T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 244
KARAR NO : 2018 / 282
KARAR TR : 28.5.2018
ÖZET : Kamu kuruluşu niteliği taşımayan Şirket tarafından düzenlenen otoyol geçiş ve ceza ihtarnamesinin iptali istemiyle açılan davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.
K A R A R
Davacı : Odunpazan Belediye Başkanlığı /Eskişehir
Vekilleri : Av. Ç.N.Y.& Av. R. D.& Av. S.Ç.
Davalı : Hasımsız
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkiliidareye ait 26 B... plakalı resmi aracın 21.10.2017 tarihinde, cenazenakli sırasında Gebze-İzmir otoyolunda geçişesnasında gişe görevlisinin, araçta yeterli miktarda HGSolup olmadığını sorması ve şoförünyeterli miktarda var demesi üzerine bariyeriaçtığını, aracın geçişyaptığını; ancak daha sonra Otoyol Yatırım veİşletme A.Ş. tarafından 1.476,20.TL tutarlı cezaihtarnamesinin 20.11.2017 tarihinde kendilerine tebliğ edildiğini; bütünköprü ve karayollarında HGS hesabı yetersiz olsa bilesonradan yüklenildiği takdirde otomatik ödeme imkânı bulunduğunu, ancak olay tarihinde araçta yeterli miktar olmasına rağmen,HGS’den kaynaklı sorun nedeniyle kesilen cezayı kabul etmediklerini, söz konusu araca kaçak geçiş yaptığıiçin ceza kesildiği anda, kesilmesi gereken ücretten dahafazla bir bakiyenin hesapta bulunduğunu; bahse konu ceza ihtarnamesininusul ve yasaya uygun olmadığını, kesilen cezaların dahatalı olduğunu, ceza ihtarnamesinin şekilşartlarını taşımadığı gibi cezaihlalinin yapıldığına dair kanıtlayıcıfotoğraflar vs. delil de eklenmediğini; ceza hukukunun temelprensiplerinden biri olan "Cezaların Şahsiliği”ilkesi gereğince olay tarihinde HGS geçiş cezasıgerekçesi ile ilgili araç sürücüsühakkında doğrudan ceza işlemi uygulama ihtimali varken, bununyapılmayarak ihlalden sonraki tarihte ilgili plakaya bağlıolarak araç sahibi olmaları nedeniyle müvekkili idare aleyhineceza kesilmesini usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiile kabul etmediklerini; bahse konu aracın yük ve personeltaşımak amacıyla kullanılan sıradan bir binekaraç değil, cenaze nakillerinde kullanılan özel niteliktebir araç olduğunu; ihtarnamede yazılı ceza tutarının01.12.2017 tarihinde ödendiğini, cezanın mevzuataaykırı olduğunu ifade ederek; 1.476,20-TL paracezasının ve buna dayalı, ihtarnamenin iptaline karar verilmesiistemiyle 5.12.2017 tarihinde adli yargı yerindedava açmıştır.
BURSA 4.SULHCEZA HAKİMLİĞİ;11.1.2018 gün ve D.İş No:2018/170 sayı ile “(…) Başvuruya konu olan cezanınOtoyol Yatırım ve İşletme A.Ş. tarafından 6001sayılı kanun uyarınca tahakkuk ettirilen para cezasıolduğu anlaşılmakla söz konusu para cezasınınişletici şirket tarafından verilmiş olmasıkarşısında özel alacak statüsünde olancezanın 5326 Kabahatler Kanunun 16. maddesinde düzenlenen idari paracezası niteliğinde olmadığı ve böyleliklesöz konusu başvurunun Sulh Ceza Hakimlikleri tarafındanincelenecek kararlardan olmadığı anlaşılmışolmakla 5326 sayılı yasanın 28/1-b maddesi uyarıncaaşağıdaki şekilde başvurunun reddine kararverilmiştir.
KARAR:Gerekçesi yukarıda açıklandığıüzere;
1-Başvurukonusu idari yaptırım kararının Sulh ceza Hakimliğinceincelenebilecek kararlardan olmadığının anlaşılmasıkarşısında 5326 Sayılı Yasa'nın 28/1-b maddesiuyarınca itirazın usulden REDDİNE,
2-İtirazedenin görevli ve yetkili idari yargı merciinde dava açmaktamuhtariyetine, (…)5326 sayılı Kabahatler Kanununun 28/10maddesi uyarınca Üçbin Türk Lirası dahil idari paracezalarına karşı başvuru üzerine verilen kararlarkesin olması nedeniyle itiraz yolu kapalı ve kesin olmaküzere…”karar vermiştir.
Davacı vekili bunun üzerine, aynı istemle1.2.2018 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
BURSA1.İDARE MAHKEMESİ; 12.2.2018 gün ve E:2018/143 sayı ile“(…) 6001 sayılı Karayolları GenelMüdürlüğü Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun'un "Geçiş Ücretini Ödememe veGüvenliğin İhlali" başlıklı 30. maddesi'nin5. fıkrasında; "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlarçerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilenotoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığıkarayollarından geçiş ücretlerini ödemedengeçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirkettarafından geçiş ücreti ödemeden girişçıkış yaptığı mesafeye ait geçişücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza,genel hükümlere göre tahsil edilir...."hükmü yeralmıştır.
5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat deyiminden;kanunun, karşılığında idari yaptırımuygulanmasını öngördüğü haksızlıkanlaşılır." hükmüne yer verilmiş; 3.maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun'un İdarîyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin ise,İdarî para cezası veya mülkiyetin kamuyageçirilmesi yaptırımını gerektiren bütünfiiller hakkında uygulanacağı belirtilmiş; aynıKanun'un 16. maddesinin birinci fıkrasında kabahatler karşılığındauygulanacak olan idari yaptırımlardan birinin, idari para cezasıolduğu; 27. maddesinde de İdarî yaptırımkararlarına karşı onbeş gün içinde sulh cezamahkemesine başvurulabileceği hükmebağlanmıştır.
Davadilekçesi ile eklerinin incelenmesinden; davacının malikiolduğu 26 B... plakalı aracın otoyol ve/veyaköprülerden ücret ödemeden (HGS GeçişÜcreti) geçtiğinden bahisle 6001 sayılıKarayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesi uyarınca, OtoyolYatırım ve İşletme A.Ş. tarafından toplam1.342,00-TL geçiş ücreti ve idari para cezası ilecezalandırıldığı, cezaya karşı Bursa 4.SulhCeza Mahkemesi nezdinde itiraz davası açıldığı,Bursa 4. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 2018/170 D.İş nolu kararıyla,"özel alacak statüsünde olan cezanın 5326sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16. maddesinde düzenlenen idaripara cezası niteliğinde olmadığı"gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine kararverildiği, bunun üzerine davacı vekili tarafındandüzenlenip 01.02.2018 tarihinde kayda giren dilekçe ilebakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıdaaçık metni yer alan 6001 sayılı Kanun'un 30. maddesinin5. fıkrasında, işletme hakkı verilen veya devredilenotoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığıkarayollarından geçiş ücretlerini ödemedengeçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirkettarafından geçiş ücreti ödemeden girişçıkış yaptığı mesafeye aitgeçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katıtutarında ceza verileceği ve genel hükümlere göretahsil edileceği öngörülmüş; ancak ne 6001sayılı Kanun'da ne de başka bir Kanunda, 6001 sayılıKanun uyarınca verilecek idari para cezalarına karşıbaşvurulacak yargı yolunun İdarî yargı olduğunailişkin bir düzenleme yapılmamıştır. Diğertaraftan otoyol ve/veya köprülerin kullanımında istenilengeçiş ücreti, bir kişinin kamu hizmetindenyararlanmasını sağlayan dolayısıyla taraflarıneşit koşullar altında ve hür iradeleri ilekarşılıklı yarar sağlayacak biçimdesözleşmesi kapsamında bulunmakta olup, somut olaydauyuşmazlığın, kamu hizmetindenyararlanıldığı halde söz konusu ücretin alınamamasındankaynaklandığı dikkate alındığında özelhukuk hükümlerine tabi olduğu da belirtilmelidir.
Bu durumda;geçiş ücretinden kaynaklanan uyuşmazlığınsomut olay kapsamında özel hukuk hükümlerine tabiolması ve 6001 sayılı Kanun'un 30. maddesinin 5.fıkrasına istinaden verilen idari para cezasına karşı,5326 sayılı Kanun'un 3/(1)-a maddesi uyarınca aynı Kanun'un27/(1) maddesinde öngörülen başvuru yolunun geçerliolduğu ve bakılan davanın çözümlenmesinde SulhCeza Mahkemesi'nin görevli bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Açıklanannedenlerle, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca, görevliyargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasınınUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine…” kararvermiş; Mahkemece 21.2.2018 tarihli üst yazıyla gönderilendava dosyası, 26.2.2018 tarihinde kayıtlarımızagirmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 28.5.2018günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, İdaremahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen durumun aksine, önceki görevsizlikkararına ilişkin dava dosyası temin edilmedenUyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu görülmekteise de; Başkanlık yazısıyla, adli yargı davadosyasının Mahkemesinden istenildiği ve sonuçta usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacı İdareye ait 26 B...plakalı cenaze aracının Gebze-İzmir otoyolundan geçiş ücreti ödemeden geçtiğinden bahisle6001 sayılı Karayolları Genel MüdürlüğüTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesi'nin 5. ve 6.fıkrası uyarınca, toplam 1.342,00-TL geçişücreti ve ceza verilmesine ilişkin Otoyol Yatırım veİşletme A.Ş.’nin 350130171021101238 Bildirim Noluİhlalli Geçiş İhtarnamesinin iptali istemiyleaçılmıştır.
Dava konusuedilen İhtarnameyi düzenleyerek davacıya tebliğ eden OtoyolYatırım ve İşletme A.Ş.’nin, hukukiyapısı incelendiğinde; anılan Şirketin, Gebze - Orhangazi - İzmir Otoyolu'nun İzmitKörfez Geçişi ve Bağlantı Yolları Dahil olarakYap - İşlet – Devret Modeli ile yapılması,işletilmesi ve devri işini gerçekleştirmek üzere 27Eylül 2010 tarihinde Ankara’da, Nurol- Özaltın - Makyol - Astaldi - Yüksel – GöçayOrtak Girişimi’nin ortakları tarafından Anonim Şirketşeklinde kurulduğu; Proje'nin uygulama sözleşmesininKarayolları Genel Müdürlüğü ile anılanŞirket arasında imzalanmasını müteakip yapımına başlanan İstanbul - Bursa - İzmir Otoyolu FazI, Gebze-Gemlik Kavşakları arasının (Osmangazi AsmaKöprüsü dahil olmak üzere) 1 Temmuz 2016 tarihinde; Faz II B’nin (Balıkesir - Erdemit) Ayrımı - İzmirKesimi Kemalpaşa - Karasuluk Kavşakları arasıyaklaşık 19 km’lik kısımın 8 Mart 2017tarihinde; Faz II A’nın (Gemlik - Bursa arası) 12 Mart2017 tarihinde işletmeye açılmış olduğu; şirketin faaliyetlerini halen özel hukuk tüzel kişisiolarak sürdürdüğü anlaşılmaktadır,
2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari DavaTürleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralıbendinde:
“a)(Değişik : 8.6.2000-4577/5 md.) İdari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları,
c) (Değişik: 18.12.1999-4492/6 md.) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan hertürlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar” idari dava türleri olarak sayılmış olup;kural olarak, idari yargıda ancak Devlete ve kamu tüzelkişilerine karşı açılan davalara bakılabilir.
Olayda, otoyoldan ücret ödenmedengeçildiğinden bahisle, Otoyol Yatırım veİşletme A.Ş. tarafından toplam 1.342,00-TL geçiş ücreti ve ceza tutarınınbelirlenerek 350130171021101238 Bildirim No.lu “İhlalliGeçiş İhtarnamesi” ile davacıyatebliğ edildiği görülmüştür.
Buna göre, iptali istenilen ihtarnamenin kamukuruluşu niteliği taşımayan Otoyol Yatırımve İşletme A.Ş. tarafından düzenlendiğigözetildiğinde, idari yargı yetkisikapsamında açılmış bir idari dava bulunduğundansöz etmek olanaksız olduğundan;uyuşmazlığın, özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerleBursa 1.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Bursa 4.Sulh CezaHakimliğinin, 11.1.2018 gün ve D.İş No: 2018/170 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bursa 1.İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Bursa 4.Sulh CezaHakimliğinin, 11.1.2018 gün ve D.İş No: 2018/170 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 28.5.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Suna
TÜRE
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Turgay Tuncay Varlı
Full & Egal Universal Law Academy