T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2018 / 353 KARAR NO : 2018 / 382 KARAR TR : 25.6.2018 ÖZET : Belediyenin çöp toplama hizmeti sırasında, çöp konteynerindeki çöplerin kamyonete boşaltılmasından sonra kalan kısmının yakılarak imha edilmesi nedeniyle meydana gelen yangın sonucunda davacılara ait ağaçların yandığından bahisle uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacılar : 1-M.A., 2-R.B. Vekili :Av. Av. H.B.T. Davalı : Bingöl BelediyeBaşkanlığı Vekili : Av. B.A.Ö. O L A Y : Davacılar vekilidilekçesinde; 17.07.2014 tarihinde Organize Sanayi BölgesiArdıçdete Köyünde meydana gelen yangın nedeniylemüvekkillerine ait ağaçların yandığını;Bingöl Belediyesi İtfaiyeMüdürlüğü’nün düzenlediği yangınraporunda, söğüt, kavak ve cevizağaçlarının yanarak zarar gördüğününtespit edildiğini; olayın, karşı tarafın tamkusurundan meydana geldiğini; Ziraat Mühendisi’ncehazırlanan rapora göre zarar gören ağaçlarındeğerinin 6.175,00TL olarak tespit edildiğini; çöptoplama işinin yasal olarak Belediyelerin görev alanına girdiğini, olayın belediye hizmetlerini ifa ederken, çöp toplama işisırasında meydana gelen haksız fiil, yani yangınnedeniyle ortaya çıktığını; bunun, tutulantutanaklar, raporlar, Savcılık Dosyası, 2. Asliye CezaMahkemesinin 2014/828 E sayılı dosyası ile de sabitolduğunu; müvekkillerinin uğramış olduğu zararındavalı Belediye'den karşılanması yolundaki istemlerininreddedildiğini; davalı Belediyenin meydana gelen olayınolduğu tarihlerde çöp toplama işiyle ilgili D. Kırt.Med. Tem. İnş. San. Ltd. Şti firması ile taahhüt yaptığını;bu nedenle de çöp toplama işinde asli görevi olanBelediye ile D. Kırt. Med. Tem. İnş. San. Ltd.Şti’nin birlikle ve müteselsilen sorumlu olduklarınıifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla, 6.175,00TL maddi tazminatın haksız fiilingerçekleştiği tarihten itibaren yasal faizi ile birliktedavalılardan tahsiline karar verilmesi istemiyle 1-BingölBelediye Başkanlığı ile 2-D. Kırt. Med. Tem.İnş. San. Ltd. Şti.ne karşı 15.3.2016 tarihinde adliyargı yerinde dava açmıştır. BİNGÖL 3.ASLİYEHUKUK MAHKEMESİ: 26.10.2016 gün ve E:2016/83, K:2016/436 sayıile “(…) Mahkememizin 2016/83 Esas ve 2016/436 Kararsayılı dosyasının davalı D. Kırtasiye MedikalTekstil Temizlik Sanayi İnşaat LTD ŞTİ yönündenayrılmasına karar verilerek yeni esasa kaydedildiğigörülmüştür. Tüm dosya kapsamıbirlikte değerlendirildiğinde; Mahkememizin 2016/83 Esas ve 2016/436Karar sayılı dosyasının davalı D. KırtasiyeMedikal Tekstil Temizlik Sanayi İnşaat LTD ŞTİyönünden ayrılmasına karar verilerek yeni esasakaydedildiği, mahkememizin bu esasında Davalı BingölBelediyesi yönünden davaya devam edildiği, davacılarındavalı Bingöl Belediyesinden çöp toplama işini ihaleile alan D. Kırt.Medikal Teks. Tem. San.İnş.Tic.Ltd.Ştiçalışanları Y.S. ve M.G.’nün çöptoplamaları sırasında çıkardıklarıyangın nedeniyle müvekkillerine ait ağaçların zarargördüğü ve asıl iş veren davalı BingölBelediyesinin iddiasıyla müvekkilinin maddi zararından sorumluolduğunu ve zararın tazminini talep ettikleri, DavalıBingöl Belediyesi kamu kurumu olup, çöp toplama hizmetininkamusal bir hizmet olduğu ve bu hizmet sırasında meydana gelenzararların hizmet kusuru nedeniyle İdare mahkemesince çözümlenmesigerektiği, Yargıtay 4. H.D. 2014/13110 E, 2014/17585 K"....Davalı kurum, bir kamu kurumu olup, eylem ve işlemlerikamusal nitelik taşımaktadır. Davaya konu alacağın,davalı kurum görevlilerinin kendisine tevdii edilen görevi,kusurlu ve görev gereklerine aykırı olarak yerine getirmesi,davalı kurumun da gerekli tedbirleri almayarak bu duruma engelolmamasından kaynaklandığı savunulduğuna göre;istemin idare hukuku kuralları çerçevesinde ve idariyargı yerinde değerlendirilmesi gerekmektedir. İtirazıniptali davası sırasında, icra takibinin temelini oluşturan veaslı da idari eylem olan alacağın varlığınınve kapsamının hukuk mahkemesi tarafındançözümlenmesi kabul edilemez. Diğer yandan, idariyargı yerinde "itirazın iptali" biçiminde bir davayolu düzenlenmediğinden, adli yargı yerinde yargı yolubakımından görevsizlik kararı da verilemez. Bu durumda,istem idari yargı yerinde dava konusu edilip oradan bu konuda bir kararalınmadan icra takibi yapılmasına ve icra takibine itirazüzerine adli yargı yerinden itirazın iptalinin istenmesine yasalolanak bulunmadığından, davacının istemi dinlenebilirnitelikte değildir. Yerel mahkemece açıklanan yönlergözetilerek dava dilekçesinin reddedilmesi gerekirken,uyuşmazlığın esası çözümlenerekyazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve yasayauygun düşmediğinden kararın bozulmasıgerekmiştir…" ilamının aynı doğrultudaolduğu ve davalı Bingöl Belediyesine karşıyöneltilen iş bu davada mahkememizin görevliolmadığı ve yargı yolunun caiz olmadığıanlaşıldığından davanın görevyönünden usulden reddine karar verilerek aşağıdakişekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesiyukarıda açıklandığı üzere 1-Davacının,davalı Bingöl Belediyesine karşı davasının hizmetkusuruna dayandığı ve bu talebin idari mahkemelercedeğerlendirilmesi gerektiği anlaşıldığındandavasının bu talepleri ve Bingöl Belediyesi yönündenHMK 114/1-b maddesi uyarınca GÖREV YÖNÜNDEN USULDENREDDİNE…” karar vermiş, bu karar istinaf yolunabaşvurulmaksızın kesinleşmiştir. Davacılar vekili bu kezaynı istemle, yalnızca Bingöl BelediyeBaşkanlığına karşı, 29.12.2016 tarihinde idariyargı yerinde dava açmıştır. ERZURUM 1.İDAREMAHKEMESİ: 7.5.2018 gün ve E:2017/156 sayı ile “(…)5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev vesorumlulukları” başlıklı 14. maddesinde,“Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; a)İmar, su ve kanalizasyon,ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgisistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlikve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma veambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar;ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut;kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spororta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (BuKanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özelidareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesioldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştaydenetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait herderecedeki okul binalarının yapım, bakım veonarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet veyardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi veticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.(Mülga son cümle: 12/11/2012- 6360/17 md.) (...)(Ekcümleler:12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleriile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar veçocuklar için konukevleri açmak zorundadır.Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerinideğerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleriaçabilirler...." hükmü yer almaktadır. Aynı Kanunun“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı15. maddesinde “Belediyenin yetki ve imtiyazlarışunlardır: ... g)Katı atıkların toplanması,taşınması, ayrıştırılması, gerikazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ileilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak. ...”;hükmü, “Gelecek yıllara yaygın hizmetyüklenmeleri” başlıklı 67. maddesinde ise;“Belediyede belediye meclisinin, belediyeye bağlıkuruluşlarda yetkili organın kararı ile park, bahçe,sera, refüj, kaldırım ve havuz bakımı ve tamiri;araç kiralama, kontrollük, temizlik, güvenlik ve yemek hizmetleri;makine-teçhizat bakım ve onarım işleri; bilgisayar sistemve santralleri ile elektronik bilgi erişim hizmetleri; sağlıklailgili destek hizmetleri; fuar, panayır ve sergi hizmetleri; baraj,arıtma ve katı atık tesislerine ilişkin hizmetler; kanal bakımve temizleme, alt yapı ve asfalt yapım ve onarımı, trafiksinyalizasyon ve aydınlatma bakımı, sayaç okuma vesayaç sökme-takma işleri ile ilgili hizmetler; topluulaşım ve taşıma hizmetleri; sosyal tesislerinişletilmesi ile ilgili işler, süresi ilk mahallî idarelergenel seçimlerini izleyen altıncı ayın sonunugeçmemek üzere ihale yoluyla üçüncüşahıslara gördürülebilir” hükmü yeralmaktadır. Ayrıca,Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendieylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-bmaddesinde, idari eylem ve işlemlerden dolayı hakları ihlaledilenler tarafından açılan tam yargı davaları,idari dava türleri arasında sayılmıştır. Dava dosyasının ve Bingöl3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2016/83 sayılı dosyasınınbirlikte incelenmesinden; davacı vekili tarafından, 17.07.2014tarihinde meydana gelen yangın neticesinde müvekkillerine aitağaçların zarar görmesinde idarenin hizmet kusurubulunduğundan bahisle, oluştuğu iddia olunan 6.175,00 TL maddizararın tazmini istemiyle açılan davada Bingöl 3. AsliyeHukuk Mahkemesi'nin 26.10.2016 tarih ve E:2016/83, K:2016/436 sayılıkarar ile uyuşmazlığın görüm veçözümünün idari yargının görevindeolduğu gerekçesiyle görev yönünden reddine kararverildiği, anılan kararın taraflara tebliğ edildiği,kararın 21.12.2016 tarihinde kesinleştiği, bu karar üzerinebakılmakta olan davanın Mahkememizdeaçıldığı anlaşılmaktadır. Tazminat istemine konu olaydaçöplerin toplanması, taşınması,depolanması gibi faaliyetlerin belediyelerin yetkileri ve görevleriarasında yer aldığında kuşku bulunmamakla beraber,tazminata konu eylemin idari nitelikte bir eylem olup olmadığınabakmak gerekmektedir. İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, suyolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafındanaçılacak tam yargı davaları kapsamında yargısaldenetim yapan idari yargı yerine ait olduğu; idarece herhangi birayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmazakamulaştırmasız el atıldığı veya plan veprojeye aykırı iş görüldüğüiddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydanagelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyetetecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özelhukuk hükümlerine göre adli yargı yerindeçözümleneceği, yerleşik yargısaliçtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Davalı Belediyeyesözleşme ile bağlı olarak çalışanşirketin elemanları tarafından gerçekleştirilençöplerin yakılması eylemi ile ilgili davalı idarecealınmış herhangi bir karar bulunmadığı, tazminekonu eylemin temelinde idari bir işlemin yer almadığı kezayukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun bir idaritasarrufun da söz konusu olmadığı anlaşılmakla,söz konusu rastgele çöp imhası şeklindekidavranış biçimiyle çöplerin yakılması vemeydana gelen yangın sonucunda davacıların ağaçlarınınzarar görmesi şeklindeki sonucun idari bir eylem niteliğitaşımadığı, dolayısıyla söz konusuuyuşmazlığın haksız fiil hükümlerine göreadli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucunaulaşılmıştır. Nitekim; UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü'nün 06.04.2015 tarih ve E:2015/200,K:2015/216 sayılı kararı da bu yöndedir. Açıklanan nedenlerle,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulmasına, dava dosyasının ve Bingöl 3.AsliyeHukuk Mahkemesi'nin E:2016/83 sayılı dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosyanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine değinertelenmesine…” karar vermiş; Mahkemece 10.5.2018 tarihliüst yazıyla gönderilen dava dosyası 16.5.2018 tarihindekayıtlarımıza girmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Süleyman Hilmi AYDIN, AydemirTUNÇ ve Birgül KURT’un katılımlarıylayapılan 25.06.2018 günlü toplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Bingöl BelediyeBaşkanlığı yönünden olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, adli yargı dosyasının bir örneğiile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Belediyenin çöptoplama hizmeti sırasında, çöp konteynerindekiçöplerin kamyonete boşaltılmasından sonra kalankısmının yakılarak imha edilmesi nedeniyle meydana gelenyangın sonucunda davacılara ait ağaçlarınyandığından bahisle uğranılan 6.175,00TL maddizararın tazmin edilmesi istemiyle açılmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanununun“Belediyenin görev ve sorumlulukları”başlıklı 14. maddesinde, “Belediye, mahallîmüşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon,ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgisistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlikve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma veambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar;ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut;kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spororta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (BuKanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özelidareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesioldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştaydenetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait herderecedeki okul binalarının yapım, bakım veonarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet veyardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi veticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.(Mülga son cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) (…) (Ekcümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleriile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar veçocuklar için konukevleri açmak zorundadır.Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerinideğerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleriaçabilirler.(…)”; “Belediyeninyetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15. maddesinde“Belediyenin yetki ve imtiyazları şunlardır(…) g) Katı atıklarıntoplanması, taşınması,ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadankaldırılması ve depolanması ile ilgili bütünhizmetleri yapmak ve yaptırmak. (…)”; “Gelecek yıllarayaygın hizmet yüklenmeleri” başlıklı 67.maddesinde de; “Belediyede belediyemeclisinin, belediyeye bağlı kuruluşlarda yetkili organınkararı ile park, bahçe, sera, refüj, kaldırım vehavuz bakımı ve tamiri; araç kiralama, kontrollük,temizlik, güvenlik ve yemek hizmetleri; makine-teçhizat bakımve onarım işleri; bilgisayar sistem ve santralleri ile elektronikbilgi erişim hizmetleri; sağlıkla ilgili destek hizmetleri;fuar, panayır ve sergi hizmetleri; baraj, arıtma ve katıatık tesislerine ilişkin hizmetler; kanal bakım ve temizleme,alt yapı ve asfalt yapım ve onarımı, trafik sinyalizasyon veaydınlatma bakımı, sayaç okuma ve sayaçsökme-takma işleri ile ilgili hizmetler; toplu ulaşım vetaşıma hizmetleri; sosyal tesislerin işletilmesi ile ilgiliişler, süresi ilk mahallî idareler genel seçimleriniizleyen altıncı ayın sonunu geçmemek üzere ihaleyoluyla üçüncü şahıslaragördürülebilir.” denilmiştir. Anayasa’nın 125.maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerindendoğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralabağlanmış; 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu’nun 2/1-b maddesinde, idari eylem ve işlemlerdendolayı hakları ihlal edilenler tarafından açılan tamyargı davaları, idari dava türleri arasındasayılmıştır. Davadosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; 17.07.2014 tarihinde, OrganizeSanayi Bölgesi Ardıçdete Köyünde, Belediyeninçöp toplama hizmeti sırasında, çöpkonteynerindeki çöplerin kamyonete boşaltılmasındansonra kalan kısmının yakılarak imha edilmeyeçalışılması sonucunda meydana gelen yangınnedeniyle, davacılara ait ağaçlarınyandığı; bu kapsamda, davacılar vekilitarafından yapılan başvuruya davalı BelediyeBaşkanlığınca verilen 24.2.2016 tarih, …-2426sayılı cevap yazısında, 2014 yılı şehir genel temizliği hizmetinin yürütülmesi işiiçin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarıncayapılan ihalenin, D. Kırt. Med. Tem. İnş. San. Ltd.Şti.nin taahhüdünde kaldığının ifadeedildiği; davacılar vekili tarafından, Belediyeninçöp toplama hizmetini yürüttüğüsıradaki eyleminden doğan 6.175,00TL maddi zararın giderilmesiedilmesi istemiyle dava açıldığıanlaşılmaktadır. Bu durumda, kamu hizmetiyürüten Belediyenin bu hizmeti yürüttüğüsırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılandava, olayda kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarakyürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetinyürütülmesinde hizmet kusuru veya başka nedenle idareninsorumluluğu bulunup bulunmadığınınsaptanmasını gerektirmektedir. Bu hususların saptanması iseidare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577sayılı Yasa’nın 2/1-b maddesi kapsamında bulunan tamyargı davasının görüm veçözümünde idari yargı yeri görevlibulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Erzurum 1.İdareMahkemesince, 7.5.2018 gün ve E:2017/156 sayı ile yapılanbaşvurunun reddi gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde İDARİ YARGININ görevliolduğuna, bu nedenle Erzurum 1.İdare Mahkemesince, 7.5.2018 günve E:2017/156 sayı ile yapılan BAŞVURUNUN REDDİNE,25.06.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Mehmet AKSU Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Aydemir TUNÇ Üye Birgül KURT
Full & Egal Universal Law Academy