T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/358
KARAR NO : 2018/425
KARAR TR: 25.06.2018
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedeliniödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KA R A R
Davacı:E. Sigorta A.Ş
Vekilleri:Av. G.A. Av. D. K.
Davalı:Eyüpsultan Belediye Başkanlığı
Vekili: Av. Z. B.
OL A Y: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacışirketin kasko sigorta poliçesi kapsamındakisigortalısının 34 A... plakalı aracıyla 25/06/2014günü saat 07:00 sıralarında yapmış olduğuhasarlı trafik kazasında davalı idarenin hizmet kusurubulunduğundan bahisle sigortalısına ödemişolduğu, 8.963,00-TL tazminatın ödeme tarihi olan 16/06/2014tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalıidareden tahsili istemiyle davalı Eyüpsultan BelediyeBaşkanlığı'na karşı 22/09/2017 tarihinde adliyargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 07/02/2018 gün E:2017/415, K:2018/35sayılı "Tüm dosya içeriğine göre; davacıdavasını Eyüpsultan BelediyeBaşkanlığı'nın hizmet kusurunadayandırmıştır. Kamu hizmeti görmekleyükümlü olan idareler kamu hizmeti sırasındaverdikleri zararlarda, özel hukuk hükümlerine tabideğildirler, kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafından kendilerineverilen görev ve yetkilerin kullanılması sırasındaoluşan zararlar, niteliği itibari ile hizmet kusurundan kaynaklananzararlar olup, bu zararların tazmini amacı ile hizmetkusurlarına dayalı olarak açılan tam yargıdavalarında İdari Yargılama Usulü Hakkındaki Kanun'un2.maddesi uyarınca idari yargı yeri görevlidir"gerekçesiyle "Dava dilekçesinin dava şartıyokluğu nedeniyle HMK'nun 114/1-b ve 115/2. maddeleri gereğinceusulden reddine" dair verdiği istinaf edilmeyen kararın13/03/2018 tarihinde kesinleştiğianlaşılmıştır.
Davacıvekili 06/04/2018 havale tarihli dilekçe ile ve aynı taleple bu kezidari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL11. İDARE MAHKEMESİ: 02/05/2018 gün, E:2018/567 sayı ile"2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesinin 1.fıkrasında, adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisininkesin veya kesinleşmiş görevsizlik karan üzerine kendisinegelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan biryargı merciinin, davada görevsizlik kararı veren merciingörevli olduğu kanısına varması halinde,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvuracağı ve elindeki işinincelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değinerteleyeceği; aynı maddenin 5791 sayılı Kanunladeğişik 2. fıkrasında ise, yargı merciinin,önceki görevsizlik kararma ilişkin dava dosyasını datemin ederek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyalarını Uyuşmazlık Mahkemesine göndereceğihükmüne yer verilmiştir.
2577sayılı Yasa'nın 5. maddesinin 1. fıkrasında daİdare Mahkemelerinin, Vergi Mahkemelerinin görevine giren davalar ileDanıştay da çözümlenecek olanlardışındaki iptal davaları ile tam yargıdavalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinin birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarla verilen diğerişleri çözümleyeceği hükmebağlanmıştır.
Öteyandan, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 2. maddesinde de, idari yargının görevalanının, idari işlem ve eylemler ile genel hizmetlerden birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklardan doğan davalarla sınırlıolduğu, 14. maddesinin (3/a) bendinde, dava dilekçeleriningörev ve yetki yönünden inceleneceği, 15. maddesinin (l/a)bendinde ise, adli ve askeri yargının görevli olduğu konulardaaçılan davaların reddine karar verileceği kuralabağlanmıştır.
Dosyanınincelenmesinden, davacı vekili tarafından, aynı istemleaçılan davanın, İstanbul 7. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin18.01.2018 tarih, E:2017/415 ve K:2018/35 sayılı kararıyla,idari yargının görevli olduğu gerekçesiylegörev yönünden reddedilmesi üzerine, İstanbul 11.İdare Mahkemesi'nde bakılan iş bu davanınaçıldığı anlaşılmış ise de;bakılmakta olan davanın, davalı idarenin yolçalışmasında önlem almaması nedeni ilerögara tekerinin düşmesi sonucunda araç hakimiyetininkaybedilerek kazaya sebebiyet vermesi nedeniyle oluşan zararıntazmini istemiyle açıldığı görülmekteolup, 2918 sayılı Kanun ile yolun işletilmesi hususundasorumluluğu bulunan davalı idarenin bu sorumluluğunu yerinegetirilmediği iddiasından kaynaklanan davanın yukarıda yerverilen mevzuat hükmü uyarınca adli yargı mercilerinceçözümlenmesi gerekmektedir.
Nitekim,Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 30.11.2015 tarih, E:2015/786 ve K:2015/801sayılı kararı da aynı yöndedir.
Budurumda, uyuşmazlığı çözmekte adliyemahkemelerinin görevli olduğu sonucunaulaşıldığından, yukarıda metnine yer verilen 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli mahkemeninbelirlenmesi için, Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulması gerekmiştir" şeklindeki gerekçelikararıyla 2247 Sayılı Yasanın 19. maddesi uyarıncagörevli mahkemenin belirlenmesi için UyuşmazlıkMahkemesi'ne başvurulmasına karar vererek her iki davadosyasını 14.05.2018 tarih ve 2018/567 E. Sayılı üstyazı ile Mahkememize göndermiş, başvuru 22.05.2018tarihinde kaydedilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY,Süleyman Hilmi AYDIN, Aydemir TUNÇ ve Birgül KURT’unkatılımlarıyla yapılan 25.06.2018 günlütoplantısında:
I-İLKİNCELEME:
Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının, ekindekiadli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının, DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın ise idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen maddihasarlı kaza nedeniyle davacı şirket tarafından evvelceödenen hasar bedelinin, olayda kusurlu olduğu ileri sürülendavalı Belediyeden kusuru oranında rücuan tahsili istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacakdurumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara veyerlere trafik ışıklı işaretleri, işaretlevhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafikbirimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihselgelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, İstanbul 11. İdareMahkemesinin Başvurusunun Kabulü ile İstanbul 7. Asliye HukukMahkemesi’nin 07/02/2018 gün E:2017/415, K:2018/35 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
SO N U Ç: Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 11. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 7. Asliye HukukMahkemesi’nin 07/02/2018 gün E:2017/415, K:2018/35 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 25.06.2018 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet AhmetTevfik
NECİPOĞLU BOZER AKSU ERGİNBAY
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Aydemir Birgül
AYDIN TUNÇ KURT
Full & Egal Universal Law Academy