T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 398
KARAR NO : 2018 / 394
KARAR TR : 25.6.2018
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: E.Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. E.U.
Davalı : Üsküdar BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. A.B.
O L A Y :Davacı vekili dilekçesinde; müvekkili şirketesigortalı 34 D... plaka sayılı aracın, 27.12.2014 tarihindesaat 12.17de Üsküdar Güzide sokağı üzeri no:26önünde, sürücüsünün sevk ve idaresindeykenKarayolları Trafik Kanunu gereğince bakımı ve onarımıdavalıya ait yolda bulunan çukura sol iki teker kısmı iledüşmesi neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiğini; maddi hasarlı trafik kazası tespittutanağına göre, kazanın oluşumundasürücünün kusurunun bulunmadığı, yolunyapımı, bakımı ve onarımından sorumlukuruluş olan davalı belediyenin asli kusurlu olduğunun tespitedildiğini; sigortalı araçta meydana gelen 3.344,80 TL'likhasar miktarının müvekkili şirket tarafındankarşılandığını; ödenen tazminatın,olayda kusuru bulunan davalı İdareden kusuru, oranındarücuen tahsili talepli başvurularının reddedildiğini;davalı belediyenin, yapım ve bakımından sorumlu olduğuyolu trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmadığını, trafik ışıklıişareti, işaret levhaları ve yer işaretlemeleriniyapmadığını, yol üzerinde gerekli tedbirlerialmayarak kazanın meydana gelmesine kusuruyla sebebiyet verdiğini;meydana gelen hasar neticesinde sigortalısına tazminat ödeyenmüvekkili şirketin, TTK 1472 maddesine, göre Ödediğitazminat tutarında sigortalısının talep ve davahaklarına kanunen halef olduğunu ifade ederek; fazlaya dair talep vehakları saklı kalmak kaydı ile 3,344,80,- T.Ltazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi iledavalı belediyeden tahsiline karar verilmesi istemiyle 25.11.2015 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
İstanbulAnadolu 6.Asliye Hukuk Mahkemesi; 24.1.2017 gün ve E:2015/430, K:2017/13sayı ile uyuşmazlığın esasını inceleyerekdavanın kabulüne karar vermiş, bu karara karşı istinafyoluna başvurulmuştur.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9.HUKUK DAİRESİ; 9.2.2018gün ve E:2017/889, K:2018/162 sayı ile “(…) Dava, hizmetkusuruna dayanılarak, davalı belediye aleyhine yöneltilenrücuen tazminat istemine ilişkindir.
Uyuşmazlığahangi yargı kolunda bakılacağı hususu, davaşartlarından olup, mahkemece re'sen dikkate alınmasıgereklidir. Kamu hizmeti görmekle yükümlü olanÜsküdar Belediye Başkanlığı, kamu hizmetisırasında verdiği zararlardan dolayı özel hukukhükümlerine tabi değildir. Hizmet kusurundan dolayıaçılan davaların İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun'un 2. maddesi uyarınca tam yargı davasıolarak ikame edilmesi gerekmektedir. Görev kuralları, kamudüzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden dikkatealınması zorunludur. Esasen 2918 sayılı KTK'nun hukukisorumluluğa ilişkin 85. ve devamı maddelerinde, araçişletenin sorumluluğu düzenlenmiş olup, idarenin hizmetkusurundan kaynaklanan sorumluluğu bu yasa kapsamıdışında tutulmuştur.
Davacıtarafça, davalı Belediye Başkanlığı'nınyapım ve bakımından sorumlu olduğu yolu, trafik düzenive güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmadığı,trafik ışıklı işareti, işaret levhaları veyer işaretlemeleri yapmadığı, yol üzerinde gereklitedbirleri almayarak, kazanın meydana gelmesine kusura ile sebebiyetverdiği iddia edilerek, davalıya husumet yöneltilmişolduğundan, belediyenin hizmet kusuru iddiasına dayalı olarakaçılan davada, İlk Derece Mahkemesince, davanın HMK114/1-b maddesi gereğince yargı yolu caizolmadığından, HMK 115/2. maddesi gereğince, davaşartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken,davanın esastan karara bağlanması doğrugörülmemiştir.
Her ne kadaryargı yolu hususu, istinaf sebebi yapılmamış ise de,uyuşmazlığa hangi yargı kolunda bakılacağı,dava şartlarından olup, kamu düzenine ilişkinbulunduğundan, Dairemizce, HMK'nın 355. Maddesi uyarınca res'enincelenmiştir.
Bu nedenle,İstanbul Anadolu 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/430 E. - 2017/13 K.Sayılı kararının HMK'nın 353/1 (a)4. Maddesiuyarınca kaldırılarak, yeniden yargılamayapılması gerekmediğinden, HMK'nın 353/l(b)2. Maddesiuyarınca, yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiş,aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1-İstanbulAnadolu 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/430 E. - 2017/13 K. Sayılıkararının HMK'nın 353/l(a)4. Maddesi uyarıncakaldırılarak, HMK'nın 353/l(b)2. Maddesi uyarıncaYENİDEN HÜKÜM KURULMASINA,
2-HMK'nın114/1-b maddesi gereğince, yargı yolu caizolmadığından, davanın, HMK'nın 115/2. maddesigereğince dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
4-Davayabakmaya İdari Yargı'nın görevli olduğuna…”kesin olarak karar vermiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idariyargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 10.İDARE MAHKEMESİ; 30.4.2018gün ve E:2018/807 sayı ile “(…) 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacınınkarayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir. Aynı Kanunun110.maddesinde," İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir.” hükmüne yerverilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirket nezdinde kaskosigorta poliçesi ile sigortalı, işleteni Ali Şenel olan34 D... plakalı aracın seyir halinde iken yolda bulunan çukurasol iki tekerin düşmesi sonucu oluşan 3.344,80TL zararınödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminiistemiyle İstanbul Anadolu 6.Asliye Hukuk Mahkemesinde açılandavada, Mahkemece verilen 24/01/2017 tarih, E:2015/430, K:2017/13sayılı kararın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9.HukukDairesince 09/02/2018 tarih, E:2017/889, K:2018/163 sayılı karar ilekesin olmak üzere davaya bakmaya İdari Yargı’nın görevliolduğuna karar verilmesi üzerine Mahkememiz nezdinde bakılmaktaolan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkkonusu olayda, maddi hasarın yolda seyir halinde iken meydanageldiği. 2918 sayılı Yasanın 110. Maddesindeaçıkça belirtildiği üzere 2918 sayılıKanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğininhükme bağlandığı, bu nedenle trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevli olduğu;meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanında adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Benzeruyuşmazlıkta, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 14.7.2014 tarih veE:2014/720. K:2014/775 sayılı kararında adli yargınıngörevli olduğu hükmü bulunmaktadır.
Açıklanannedenlerle; İstanbul Anadolu 6.Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2015/430sayılı dosyanın gönderilmesinin istenilmesine, görevuyuşmazlığı çıkarılması içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine,uyuşmazlığın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesi'nce karar verilmesine kadar ertelenmesine…” kararvermiş; Mahkemece 16.5.2018 tarihli üst yazıylagönderilen dosya 28.5.2018 tarihinde Mahkememiz kayıtlarınagirmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY,Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Birgül KURT’unkatılımlarıyla yapılan 25.06.2018 günlütoplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adliyargı dosyasının örneği ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda meydana gelen trafik kazasındasigortalı aracın uğradığı hasar bedeliniödeyen sigorta şirketinin, zararının davalı idarecegiderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminatdavasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden; davacı şirket tarafındansigortalı 34 D... plaka sayılı aracın, 27.12.2014tarihinde saat 12.17’de Üsküdar Güzide sokağıüzeri no:26 önünde, sürücüsünün sevk veidaresinde, yolda bulunan çukura sol iki teker kısmı iledüşmesi neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiği; sigortalı araçta meydana gelen 3.344,80 TL'lik hasarmiktarının davacı şirket tarafındankarşılandığı; davalı belediyenin, yapım vebakımından sorumlu olduğu yolu trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmadığı,trafik ışıklı işareti, işaret levhaları veyer işaretlemelerini yapmadığı, yol üzerindegerekli tedbirleri almayarak kazanın meydana gelmesine kusuruyla sebebiyetverdiği iddia edilerek, ödenen 3,344,80,- T.L.nin, dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile davalı belediyeden rücuentazmini istemiyle dava açıldığıanlaşılmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiğiüzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli veidari yargı ayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemekolanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetiminebağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilenkararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, İstanbul 10.İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9.Hukuk Dairesinin,9.2.2018 gün ve E:2017/889, K:2018/162 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. SO N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul10.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbulBölge Adliye Mahkemesi 9.Hukuk Dairesinin, 9.2.2018 gün veE:2017/889, K:2018/162 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 25.06.2018 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Mehmet AKSU Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Aydemir TUNÇ Üye Birgül KURT
Full & Egal Universal Law Academy