreddedileceği hükme bağlanmıştır.
6446sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinde de; "BuKanun'un amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli,düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekildetüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabetortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyetgösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlıve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasınınoluşturulması ve bu piyasada bağımsız birdüzenleme ve denetimin yapılmasınınsağlanmasıdır." Hükmüne yer verilmiş, 3.maddesinde; "Bağlantı anlaşması"; "Birüretim şirketi, dağıtım şirketi ya datüketicinin iletim sistemine ya da dağıtım sisteminebağlantı yapması için yapılan genel ve özelhükümleri içeren anlaşma" olaraktanımlanmış, 4. maddesinde; Kanun kapsamındayürütülecek piyasa faaliyetleri arasında üretim vedağıtım faaliyetleri de sayılmış, 14. maddesindelisanssız yürütülebilecek faaliyetlere yerverilmiştir. Aynı maddenin 4. fıkrasında; "Bukişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul veesaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetimyapılmasına ilişkin usul ve esaslar kurum tarafındançıkarılan yönetmelikle düzenlenir." hükmüneyer verilmiştir. Kanunun uygulanmasına yönelik ElektrikPiyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkinYönetmelik çıkarılmıştır.
İdariyargıda bir işlem veya eylem nedeniyle tam yargı (tazminat)davası açılabilmesi için o işlemin/eylemin"idari işlem/eylem" niteliğini haiz olmasıgerektiği hususunda tartışma bulunmamaktadır. İdariişlem/eylem ise diğer vasıflarının yanısırave her şeyden önce "bir kamu idaresinin işlemi/eylemi"olmak durumundadır. Buna göre öncelikle tazminat talebinindayanağı işlemi tesis eden kurum olan O.ElektrikDağıtım AŞ’nin özel hukuk hükümlerinetabi bir özel hukuk tüzel kişisi mi, yoksa kamu idaresiniteliği taşıyan bir kurum mu olduğunun tespitigerekmektedir.
Uyuşmazlığınınçözümü açısından davalıkuruluşun hukuki yapısını incelemek gerekirse; TürkiyeElektrik Kurumu (TEK), Elektrik sektöründeki yapınınyeniden düzenlenmesi amacıyla 1970 yılındaçıkarılan 1312 sayılı Kanun ile kurulmuş,özelleştirme politikaları çerçevesinde, BakanlarKurulunun 12.08.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile,Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) veTürkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adıaltında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarakyeniden yapılandırılmış ve bu kurumlar 1994yılında tüzel kişiliklerine kavuşmuşlardır.Daha sonra, dağıtım bölgeleri baz alınarak kamumülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yenidenyapılandırılması suretiyle elektrik enerjisidağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine kararverilmiş ve Yüksek Planlama Kurulu’nun 17/03/2004 tarih ve2004/3 sayılı kararı ile kabul edilen “ElektrikSektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi”çerçevesinde Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun02/04/2004 tarih, 2004/22 sayılı kararı ile davalışirketin de bağlı olduğu TEDAŞ özelleştirmekapsam ve programına alınmış, dağıtım bölgeleriyeniden belirlenerek Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır.
Davalışirket, merkezi Eskişehir olan Afyonkarahisar, Bilecik,Eskişehir, Kütahya ve Uşak illerinde elektrikdağıtım faaliyetinde bulunmak üzere O. E. DAĞITIMA.Ş. adı altında kurulmuş olup, 01.03.2005 tarihindenitibaren dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinisürdürmektedir. Özelleştirme plan ve programıdahilinde, 10.4.2009 tarihinde şirketin ihale ilanına çıkılmışolup, 20.10.2009 tarihinde ihalesi yapılmıştır. İhalesonucunda şirket Yıldızlar SSS Holding A.Ş.bünyesindeki Eti Gümüş A.Ş.’yesatılmıştır. Rekabet Kurulu ve EPDK’nındeğerlendirilmesinden sonra Özelleştirme YüksekKurulu’nun 24.04.2010 tarih ve 27561 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan 22.04.2010 tarih ve 2010/25 nolu kararına istinaden31.05.2010 tarihinde yapılan Hisse Satış SözleşmesiyleTEDAŞ’a ait olan hisselerin %100’ü YıldızlarSSS Holding A.Ş. bünyesindeki Dedeli Yatırımİnşaat Taahhüt Elektrik Dağıtım Sanayi TicaretA.Ş.’ye devredilmiştir. 01.06.2010 tarihinden itibarenhisselerin tamamı Dedeli Yatırım İnşaat TaahhütElektrik Dağıtım Sanayi Ticaret A.Ş.’ye ait olmaküzere kamu payı sıfırlanarak özelleştirmesüreci tamamlanmıştır.
ÖzelleştirmeYüksek Kurulu’nun 22.04.2010 tarihli, 2010/25 sayılıkararı doğrultusunda, 31.05.2010 tarihinde imzalanan HisseSatış Sözleşmesi ile davalı O. Elektrik DağıtımA.Ş.'nin hisseleri özel sektöre devredilmiş, yanidavalı şirket kamu kurumu ya da idare olma vasfınıkaybederek, özel bir şirket statüsünedönüşmüştür. Ancak özel şirketstatüsüne dönüşen davalı O. ElektrikDağıtım A.Ş.'nin 2010 yılındaborçlarını ödeyememesi nedeniyle EPDK tarafındansoruşturma açıldığı, sonrasındaşirketin yönetimine görevden el çektirildiği ve 2013yılında şirkete kayyım atandığı, Z. EnerjiElektrik Üretim AŞ’nin %100 iştiraki ile kurulan Z.O.Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş (“Z. O.i”), 02.02.2017itibarıyla O. Elektrik Dağıtım AŞ’nin(“OEDAŞ”) %100 hisselerini devralmasıyla kayyımtedbirinin sona erdiği görülmektedir.
Bu durumda O.ElektrikDağıtım AŞ’nin bakılan davanınaçıldığı tarih itibariyle kamu kuruluşuniteliği taşımadığı ve faaliyetleri özelhukuk hükümlerine tabi bir özel hukuk tüzel kişisihalini aldığı dikkate alındığında, ortadaidari yargı yetkisi kapsamında açılmış biridari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın adli yargının görev alanınagirdiği sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Eskişehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nindosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilinceye kadar ertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’unBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ veTurgay Tuncay VARLI'nın katılımlarıyla yapılan 24.9.2018günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davacıya ait taşınmazdaki inşaat temelinintamamlanmasının ardından 29/07/2016 gününde yağanyağmur sonrası yıkılan elektrik direğinin temiz suşebekesini patlatması neticesinde inşaat temeline dolan sunedeniyle inşaata devam edilemediğinden bahisle oluştuğuiddia edilen 54,008,00 TL zararın, O. Elektrik DağıtımA.Ş. tarafından tazmin edilmesi istemiyleaçılmıştır.
Ortaya çıkan görevuyuşmazlığının çözümüaçısından davalı kuruluşun hukukiyapısını incelemek gerekirse: Türkiye Elektrik Kurumu(TEK), Elektrik sektöründeki yapının yenidendüzenlenmesi amacıyla 1970 yılındaçıkarılan 1312 sayılı Kanun ile kurulmuş;özelleştirme politikaları çerçevesinde, BakanlarKurulunun 12.08.1993 tarih ve 93/4789 sayılı Kararı ile, TürkiyeElektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye ElektrikDağıtım A.Ş. (TEDAŞ) adı altında ikiayrı İktisadi Devlet Teşekkülü olarak yenidenyapılandırılmış ve 1994 yılında tüzelkişiliklerine kavuşmuşlardır. Daha sonra, dağıtım bölgeleri bazalınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yenidenyapılandırılması suretiyle elektrik enerjisidağıtım hizmetlerinin özelleştirilmesine kararverilmiş ve Yüksek Planlama Kurulu’nun 17.03.2004 tarihve 2004/3 sayılı Kararı İle kabul edilen “ElektrikSektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi”çerçevesinde Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun02.04.2004 tarih, 2004/22 sayılı kararı ile davalıŞirketin de bağlı olduğu TEDAŞözelleştirme kapsam ve programına alınmış,dağıtım bölgeleri yeniden belirlenerek, Türkiye 21dağıtım bölgesine ayrılmıştır.
MerkeziEskişehir olup, Afyonkarahisar, Bilecik, Eskişehir, Kütahya veUşak illerinde elektrik dağıtım faaliyetinde bulunmaküzere kurulan ve 01.03.2005 tarihinden itibarendağıtım ve perakende satış faaliyetlerinisürdürmekte olan O.Elektrik DağıtımA.Ş.’nin özelleştirme plan ve programı dahilinde,10.4.2009 tarihinde ihale ilanına çıkılarak 20.10.2009tarihinde ihalesi yapılmış; ihale sonucunda şirketYıldızlar SSS Holding A.Ş. bünyesindeki EtiGümüş A.Ş.’ye satılmış; RekabetKurulu ve EPDK’nın değerlendirilmesinden sonraÖzelleştirme Yüksek Kurulu’nun 24.04.2010 tarih ve 27561sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 22.04.2010 tarih ve 2010/25nolu kararına istinaden 31.05.2010 tarihinde yapılan HisseSatış Sözleşmesiyle TEDAŞ’a ait olan hisselerin%100’ü Yıldızlar SSS Holding A.Ş. bünyesindekiDedeli Yatırım İnşaat Taahhüt ElektrikDağıtım Sanayi Ticaret A.Ş.’ye devredilmiş; 01.06.2010tarihinden itibaren hisselerin tamamı Dedeli Yatırımİnşaat Taahhüt Elektrik Dağıtım Sanayi TicaretA.Ş.’ye ait olmak üzere kamu payı sıfırlanaraközelleştirme süreci tamamlanmıştır.
ÖzelleştirmeYüksek Kurulu’nun 22.04.2010 tarihli, 2010/25 sayılıkararı doğrultusunda, 31.05.2010 tarihinde imzalanan HisseSatış Sözleşmesi ile davalı O.ElektrikDağıtım A.Ş.'nin hisseleri özel sektöredevredilmiş, özel şirket statüsünedönüşen davalı O. Elektrik DağıtımA.Ş.'nin 2010 yılında borçlarınıödeyememesi nedeniyle EPDK tarafından soruşturmaaçılmış, sonrasında şirketin yönetiminegörevden el çektirilerek 2013 yılında şirketekayyım atanmış, Z. Enerji Elektrik Üretim AŞ’nin%100 iştiraki ile kurulan Z. O. Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş (“Z.O.”), 02.02.2017 itibarıyla O. Elektrik DağıtımAŞ’nin (“OEDAŞ”) %100 hisselerinidevralmasıyla kayyım tedbirinin sona erdiği anlaşılmıştır.
Olayda, davalı Şirket tarafındanstandartlara uygun olmayan şekilde dikilen elektrik direğininyıkıldığı, su şebekesinipatlattığı ve devamında davacınıninşaatına zarar verdiği iddia edilerek, uğranılanzararın tazmini istemiyle ilk olarak 29.3.2017 tarihinde davaaçılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari YargıYetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinindeğişik 1 numaralı bendinde:
“a) (Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdariişlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,
b) İdarieylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
c)(Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar” idari dava türleriolarak sayılmış olup; kural olarak, idari yargıda ancakDevlete ve kamu tüzel kişilerine karşı açılandavalara bakılabilir.
Bunagöre, davanın açıldığı tarihte davalımevkiinde, kamu kuruluşu niteliği taşımayan O. ElektrikDağıtım A.Ş.'nin olması karşısında,idari yargı yetkisi kapsamında açılmış biridari dava bulunduğundan söz etmek olanaksız olduğundan;uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle Eskişehir 2. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile Eskişehir 2.AsliyeHukuk Mahkemesinin 14.12.2017 gün ve E:2017/133, K:2017/699 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Eskişehir 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.12.2017 günve E:2017/133, K:2017/699 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 24.9.2018 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Hicabi Şükrü Mehmet Birol
DURSUN BOZER AKSU SONER
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Turgay Tuncay
AYDIN TUNÇ VARLI
Full & Egal Universal Law Academy