T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/57
KARAR NO : 2018/336
KARAR TR: 28.05.2018
ÖZET : Davalı belediye tarafından yapılan ıslah imar planı uygulaması sonrasında davacılara ait taşınmaza karşılık, eksik yer verildiği ve kamulaştırmasız el atıldığı nedeniyle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL eksik yer bedelinin faiziyle birlikte tahsili istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacılar : 1-E.Z.C.
2-F.N.B.
3-M.Ş.E.
4-M.E.E.
5- M.B.
Vekili : Av. İ.K.
Davalı : İzmir BüyükşehirBelediye Başkanlığı
Vekili : Av.T. (D.) Ö.
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; davacıların murisi İ.E.'in 25.5.1957 tarihinde,İzmir İli, Bayraklı İlçesi, Turan Mahallesi, 2051ada, 1 parsel sayılı 460.614 M2 yüzölçümlütaşınmazdan 300/76320 hisse satın aldığını,murisin satın aldığı hissenin toplamının 1.810,58M2 ye tekabül ettiğini, davalı idarenin ıslah-imar planuygulaması yaptığını, davacıların murisinin300/76320 hissesinin hiç bir mahkeme kararı olmadan 300/457920olarak değiştirilipküçültüldüğünü, murisin 1.810,58 M2lik hissesine karşılık Bayraklı İlçesi, EmekMahallesi 36779 ada, 5 parselde 79 m2 lik tam hisse, 6 parselde 91 M2 lik tamhisse, 7 parselde 26/123 hisse olmak üzere toplam 196 M2 lik hisseverildiğini, bu durumun açıkça mülkiyethakkının ihlali olduğunu, davalı belediye tarafından1987 yılında yapılan ıslah-imar uygulaması sonucudavacıların murisine ait resmi tapu kaydındaki hissepayının haksız ve hukuka aykırı olarakdeğiştirilerek küçültülmesi nedeni ile,verilmeyen 980 M2 lik eksik kısmın emsal araştırmasıyapılarak dava tarihinden itibaren değerinin belirlenmesine, fazlaya ilişkintalep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000,00-TL eksikyer bedelinin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdantahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Davalı İdare vekili, süresinde verdiği cevapdilekçesinde görev itirazında bulunmuştur.
İzmir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi: 7.2.2017 gün veE:2016/624, K:2017/88 sayı ile, Uyuşmazlık Mahkemesinin 7.2.2011tarih 2010/226 esas 2011/25 sayılı kararına istinaden herhangibir kamulaştırma işlemi yapılmaksızın imar planıuygulaması nedeni ile davacıların murisine aittaşınmazın hisselerinin değiştirerekküçültülmesi işleminde davacılarınuğramış olduğu zararların tazminine yönelikdavaların 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu'nun2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından tamyargı davası şeklinde idari yargı yerinde davaaçmaları gerektiğinden, HMK'nun 114/1 -(b) ve 115/2 maddelerigereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine kararvermiş, bu karara karşı davacılar vekili tarafındanistinaf isteminde bulunulmuştur.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi:9.5.2017 gün ve E:2017/422, K:2017/310 sayı ile, davanın imaruygulaması sırasında bedele dönüşendavacılar payına Belediyece takdir edilen bedelin (ki mevcut davadabedel takdir edilmediği yani 0 olduğu kabul edilerek)arttırılması istemi olarak algılanması gerektiği;nitekim Yargıtay kararlarında da bu şekildenitelendirildiği ve eksik bedel davası adı ile işlemgördüğü; (Yargıtay 5.HD.nin 2012/14242-20501 E-K,2013/14598-19822 E-K, 2013/23332 E 2014/9804 K vb). bu belirlemeye göre,davanın tam yargı niteliğinde olmadığı, adliyargı kapsamında kaldığının açıkolduğu; buna göre, adli yargının görevli olduğuve mahkemece, işin esasına girilerek; ıslah imar uygulamasıile ilgili tüm delil ve belgelerin celbi sağlanarak, davacıtarafa eksik m2 verilme nedeninin belirlenmesi, eksik bırakılankısmın bedele dönüştürülüpdönüştürülmediğinin ve miktarının araştırılması,bedele dönüştürülürken payı içintespit edilen karşılığın davacılar adınabloke edilerek davacılara tebliğ edilip edilmediği, tebliğedilmişse tarihi, takdir edilen bedel ödenmişse, ödemetarihi tespit edildikten sonra sonucuna göre hükümkurulması gerekirken, yazılı gerekçelerle davanınreddine karar verilmesi doğru bulunmadığından; HMK.nun 353/1.a.6gereğince dosyanın iadesi gerektiğine karar vermekgerektiği gerekçesiyle, mahkeme kararınınkaldırılmasına, dosyanın davanın yenidengörülmesi için mahkemesine iadesine karar vermiştir.
İzmir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi: 28.9.2017 günve E:2017/454 sayı ile, Mahallinde 17.10.2017 günü keşifyapılmasına, yapılacak keşfe üç tane uzmanbilirkişi götürülmesine, bilirkişi ve keşifücretinin davacı tarafça karşılanmasına kararvermiştir.
Davalı vekilince süresi içerisinde verdiği beyandilekçesinde, davada idari yargının görevli olduğuileri sürülerek, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması yolundaki talebi üzerine, davadosyası Danıştay Başsavcısınagönderilmiştir.
DANIŞTAY BAŞSAVCISI; 23.11.2017 gün veE:2017/104sayı ile, 2981 sayılı İmar ve Gecekondu MevzuatınaAykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin DeğiştirilmesiHakkında Kanunun 3290 sayılı Kanun ile değişik 10.maddesinin (c) bendinde, "İmar mevzuatına aykırı binayapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyonadayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecekbüyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa vearazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm vetasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunları yeniden adave parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veyaparseli içinde kalanları yapı sahiplerine, yapıolmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veyakat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescilettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanlarınhisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göretespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhinekanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veyavalilikler resen yetkilidir." hükmünün yer aldığı;olayda, uyuşmazlık, davacıların uygulama öncesinde haksahibi oldukları paya karşılık ıslah imar planıuygulaması sonucunda yapılan tahsisin 2981 sayılı Yasayauygun olup olmadığının ve bu işlem nedeniylezararlarının bulunup bulunmadığının tespitineilişkin olup, hatalı düzenlendiği belirtilen tapukayıtlarının düzeltilmesi de istenilmediğinden,uyuşmazlığın 2981 sayılı Yasa uyarınca tesisedilen parselasyon işleminden kaynaklandığınınaçık olduğu; bu durumda, idarece kamu gücükullanılarak, tek yanlı biçimde yapılan uygulamasonucunda uğranılan zararın tazminine ilişkin bulunandavanın, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 2/1-b maddesinde yer alan "İdari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları"kapsamında imar mevzuatı hükümleriçerçevesinde idari yargı yerinceçözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle 2247sayılı Yasa'nın 10'uncu maddesi uyarınca, olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına vedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, durumunanılan Mahkemeye bildirilmesine karar vermiştir.
Dava dosyası DanıştayBaşsavcılığının23.11.2017 gün ve E:2017/104sayılı üst yazısı ile Mahkememizegönderilmiş olup, 15.1.2018 tarihinde kayda girmiş ve 29.1.2018 tarihindeYargıtayCumhuriyet Başsavcısı’nıngörüşümahkememize 2.5.2018 tarihindeulaşmıştır.
Başkanlıkça, 2247 sayılı Yasanın 13.maddesine göre Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın da yazılıdüşüncesi istenilmiştir.
YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCISI; 26.4.2018 gün veYY-2018/8133 sayı ile, Kanun hükümleri ve UyuşmazlıkMahkemesi kararları dikkate alınarak davaya konu olan olayincelendiğinde, davacıların taşınmaz üzerindekiiddiaları, gayrimenkul mülkiyetinin kazanılma yollarınailişkin Medeni Kanun hükümlerine değil, 2981sayılı Kanunda öngörülen hak sahipliğiesasına dayandığı ve hak sahipliğinin tespiti ile gerialınmasının idari usul ve esaslar çerçevesindebelirlendiği de dikkate alındığında, 2981sayılı Kanuna dayanılarak açılan davanıngörüm ve çözümünde de idari yargı yeriningörevli olduğu; bu nedenle, DanıştayBaşsavcılığının 2247 sayılı Kanunun 10.maddesi gereğince yapmış olduğu başvurunun kabulüile İzmir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/09/2017 tarih ve 2017/454 esassayılı görevlilik kararınınkaldırılmasına karar verilmesi gerektiği yönündeyazılı düşüncevermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 28.05.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Başvuru yazısı ve davadosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, 2247 sayılıYasa’nın 10. maddesi uyarınca açılmışolan davada taraflarca ileri sürülen görev itirazı varsa,yargı yerlerinin kendilerinin görevli olduklarına kararvermiş bulunmalarının şart olduğu hükmüneyer verilmiştir.
Ancak sözkonusu uyuşmazlıkta İzmir 1. Asliye HukukMahkemesince görev itirazının reddedildiği ya da davadagörevli bulunduğu yolunda herhangi birkarar verilmediği gibi;keşif yapılmasına, yapılacak keşfe üç taneuzman bilirkişi götürülmesine, bilirkişi ve keşifücretinin davacı tarafça karşılanmasına kararverilmiştir.
Mahkemelerince verilen bu kararın 2247 sayılı Yasa'daöngörülen usul hükümlerine uymadığıaçık ise de, davalı İzmir BüyükşehirBelediye Başkanlığı vekilinin görev itirazımahkemenin ilk celsesinden önce yapılmış olmakla10.maddesinin ikinci fıkrasının öngördüğükoşullardan birinin gerçekleştiği; dosyadaDanıştay Başsavcısınca olumlu görevuyuşmazlığı çıkarılmasına kararverildiği ve dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği gözetildiğinde, usul ekonomisiyönünden görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın 2247 sayılı Yasanın10.maddesinde öngörülen koşulları taşımayanbaşvurunun, aynı Yasanın 27. Maddesi uyarınca reddigerektiği yolundaki raporu okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, İzmir İli, Bayraklı İlçesi, TuranMahallesi, 2051 ada, 1 parsel sayılı, davacıların murisininpaydaşı olduğu taşınmazın da bulunduğualanda yapılan ıslah imar planı uygulaması sonucunda eksikyer verilmek suretiyle kamulaştırmasız elatıldığından bahisle eksik verilen miktarakarşılık şimdilik 10.000,00-TL bedelin yasal faiziylebirlikte tahsiline karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
2981 sayılı "İmar Gecekondu MevzuatınaAykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6780sayılı imar Kanunu'nun Bir Maddesinin DeğiştirilmesiHakkında Kanun'un "Tapu verme" başlıklı 10. maddesinde;
(Değişik : 22/5/1986 - 3290/4 md.)
a) Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, ilözel idaresine ait veya Vakıflar GenelMüdürlüğünün idare ettiği arsa veya arazilerüzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra,kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve butahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesindegösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verilir.
Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastroplanları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esasteşkil eder.
(Ek : 18/5/1987 - 3366/4 md.) Ancak islah imar planı veya kadastroplanları ile belirlenen alanlarda tapu tahsis belgesi yerine haksahiplerine doğrudan tapuları verilebilir.
b) Üzerinde imar mavzuatına aykırı olarak toplubinalar inşa edilmiş hisseli veya özel parselasyona dayalıarsa veya arazilerde, kişilerin hisse miktarları ve fiili kullanmadurumları dikkate alınarak valilik veya belediyelerin talebiüzerine:
1. Henüz kadastrosu yapılmamış yerlerde, kadastromüdürlüklerince bu Kanunda belirtilen mülkiyet tespitinedair hükümler de uygulanarak,
2. Kadastrosu veya tapulaması tamamlanmış yerlerde isebu Kanunla verilen yetkiler kadastro müdürlüklerincekullanılarak,
Islah imar planlarının yapılıpyapılmadığına bakılmaksızın: onaylarınalınmasına ve ilanların yapılmasına (askıilanları hariç), komisyonların kurulmasına lüzumkalmaksızın 2613 sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri veya 766sayılı Tapulama Kanunu hükümlerine göre hak sahipleritespit veya yeniden tayin edilerek adlarına tescil edilir.
Bu tespit sırasında özel parselasyon planındagörülen veya hisseli satışlar sonucu fiilen oluşanyol, meydan, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha vshizmetlere ayrılan yerler ile bunlara ilişkin hisseler bedelsizolarak resen tapudan terkin; okul, ibadet yeri ve benzer kamu hizmetlerineayrılan yerler ise, bedelsiz olarak ilgili idareler adına tespit vetescil edilir.
Hazine, belediye veya il özel idarelerine ait veya VakıflarGenel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veyaarazileri üzerinde yapıldığı tespit edilengecekondular hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleriuygulanır.
(Ek : 18/5/1987 - 3366/4 md.) Belediye, hazine, özel idare veyaVakıflar Genel Müdürlüğünün idareettiği arsa ve araziler üzerine gecekondu yapıldıktan sonratespit edilerek kira kontratı düzenlenmiş gecekondu haksahiplerine tapu tahsis belgesi ve tapuları verilir.
Hak sahibi olmadığı halde tapu verilen kişilerintapuları resen iptal edilir.
c) İmar mevzuatına aykırı binayapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyonadayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecekbüyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa vearazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm vetasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunları yeniden adave parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veyaparseli içinde kalanları yapı sahiplerine, yapıolmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veyakat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescilettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanlarınhisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göretespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhinekanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veyavalilikler resen yetkilidir. Belediye veya valiliklerin talebi halinde buyetkiler kadastro müdürlüklerince de kullanılır.
Bu gibi arazilerde hisse sahiplerinin malik olduğu hisseüzerindeki temliki tasurruflar ve bunlarla ilgili takyitler 11/6/1945tarih ve 4753, 19/7/1943 tarih ve 4486 sayılı Kanunlar, 775sayılı Gecekondu Kanunundaki hükümler dahil,uygulamayı durdurmaz. Bu gibİ işlemlerde takyitler hissesahibine isabet edecek müstakil parsele aynen nakledilir ve yapılanişlem Medeni Kanunun 927 nci maddesine göre hak sahibine bildirilir.Islah imar planı ile düzenlemeye tabi tutulan arsa ve arazilerin yenisahiplerine verilmesinde valilik veya belediyelerce arsa ve arazilerin durumunagöre düzenleme ortaklık payı alınabilir.
Bu gibi yerlere ait yapılmış olan özel parselasyonplanı, ıslah imar planı olabilecek nitelikte olduğubelediye veya valiliklerce uygun görüldüğü takdirdeaynen kabul edilerek tescil edilir.
Üzerinde yapılanma bulunan Devletin hüküm vetasarrufu altındaki yerler valiliğin talebi üzerine, belediyeveya özel idareler adına resen tapuya tescil edilir. Islah imarplanlarında genel bütçeye dahil dairelerinihtiyaçlarını karşılamak üzere ayrılanveya ayrılacak olan veya bir kamu hizmeti için lüzumlugörülen arsa veya araziler eski sahibi kamu idarelerine veya oişe tahsil edilmek üzere hazineye aynı şartlarla geriverilir.
Islah imar planı yapılmış ve yapılacakbölgelerde bu Kanun kapsamına giren ve tapu tahsis belgesi verilenhazine arsa ve arazileri, iktisap tarihine bakılmaksızınaynı amaçta kullanılmak üzere ilgili belediyeleredevredilir." hükmüne yer vermiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı BelediyeBaşkanlığı tarafından yapılan ıslah-imarplanı uygulaması sonucunda davacıların murisi İ.E.'in25/05/1957 tarihinde, İzmir İli, Bayraklı İlçesi,Turan Mahallesi, 2051 ada, 1 parselde kayıtlı 460.614 M2yüzölçümlü taşınmazdan 300/76320 hissesatın aldığını, murisin satın aldığıhissenin toplamının 1.810,58 M2 ye tekabül ettiğini,davalı idarenin 1987 yılında imar affı yasasının3290 sayılı Yasayla değişik 10/c maddesine göreıslah-imar plan uygulaması yaptığını, murisin1.810,58 M2 lik hissesine karşılık Bayraklıİlçesi, Emek Mahallesi 36779 ada 5 parselde 79 m2 lik tam hisse, 6parselde 91 M2 lik tam hisse, 7 parselde 26/123 hisse olmak üzere toplam196 M2 lik hisse verildiğini, murise verilmesi gereken 980,00 M2hissesinin verilmemiş olduğunu ileri sürerek, bu nedenleşimdilik eksik yer bedeli olarak 10.000,00-TL'nındava tarihindenitibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesiistemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmıştır.
Dolayısıyla, davacının taşınmazüzerindeki temel iddiasının, gayrimenkul mülkiyetininiktisap yollarına ilişkin Medeni Kanun hükümlerinedeğil, 2981 sayılı Yasa'da öngörülen haksahipliği esasına dayandığı; hak sahipliğinintespitinin ise idari usul ve esaslar çerçevesindebelirlendiği açıktır.
Bu durumda,2981 sayılı Yasa'da öngörülen haksahipliği hükümleri uyarınca dava konusutaşınmazın yapılan ıslah imar planıuygulaması sonucunda eksik verilen miktara karşılıkşimdilik 10.000,00-TL bedelin yasal faiziyle tazmini isteminin, 2981sayılı Yasada öngörülen hak sahipliğiesaslarına uygun olup olmadığının belirlenmesindenkaynaklanan uyuşmazlığın çözümünde,idari yargı yerlerinin görevli bulunduğu sonucunavarılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, DanıştayBaşsavcısı’nın başvurusunun kabulü iledavalı İzmir Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazının reddineilişkin İzmir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 28.9.2017gün ve E:2017/454 sayılı kararınkaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Danıştay Başsavcısı’nın BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile davalı İzmir Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı vekilinin görev itirazınınreddine ilişkin İzmir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen28.9.2017 gün ve E:2017/454 sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,28.05.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Suna
NECİPOĞLU BOZERAKSU TÜRE
Üye Üye Üye
Alaittin Ali Süleyman HilmiTurgay Tuncay
ÖĞÜŞ AYDIN VARLI
Full & Egal Universal Law Academy