T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/375
KARAR NO : 2018/435
KARAR TR: 25.06.2018
ÖZET : Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : S.F.
Davalılar : AdliYargıda
Hasımsız
İdari Yargıda
İzmir Valiliği
O L A Y: Davacı dava dilekçesinde özetle; 35 P…Plakalı araç ile seyir halinde iken, aracı park etmekiçin sağa dönmek üzere sağ sinyali verip gereklikontrolleri (Dikiz aynası.sağ sinyal vb.) yaptıktan sonrasağa dönüşünü yaptığını,kontrolleri yaptığı esnada arkada sadece A.Ö.'e aitaracın geldiği ve başka bir aracın olmadığı,aracı park edip kapatacağı esnada 07 Y... plakalıMotosikletin tüm kuralları ihlal ederek park etmeden önce arkadasağ şeritte seyir eden aracın sağından hızlageçerek aracına çarptığını ancak,tutulan trafik kazası tespit tutanağındaki kaza yerikrokilerinin eksik ve hatalı çizildiğini, tutanakta belirtilenmevcut krokide yolun sol şeridinde seyir halinde olduğunungösterildiği ve sol şeritten ani bir manevra ile sağ'adönüş yaptığını ve kazaya sebebiyetverdiği şeklinde bir çizim yapılmışolduğunu dolayısıyla çizim ve yorumların hatalıolduğunu ileri sürerek söz konusu eksik ve hatalı trafikkazası tespit tutanağının iptali istemiyle 11.1.2017tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
İZMİR 4. SULH CEZA HAKİMLİĞİ:23.02.2018 gün ve D.İş: 2018/1314sayı ile, kaza tespittutanağına itiraz etmiş ise de, Sulh Ceza Mahkemeleriningörevlerini belirleyen 5235 sayılı Yasa'nın l0.maddesinideğiştiren 6545 sayılı yasanın 48.maddesigereğince "kanunların ayrıca görevlikıldığı haller saklı kalmak üzereyürütülen soruşturmalarda hakim tarafından verilmesigerekli kararları almak üzere ve bunlara karşı itirazlarıincelemek amacıyla Sulh Ceza Hakimliği kurulmuştur.",aynı Yasa'nın 49. maddesi ile 5235 S.Y'nin 11. maddesine"hakimliği" ibaresinin eklendiği; talep konusunda Sulh CezaHakimliğinden karar istenebileceği hususunda mevzuatta birhüküm bulunmadığından talebin görevyönünden reddine, itiraz edenin yetkili ve görevli İzmirİdare Mahkemesine süresinde dava açmakla muhtariyetine kararvermiş,bu karar kesinleşmiştir.
Davacı bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
İZMİR 5. İDARE MAHKEMESİ: 10.5.2018 günve E:2018/304 sayı ile, trafik kazası tespittutanağının, trafik zabıtasınca düzenlenen vekazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukukiuyuşmazlıkların çözümüne esas olan birbelge olduğu; trafik kazalarında, kazanın zamanı ve yerinikazaya karışan sürücü ve araçları,bunlardaki hasar ve zararları ortaya koyan bu tutanaklar idari birişlem niteliğinde olmayıp, trafik kaza tutanağınayönelik davanın adli yargı yerinde görülmesigerektiği; 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosyaincelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiş, dava dosyası 18.5.2018 tarih veE:2018/304 sayılı üst yazısı ile Mahkememizegönderilmiş olup, 24.5.2018 tarihinde kayda girmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Süleyman Hilmi AYDIN, AydemirTUNÇ ve Birgül KURT'un katılımlarıyla yapılan25.06.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı kararı da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKARPEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, trafik kazası tespit tutanağının iptaliistemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafikkazalarına el koyma ve bilirkişilik”başlığını taşıyan 83. maddesinde,“Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genelzabıtaca,
b) Kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerektrafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca el konulur.
Trafik zabıtasının görevli olmadığıveya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalardatrafik kaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtacadüzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabıtasınagönderilir.
Karayollarında meydana gelen ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan trafik kazalarında tarafların anlaşmasıhalinde ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa adlikovuşturma yapılmaz ve Türk Ceza Kanununun 565 inci maddesihükmü uygulanmaz.
Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığıhallerde; trafik zabıtası veya genel zabıta; iz ve delillerikaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleriyaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü vehayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kazacan, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldangeçiş verilemiyorsa Cumhuriyet savcısınıngecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekliişaretlemeler yapılıp araç ve ölüler kenaraalınarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğeaçılır.
Trafik zabıtası, usul kanunlarına göregörevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik vebunlarda aranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmeliktegösterilir.” hükmü;“Görevli ve YetkiliMahkeme” başlıklı 110.maddesinde, “(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir.” hükmü;“Sürücübelgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki”başlıklı 112.maddesinde, “ (Değişik:12/7/2013-6495/20 md.)
Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin vetrafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği hâllerhariç olmak üzere, sürücü belgelerinin gerialınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci veüçüncü fıkralarında yazılı “100ceza puanını doldurmak” eylemi nedeniyle sürücübelgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesindesayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkemekararı örnekleri, sürücülerin sicillerineişlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerinegönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlaragöre görülen davalarla birleştirilemez.
Askeri araçları süren kişiler ile askerkişilerin bu Kanunda yazılı suçlarla ilgilidavalarına da bu mahkemelerde bakılır.
Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesisırasında askeri araç sürücülerinin askerkişilere karşı işledikleri trafik kazalarıyla ilgilisuçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri MahkemelerKuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu hükümlerisaklıdır.” hükmü, yine aynı Yasanın“Suç ve ceza tutanakları” başlıklı114.maddesinde “– (Değişik: 18/1/1985-KHK 245/13 md.;Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13 md.)
(Değişik birinci fıkra : 3/5/2006 - 5495/3 md.) BuKanunda yazılı trafik suçlarını işleyenlerhakkında yetki sınırları içinde Emniyet GenelMüdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığıpersoneli ile Ulaştırma Bakanlığının veKarayolları Genel Müdürlüğünün ilgilibirimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halindeher suç için ayrı ceza uygulanır.
(Değişik fıkra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargıyetkisine giren suçlarla ilgili tutanağın bir sureti ilgilimahkemeye 7 iş günü içinde gönderilir.
(…)
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikledüzenlenir.
(Ek fıkra: 3/7/2003-4916/32 md.) Trafik para cezaları kredikartı ile de ödenebilir. Kredi kartı ile yapılantahsilatın saymanlık hesaplarına aktarılma süresi ileuygulamaya ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığıncabelirlenir.” hükmü yer almıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nadayanılarak çıkarılmış bulunan KarayollarıTrafik Yönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına EIKonulması” başlıklı 154. maddesinde, “Trafikkazalarına el konulmasında aşağıda gösterilenesas ve usuller uygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genelzabıtaca,
2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza TespitTutanağı” düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca (polis veya jandarma), el konulur.
Trafik zabıtasının görev alanıdışında kalan yerler ile el koyamadığıdurumlarda, trafik kaza tespit tutanağı, örneğine uygunolarak mahalli zabıta tarafından düzenlenir ve birörneği o yerin trafik zabıtasınagönderilir.(…)” denilmiş;aynıYönetmeliğin, “Trafik Kazalarına ilişkinişlemler” başlıklı 156. maddesinde de,
Trafik kazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerdeaşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.
a) Trafik kazası tespit tutanağınındüzenlenmesi
1) Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz vedeliller, kazaya karışan sürücüler, varsaölü veya yaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ilegerekli görülen diğer hususlar belirtilmek üzeredüzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir.Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölüm veya yaralanma durumuişlenir.
Trafik Kazası Tespit Tutanağı; soruşturmaevrakına eklenmek, dosyasında saklanmak ve sayısınagöre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir.
Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesiile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanında toplanmasına vebu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşımına ilişkin usul veesaslar Emniyet Genel Müdürlüğünce belirlenir.
2) Trafik kazası tespit tutanağı düzenlemeye 154üncü maddenin (a) bendi gereğince trafik zabıtası vegenel zabıtanın görevli personeli yetkilidir.
Tutanaklar en az iki görevli tarafından düzenlenir.Hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tek görevlitarafından rapor şeklinde de düzenlenebilir.
Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait araçlarınkarıştığı trafik kazalarında bir askeritemsilcinin bulundurulması mecburidir.
3) Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusuroranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangitrafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.
4) Karayolu üzerinde ölüm veya yaralanma ilesonuçlanıp, olay yerindeki iz ve delillerin tespit vedeğerlendirilmesi sonucunda trafik kazası olduğu anlaşılandurumlarda; kazaya karışan taraf veya unsurlardan birinin,birkaçının ya da tamamının olay yerindenayrılmış olması halinde de trafik kazası tespittutanağı düzenlenir.
5) Önceden meydana gelmiş veya olay yerindenkaldırılmış araçlarınkarıştığı ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genelkollukça hasar tespitine dair kazaya karışanlara verilmeküzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleriilgililerin sigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmalarısuretiyle yapılır.
Ancak;
Can, mal ve trafik güvenliğini etkileyen veya yoluntrafiğe kapandığı maddi hasarlı trafikkazalarında, kazaya karışanların kazanın oluşunagöre iz ve delilleri işaretleyerek, mümkün olduğutakdirde olay yerinin fotoğraflarını çekerekaraçlarını en yakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazla sayıda aracınkarıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan vetarafların bu Yönetmelik çerçevesinde MaddiHasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağıdüzenlemediği trafik kazalarında; taraflara aitaraçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindekiiz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğinekanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafik kazası tespittutanağı düzenlenir.
b) Kaza istatistikleri
Kazaların nedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerinbelirlenmesinde kullanılmak üzere, trafik kazası tespittutanaklarındaki bilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyanbirimlerce örneğine uygun istatistik formu düzenlenir.
Düzenlenen istatistik formları, her ilde şehiriçitrafik denetleme şube müdürlüklerinde toplanarak, ilgenelinde değerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet GenelMüdürlüğüne gönderilir.” hükmüneyer verilmiştir.
Diğer taraftan, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları idari dava türleri arasındasayılmıştır.
Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespittutanağı, kazaya karışan taraflar arasındaçıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecekbir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayan bu belgenin, adliyargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan,ölümlü/yaralamalı maddi hasarlı kaza tespittutanağına yönelik davanın idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmamaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından; trafik kazası tespittutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmayan davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İzmir 5. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile İzmir 4. Sulh Ceza Hakimliğinceverilen 23.02.2018 gün ve D.İş:2018/1314 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İzmir 5. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileİzmir 4. Sulh Ceza Hakimliğince verilen 23.02.2018 gün veD.İş:2018/1314 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 25.06.2018 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Ahmet Tevfik
NECİPOĞLU BOZER AKSU ERGİNBAY
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Aydemir Birgül
AYDIN TUNÇ KURT
Full & Egal Universal Law Academy