T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/439
KARAR NO : 2018/419
KARAR TR: 25.06.2018
ÖZET : Emekli Sandığı Kanunu'na tabi olarak çalıştıktan sonra vefat eden babasından dolayı kendisine bağlanan yetim aylığının davalı kurumca kesilmesi işleminin iptali istemine ilişkin davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı : E.P.
Vekili : Av. T.K.
Davalı: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekilleri: Av.M.Z.Ç. Av. Y. E.B.
OL A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde; müteveffa babası C.K.'in emekli sandığına tabi iştirakçi iken vefatettiğinden dolayı davacının aldığı yetimaylığının kesilmesine ilişkin 10.04.2010 tarih veB.07.1.EMS.0.13/13.941.320.5 sayılı davalı kurum işlemininhaksız ve hukuka aykırı olduğunu öne sürerek iptaliistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ERZURUM2. İDARE MAHKEMESİ: 29.07.2010 tarih ve E:2010/688; K:2010/1251sayılı kararı ile "2576 sayılı Bölgeİdare Mahkemeleri, idare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşuve Görevleri Hakkındaki Kanunun 5 inci maddesinde; "1.İdare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilkderecede Danıştay’da çözümlenecek olanlardışındaki: a) İptal davalarını, b) Tam yargıdavalarını, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davaları, d) Diğer kanunlarla verilen işleri,Çözümler. 2. özel Kanunlarda Danıştay’ıngörevli olduğu belirtilen ve İdari Yargılama UsulüKanunu ile idare mahkemelerinin görevli kılınmış bulunduğudavaları çözümler." hükmüne yerverilmiştir.
Öteyandan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu'nun uyuşmazlıkların çözümyeri başlığını taşıyan 101. maddesinde ise,"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklariş mahkemelerinde görülür." hükmüdüzenlenmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı hakkında, almaktaolduğu yetim aylığının kesilmesi sonrasında tesisedilen Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı SosyalSigortalar Genel Müdürlüğü Kamu GörevlileriEmeklilik işlemleri Daire Başkanlığı’nın10.04.2010 tarih ve B.07.1.EMS.0.13/13.941.320.5 sayılı işlemininiptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmış isede, uyuşmazlığın konusunun, 5510 sayılı Kanununilgili hükümlerinin uygulanmasından kaynaklandığıanlaşıldığından, işbu davanıngörüm ve çözümünün, yukarıdabelirtilen Kanun hükmü uyarınca iş Mahkemeleri’ningörevine girdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanannedenlerle, 2577 sayılı idari Yargılama UsulüYasasının 14/3/a ve 15/1-a, maddeleri uyarınca davanınGörev Yönünden Reddine" karar vermiş, aleyhine yasayoluna başvurulmayan kararın 19/10/2010 tarihindekesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacıbu kez aynı taleple adli yargı yerine başvurmuştur.
ERZURUMİŞ MAHKEMESİ: 20.06.2013 gün, E:2013/52, K:2013/361sayılı kararı ile " Davacı her ne kadar iş budavayı mahkememize açmış ise de, davacınınmüteveffa babası C.K.'den dolayı yetim aylığıaldığı ve bu aylığın kesilmiş olduğu,davacının babasının emekli sandığına tabiiştirakçi iken vefat ettiği davacının dosyada mevcutSGK kaydına göre babasının kamu emeklisi olduğu,konuya ilişkin uyuşmazlık mahkemesinin 2012/532-429 EKsayılı 24/12/2012 tarihli kararın da, sandıkiştirakçisi iken vefat eden babasından dolayı yetimaylığı alana davacının boşandığıeşi ile beraber yaşadığının tespitedildiğinden bahisle maaşından yapılan kesintinin iptali istemiile açılan davanın idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiğinin kararabağlandığı bu sebeple, davacının vefat edenbabasının emekli sandığı iştirakçisiolduğu ayrıca davacının bu maaşı, 16/03/2004tarihinde boşandıktan sonra almaya başladığıkurumunda yaptığı tespit üzerine 01/11/2008-31/05/2010döneminde ki, ödenen aylıkları geri istediği idareninişlem tarihinin 17/03/2010 olup davanın çözümyerinin idari yargı yeri olduğu" görüşüyledavaya bakmaya İdari Yargı yeri görevli olduğundan davadilekçesinin reddine karar vermiş, temyiz edilen kararYargıtay 21. Hukuk Dairesinin 08/10/2013 tarih ve E:2013/15217,K:2013/18270 sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.
Davacıvekili 11/05/2018 tarihli dilekçe ile uyuşmazlık giderilmeküzere dosyaların Mahkememize gönderilmesi içinmüracaat etmiş, dosyalar Erzurum 1. İş Mahkemesinin07/06/2018 tarih ve 2013/52 esasa sayılı üst yazısıile Mahkememize gönderilmiş, başvuru 11/06/2018 tarihiitibarıyla kayıt altına alınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY,Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Birgül KURT’unkatılımlarıyla yapılan 25.06.2018 günlütoplantısında:
I-İLKİNCELEME:
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargıyerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava;Emekli Sandığı Kanunu'na tabi olarakçalıştıktan sonra vefat eden babasından dolayıkendisine bağlanan yetim aylığının davalı kurumcakesilmesi işleminin iptali istemiyleaçılmıştır.
31.05.2006tarih ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlarkapsamındaki hizmet akdine göre ücretleçalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabınaçalışanlar (Bağ-Kur’lular), tarımda kendi adınave hesabına çalışanlar (TarımBağ-Kur’luları), tarım işlerinde ücretleçalışanlar, (Tarım sigortalıları), devletmemurları ve diğer kamu görevlilerini (EmekliSandığı İştirakçileri), geçicimaddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik vesağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabitutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hakve hükümlülükler yönünden tek bir sosyalgüvenlik sistemi altında toplamıştır. 5510sayılı Kanunun iptali amacıyla açılan davada AnayasaMahkemesi, 15.12.2006 tarih ve E: 2006/111, K: 2006/112 sayılıkararıyla, anılan Kanunun birçok maddesi ile birlikte, buKanunun yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı T.C.Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarakgörev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerini diğersigortalılarla aynı sisteme tabi kılan (başta 4/c maddesi)hükümlerin iptaline karar vermiş; bu karardan sonra kabul edilen17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanundadüzenlemeler yapılmış ve anılan Kanuna eklenenGeçici 1 nci ve Geçici 4 ncü maddelerle, 5754sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 ncü maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar (memurlarile diğer kamu görevlileri) ile bunların dul ve yetimlerihakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılanhükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanunhükümlerine göre işlem yapılacağıhüküm altına alınmıştır. 5754 sayılıKanunun kimi hükümlerinin iptali istemiyle açılan davaAnayasa Mahkemesi’nin 30.3.2011 tarih ve E: 2008/56, K:2011/58 sayılıkararı ile reddedilmiştir.
5510sayılı Kanunun 101 nci maddesinde yer alan “…bu Kanunhükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür.” bölümünün iptali istemiyleyapılan itiraz başvurusunda Anayasa Mahkemesi, 22.12.2011 tarih ve E:2010/65, K: 2011/169 sayılı kararıyla (RG. 25.1.2012, Sayı:28184) davayı ret ile sonuçlandırmakla birlikte; sözkonusu kararın Mahkememiz önündeki uyuşmazlığaışık tutacak şekilde şu gerekçeyedayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanununyürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamugörevlisi olarak çalışmakta olanlar, evvelce olduğugibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar vebunların emeklileri bakımından da aynı Kanunhükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılı Kanun’unyürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamugörevlileri olarak çalışmaya başlayanlar ise 5510sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanunhükümlerine tabi sigortalı sayılacak ve haklarında5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’unöngördüğü kural ve esaslar uygulanacak; ihtilafhalinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte,artık Sosyal Sigortacılık esasına göre faaliyetgösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem vemuameleler idari işlem sayılamayacak bir sosyal güvenlikkurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır.5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce iştirakçisi sıfatıyla çalışmaktaolan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile emeklisıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dulve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar vediğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklaryönünden ise Sosyal Güvenlik Kurumu’nun tesis edeceğiişlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğinikorumaya devam edecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğugibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir… Bubakımdan 5510 sayılı Kanununyürürlüğünden sonra, prim esasına dayalıyani sistemin içeriği ve Kanun kapsamındaki iş veişlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda,itiraz konusu kuralla, yargılamanınbütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanunhükümlerinin uygulanması ile ortaya çıkanuyuşmazlıkların çözümünde işmahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’yaaykırılık görülmemiştir.
Ancak,yukarıda açıklandığı üzere 5754sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesindenönce statüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ileilgili sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasındandoğan idari işlem ve idari eylem niteliğindekiuyuşmazlıklarda idari yargının görevinin devam edeceğiaçıktır…”
Yukarıdasözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesikararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510 sayılıKanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğerkamu görevlisi olarak çalışmakta olanlar, daha önceolduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabiolacakları gibi bunların emeklilikleri bakımından daaynı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğerkamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanlarınise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanunhükümlerine tabi sigortalı sayılacağı vehaklarında 5434 sayılı Kanunun değil 5510 sayılıKanunun öngördüğü kural ve esaslarınuygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adliyargı yerinde çözümleneceğiaçıktır.
Kaldıki; T.C. Anayasası’nın 158.maddesindeki“…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındakigörev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’ninkararı esas alınır ” hükmü uyarınca AnayasaMahkemesi kararının bu uyuşmazlığınçözümünde esas alınacağıtartışmasızdır.
Budurumda, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğegirmesinden önce iştirakçi sıfatıylaçalışmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlileriile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanuna göre emekli,dul ve yetim aylığı almakta olanlar ve ayrıca memurlar vediğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklaryönünden Sosyal Güvenlik Kurumunca tesis edilen işlem veyapacağı muamelelerin “idari işlem” ve “idarieylem” niteliğini korumaya devam edeceği,dolayısıyla, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 2/1-a maddesinde belirtilen idari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılaniptal davaları kapsamında bulunan, Emekli Sandığı 13.....05sicil numarası ile emekli olan babası sebebiyle kendisinebağlanan yetim aylığının kesilmesi işlemininiptali istemiyle davacı tarafından açılan davanınidari yargı yerinde görüleceği sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü idariyargı yerinin görevine girdiğinden, Erzurum 2. İdareMahkemesinin 29.07.2010 gün ve E:2010/688, K:2010/1251 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
SO N U Ç: Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Erzurum 2.İdare Mahkemesinin 29.07.2010 gün veE:2010/688, K:2010/1251 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 25.06.2018 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Ahmet Tevfik
NECİPOĞLU BOZER AKSU ERGİNBAY
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Birgül
AYDIN TUNÇ KURT
Full & Egal Universal Law Academy