T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 297
KARAR NO : 2018 / 283
KARAR TR : 28.5.2018
ÖZET : İcra Dairesi Müdürlüğünce icra dosyasına giren tahsilattan re'sen veraset ve intikal vergisi tahsil edilmesi işleminin kaldırılması/iptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :M.K. Vekilleri :Av. H.S., Av.Ö.Ş. Davalı :Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı (AdliYargı) Vekili :Av. E.Y.T. Davalı :Adalet Bakanlığı (İdari Yargı) O L A Y:Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin"kamulaştırmasız el atma hukuki sebebine" istinadenaçılan dava sonucunda verilen karara(ilama) bağlananalacağının tahsili amacıyla, davalı Belediye aleyhineAnkara 16. İcra Müdürlüğü'nün 2014/17619 E.sayılı dosyasıyla ilamlı icra takibinegeçildiğini; bunun sonucunda davalı Belediyeninüçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarınakonulan hacizler nedeniyle dosyaya giren tahsilatlardan, İcraMüdürlüğü tarafından “İcra takibinindayanağı olan ilamın Kamulaştırmasız el atmahukuki sebebine istinaden açılan dava sonucunda verildiği,dolayısıyla veraset ve intikal vergisine tabi olduğu”gerekçesiyle verilen şikayete konu kararlarıyla, davalıborçlu belediyenin üçüncü şahıslardakialacaklara konulan hacizler nedeniyle dosyaya giren tahsilatlardan 08.11.2016tarihinde 350,77 TL, 29.12.2016 tarihinde 27,00 TL, 11.01.2017 tarihinde 28,30TL, 14.02.2017 tarihinde ise 29,75 TL olmak üzere ceman 435,82 TL'ninkesilerek resen Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi’neyatırıldığını, bunun yasa ve usuleaykırı olduğunu; Veraset ve İntikal Vergisinin esasitibariyle, veraseten intikal eden taşınır ve taşınmazmallar için söz konusu olduğunu, terekeye konu bir malınmirasçılar arasında izale-i şüyu yoluylasatılması veya borçluya intikal edecek olan terekepayının üzerine konulan hadler nedeniyle yapılansatışlar gibi bazı istisnai hallerde söz konusu olduğunu;ancak haciz veya ortaklığın giderilmesiyle ilgili icratakiplerinde gayrimenkullerin daha ziyade aynından doğan vergiborcunun olup olmadığının sorulmasısırasında, muafiyet sınırı yüksek olduğundanVeraset ve İntikal Vergisi borcunun olup olmadığı hususugenellikle sorulmadığı halde, yüksek meblağlıtereke malıyla ilgili satışlarında veya icradosyalarında bu verginin ödenip ödenmediğinin tespitininönem arz ettiğini; 7338 Sayılı Veresat ve İntikalVergisi Kanununun 17. maddesine göre alınan bu verginin öleninson ikametgahı vergi dairesinden sorulmasının gerektiğini,bu nedenle özellikle izale-i şüyu dosyalarında, öncesatışa konu taşınmazın veyataşınmazların emlak beyan değerlerinin ilgili belediyedengetirtilip, vergi dairesi müdürlüğüne yazılacakmüzekkerede murisin ölüm tarihi ve hissedarlarının dabelirtilmesi suretiyle beyan değerlerinin de eklenip, satışakonu taşınmaza ilişkin veraset intikal vergisinin doğupdoğmadığının, doğmuş isemiktarının tespit edilerek bildirilmesinin istenilmesi, verasetintikal vergisinin mevcut olduğunun ve miktarının bildirilmesidurumunda ise tevzi tablosunda her bir hissedarın payınadüşen verginin gösterimi yapıldıktan sonra vergidairesine yatırılmasının sağlanmasının gerektiğini;bu bağlamda, Veraset ve İntikal Vergisinin tayin ve tespiti birçok teknik hesabı ve muhasebe bilgisini gerektirdiğinden veyüksek ve değişken oranlarda istisna ve muafiyetlerininbulunması nedeniyle bu vergi borcunun bulunupbulunmadığının ve varsa miktarının, bu işleasıl görevli olan vergi dairesinden sorulması suretiyle muameleyapılması gerektiğinin kolaylıkla anlaşıldığını;dolayısıyla bu hukuki duruma rağmen, somut olayda, İcraMüdürlüğünün ödenmesi gereken bir veraset veintikal vergisi olup-olmadığını tespit etmeden, dosyayagelen tahsilattan resen kesinti yapmak suretiyle müvekkili alacaklıyahaber dahi vermeden vergi Dairesine yatırmasının hiçbiryasal dayanağının olmadığını ifade ederek; İcratakibinin dayanağı olan ilamın“kamulaştırmasız el atma hukuki sebebine istinadenaçılan dava sonucunda verildiği, dolayısıyla ilamakonu taşınmazın veraset ve intikal vergisine tabiolduğu” gerekçesiyle dosyaya giren tahsilattan 08.11.2016tarihinde 350,77 TL, 29.12.2016 tarihinde 27,00 TL, 11.01.2017 tarihinde 28,30TL, 14.02.2017 tarihinde ise 29,75 TL olmak üzere toplam 435,82 TL’ninkesilerek resen Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi’neödenmesine ilişkin yasa ve usule aykırı icramüdürlüğü işlemlerinin şikayetprosedüründe kaldırılmasına/iptaline karar verilmesiistemiyle, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınakarşı 3.4.2017 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır. ANKARA11.İCRA HUKUK MAHKEMESİ: 20.04.2017 gün, E:2017/253, K:2017/325sayı ile "(…)İcra takip dosyasınınincelenmesinde; davacı tarafça davalı taraf aleyhinekamulaştırmasız el atmadan dolayı tazminata ilişkinkararına dayanılarak takip yapılıp borcun ödenirkenveraset ve intikal vergisi almaya karar verip verginin vergi dairesineyatırıldığı ve bu işlemin şikâyetekonu edildiği anlaşılmıştır. İcramüdürlüğünün vergi almasında tahakkuk memuruolarak işlem yaptığı benzer Katma Değer Vergisi ileilgili şikâyette Yargıtay 12. HD nin 05.05.2011 tarih ve 27292-8426 sayılı kararında aynen “...icra yoluyla yapılansatışlarda verginin mükellefinin satışıgerçekleştiren icra daireleri olduğu... icra dairelerincemüzayede mahallinde yapılan satışlar nedeniyle KDV ninbedelin ödenmesinden sonraki günün mesai saati sonuna kadar ....bu durumda icra adresinin anılan vergilerin mükellefisıfatı ile yaptığı işlemlerden doğanihtilafların çözüm yerinin vergi mahkemeleriolmaktadır.” Dediği ve benzer bir çok kararınolduğu icra müdürlüğünün veraset ve intikalvergisinden kaynaklanan bu işleminin denetlenmesinin icra mahkemesideğil vergi mahkemelerinin görevli olduğu"gerekçesiyle şikâyetin yargı yolu yönünden reddinekarar vermiş; davacı vekilinin istinaf başvurusu AnkaraBölge Adliye Mahkemesi, 18.Hukuk Dairesinin 13/06/2017 gün, E:2017/1997,K:2017/1357 sayılı kararıyla, kesin olarak reddedilmekle, kararkesinleşmiştir. Davacıvekili bu kez aynı istemle Adalet Bakanlığınakarşı idari yargı yerinde dava açmış; Ankara 4.VergiMahkemesi; 18.9.2017 gün ve E:2017/1051, K:2017/1274 sayı iledavanın 2577 sayılı Yasanın 15/1-a maddesi hükmüuyarınca görev yönünden reddine, dosyanın görevlive yetkili Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. ANKARA3.İDARE MAHKEMESİ; 29.12.2017 gün ve E:2017/2809, K:2017/4081sayı ile “(…) 2004 sayılı İcra ve İflasKanunu'nun 4. maddesinde, icra ve iflas dairelerinin muamelelerinekarşı yapılan şikayetlerle itirazların incelemesinin,icra mahkemesi hakimi yahut kanun gereğince bu görev kendisineverilmiş olan hakim tarafından yapılacağıhüküm altına alınmıştır. Davadilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; davacı tarafından,kamulaştırmasız el atma hukuki sebebine dayalı olarakaçılan tazminat davasında mahkemesince lehine hükmedilentazminatın ilamlı icraya konu edilmesi sonrasında icradosyasına yatırılan tutarların muhtelif tarihlerdedavacıya ödenmesi esnasında icramüdürlüğünce veraset ve intikal vergisi kesilerek Verasetve Harçlar Vergi Dairesine ödenmesine ilişkin işleminiptali istemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmakta olup, İcra Müdürlüğütarafından yürütülen takip sonucu kesintiyapılmasına ilişkin dava konusu işlemin, Vergi Mahkemesiningörevine giren vergi, resim, harç ve benzeri maliyükümler ile bunların zam ve cezaları ile tarifelereilişkin bulunmadığı gibi idare mahkemesinin görevinegiren iptal veya tam yargı davasına konu bir işlem ile ilkderecede Danıştayca çözümlenecek bir işlem deolmadığı, özel hukuk ilişkisinden doğan veyukarıda yer verilen 2004 sayılı yasa uyarınca icramahkemelerinde çözümlenebilecek dolayısıyla adliyargının konusuna giren bir uyuşmazlık olduğu sonucunavarılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarıncagörev yönünden reddine…” karar vermiş; bu kararistinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Davacıvekilinin talebi üzerine Mahkemece 6.4.2018 günlü üstyazıyla gönderilen dava dosyası 20.4.2018 tarihinde Mahkememizkaydına girmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 28.5.2018günlü toplantısında: I-İLKİNCELEME: Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülenbiçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilenyönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine songörevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde adli yargıdosyasının örneği ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Ankara16. İcra Dairesi Müdürlüğünce icra dosyasınagiren tahsilattan re'sen veraset ve intikal vergisi tahsil edilmesiişleminin kaldırılması/iptali istemiyleaçılmıştır. 2004sayılı İcra ve İflas Kanununun “Şikâyet veŞartlar” başlıklı 16. maddesinde; “Kanununhallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmaküzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığımuameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygunbulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikâyetolunabilir. Şikâyet bu muamelelerin öğrenildiğitarihten yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerinegetirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemedebırakılmasından dolayı her zaman şikâyetolunabilir.” hükmü yer almaktadır. “Şikâyetüzerine yapılacak muameleler” başlıklı 17.maddesinde de, “Şikâyet tetkik merciince, kabul edilirseşikâyet olunan muamele ya bozulur yahut düzeltilir. Memurunsebepsiz yapmadığı veya geciktirdiği işlerinicrası emrolunur.” hükmü yer almaktadır. “Tetkikmercii” başlıklı 4. maddesinde de: “İcrave iflâs dairelerinin muamelelerine karşı yapılanşikâyetlerle itirazların incelenmesi icra tetkik merciihâkimi yahut kanun gereğince bu görev kendisine verilmişolan hâkim tarafından yapılır. İş durumunungerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve SavcılarYüksek Kurulunun olumlu görüşü ile AdaletBakanlığınca icra tetkik merciinin birden fazla dairesikurulabilir. Bu durumda icra tetkik mercii dairelerinumaralandırılır. İcra tetkik merciinin birden fazladairesi bulunan yerlerde iş dağılımı ve bunailişkin esaslar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kuruluncabelirlenir. Her icra tetkik mercii hâkimi, kendisine AdlîYargı Adalet Komisyonu Başkanlığıncadönüşümlü olarak bağlanan icra ve iflâsdairelerinin muamelelerine yönelik şikâyetleri ve itirazlarıinceler, bu dairelerin gözetim ve denetimlerini yapar, idarîişlerine bakar. İcra yetkisini haiz sulh mahkemelerinin muamelelerinekarşı vuku bulacak şikâyet ve itirazların tetkikmercii o mahkemenin hâkimidir.” denilmiştir. Olayda;davacıya mirasen kalan taşınmaza kamulaştırmasızel atılması iddiasıyla açılan davada hükmedilentazminatın tahsili amacıyla yürütülen icra takibinde,dosyaya gelen paradan icra müdürlüğünce re'sen verasetve intikal vergisi kesilerek vergi dairesine yatırılmasıüzerine memur muamelesinin yasaya aykırı olduğu ilerisürülerek işlemin şikâyet yoluylakaldırılması/ iptali talep edilmiştir. 2576sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri veVergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun"Vergi Mahkemelerinin Görevleri" başlıklı 6.maddesinde, Vergi Mahkemelerinin genel bütçeye, il özelidareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ilebenzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları iletarifelere ilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanunun uygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarlaverilen işleri çözümleyeceği hükmüne yerverilmiştir. Hal böyleiken, İcra Müdürlüğü tarafındanyürütülen takibe ilişkin olarak, icra dairesince re'senveraset ve intikal vergisi tahsil edilmesinin kanunaaykırılığı iddiasının şikâyetyolu ile İcra Hukuk Mahkemesindeçözümleneceği, mahkemenin incelemeyi, söz konusu icra dosyası üzerinde yaparak, anılanişlemin kanuna uygun olup olmadığı hususunda karar vereceğikuşkusuzdur. Adli yargılamanın bir parçasınıoluşturan bu uyuşmazlığın, İcra Müdürlüğününtesis ettiği bir işlemden kaynaklandığıgözetildiğinde, bu işlemin yasaya uygun olupolmadığının adli yargı yerinceçözümlenmesinin gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, Ankara 11. İcra HukukMahkemesi’nin 20.04.2017 gün, E:2017/253, K:2017/325 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 11. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 20.04.2017gün, E:2017/253, K:2017/325 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 28.5.2018 günündeÜye Turgay Tuncay VARLI’nın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Mehmet AKSU Üye Suna TÜRE Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Turgay Tuncay Varlı KARŞI OY 2576 sayılı Bölgeİdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi MahkemelerininKuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun’un “VergiMahkemelerinin Görevleri” başlıklı 6. Maddesinde,vergi mahkemelerinin genel bütçeye, il özel idareleri,belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri maliyükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelereilişkin davalarla, bu konularla ilgili olarak 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’unuygulanmasına ilişkin davaları ve diğer kanunlarla verilenişleri çözümleyeceği, kuralı yer almaktadır. Davakonusu uyuşmazlığın, vergi kanunları uygulanarakçözümlenebilecek olması karşısında,davanın görüm ve çözümünün vergimahkemesinin görevine girdiği oyuyla çoğunlukkararına katılmıyorum. Üye Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy