T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 260
KARAR NO : 2018 / 294
KARAR TR : 28.5.2018
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A.Sigorta A.Ş.
Vekilleri :Av. Dr. H. M.D.
Davalı :Başakşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. E.K.
O L A Y :Davacı vekili; müvekkili şirkete sigortalı 34 U...plakalı aracın, 01.03.2015 günü Başakşehirİlçesi, Ziya Gökalp Mahallesi, Yaşar Doğu Caddesiİstoç istikametinden Başakşehir-Metrokent istikametineseyir halindeyken Uno Ekmek Fabrikası önünde yol üzerinde İSKİ’yeait rögar kapağının açık olmasındandolayı bu kapağa çarptığını, aracınsağ alt kısımlarında hasar oluştuğunu, maddihasarlı trafik kazası meydana geldiğini; ekspertiz incelemesinde6.979,00 TL zarar tespit edildiğini; aracın tamir ettirildiğini,ilgili firmaya 6.979,00 TL ödendiğini, bu ödeme ilesigortalının haklarına yasal halef olunduğunu; trafik kazatutanağında davalı Belediye’ye kusur izafesi yapılmasıüzerine Başakşehir BelediyeBaşkanlığı’ndan zararın tazmini talep edilmişise de davalının herhangi bir ödemede bulunmadığını;olayda davalı Başakşehir Belediye Başkanlığınınyolun yapımından ve bakımından sorumlu olduğunu,Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 16/e maddesineaykırı olarak rögar kapağını açıkunuttuğunu, gerekli tedbirleri almadığını,aldırmadığını ve çalışmalarıdenetlemediğini, bu ihmali hareketi sebebiyle meydana gelen zarardanKarayolları Trafik Yönetmeliğinin 16/e ve TBK md.49 maddelerigereğince sorumlu olduğunu ifade ederek; meydana gelen zarardandavalı Başakşehir BelediyeBaşkanlığı’nın 6098 sayılıYasa’nın 49.maddesi ve Karayolları TrafikYönetmeliği’nin 16/e maddesi gereğince sorumluolduğunun tespitine, asıl alacak olan 6.979,00 TL’nindavalı Başakşehir Belediye Başkanlığındantahsili ile davacı A.Sigorta A.Ş.’ne ödenmesine, asılalacağa haksız fiil tarihi olan 01.03.2015 tarihinden itibaren enyüksek avans oranında ticari faiz işletilmesine karar verilmesiistemiyle 20.11.2015 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
BAKIRKÖY5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 18.1.2016 gün ve E:2015/538, K:2016/35sayı ile “(…) Dava konusu kazanın Belediyetarafından yapılan yol çalışması nedeniylegerekli uyarı levhalarının kullanılmamasından kaynaklandığı,idarenin hizmet kusuruna dayalı açılan tazminatdavalarının özel hukuk hükümlerine tabiolmadığı, idari karar ve eylemlerden doğan zararlarıntam yargı davası niteliğinde olduğu ve 2577sayılı İYUK 2. maddesi gereğince idari yargı yerindeaçılması gerektiğianlaşıldığından (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin2013/8112 E- 2014/7458 K sayılı ilamı, 2014/12292 E- 2014/10407K sayılı ilamı) dava dilekçesinin yargı yolu nedeniylereddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekildehüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarda açıklanan nedenlerle;
Davanınmahiyeti itibariyle İdare Mahkemesinin Yargı alanına girmişolduğu kanaatine varıldığından ve yargı yolu davaşartı olmakla, davacının davasının dava şartıyokluğundan REDDİNE…” karar vermiş, temyiz edilmesiüzerine Yargıtay 17.Hukuk Dairesince, 3.5.2017 gün veE:2016/11373, K:2017/4978 sayı ile onanan karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu defa aynı istemle, 19.9.2017 tarihinde idari yargı yerindedava açmıştır.
İSTANBUL6.İDARE MAHKEMESİ: 29.9.2017 gün ve E:2017/1768, K:2017/1590sayı ile “(…) 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun 110.maddesinde "İşleteni veya sahibi Devlet vediğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyetyerdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundandoğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür.Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." hükmüne yerverilmiştir.
(…)
2918sayılı Yasa'nın 110. maddesinde yer alan hükümnedeniyle öncelikle görevli yargı yerinin belirlenmesigerekmektedir. 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 1.maddesiyleTürkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli,idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev vehüküm uyuşmazlıklarını kesin olarakçözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapanbağımsız bir yüksek mahkeme olan UyuşmazlıkMahkemesinin bu konudaki kararlarının irdelenmesi de yararlıolacaktır.
18.06.2012gün ve 28327 sayılı Mükerrer Resmi Gazete'deyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarınabakıldığında, köprüde trafik kazası yaparakyaşamını yitiren şahsın yakınlarıtarafından, yolun ve köprünün yol bakım, onarımve yapımının uygun olmadığı, hiçbirişaretlemenin bulunmadığı, bu eksiklerin oluşan kazayabüyük ölçüde sebebiyet verdiği, kazanınhizmet kusuru nedeniyle meydana geldiği ileri sürülerekaçılan tazminat davasında çıkan görev uyuşmazlığısonucu Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 04.06.2012 gün ve E:2012/107,K:2012/134 sayılı kararı ile "2918 sayılıYasanın 110.maddesinin 19.1.2011 tarihinde yürürlüğegirdiği gözetildiğinde, göreve ilişkinhükmün bu tarihten önce idari yargı yerinde açılmışolan davalara uygulanmayacağı açıktır. Bu durumda,görev maddesinin yürürlük tarihi olan 19.1.2011 tarihindenönce (14.5.2010 tarihinde) idari yargı yerindeaçılmış olan iş bu davanın idari yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği"ne kararverilmiş, yine resmi bir aracın yolda bulunan rögarkapağına çarpması nedeniyle hasara uğramasısonucu açılan dava sonucunda çıkarılan görevuyuşmazlığı sonucu Mahkemenin, 04.06.2012 gün veE:2012/101, K:2012/133 sayılı kararı ile "2918sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi gözetildiğinde meydana gelen zararın tazminiistemiyle açılan davanın adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği"ne karar verilmiştir.
Bu durumda,yukarıda aktarılan ve kesin olan Uyuşmazlık Mahkemesikararları ve 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğindemeydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan iş budavanın adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarıncagörev yönünden reddine…” karar vermiş; istinafyoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge İdareMahkemesi Dokuzuncu İdare Dava Dairesince, 11.1.2018 gün veE:2018/92, K:2018/81 sayı ile başvurunun kesin olarakreddedilmesiyle, görevsizlik kararı kesinleşmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 28.5.2018günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, idari yargı dosyasının onaylıörneğinin 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasındasigortalı aracın uğradığı hasar bedeliniödeyen sigorta şirketinin, zararın davalı idarecegiderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminatdavasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı;10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yollarıtrafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafikışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimleriningörev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden; davacı şirkete sigortalı 34 U... plakalıaracın, 01.03.2015 günü Başakşehirİlçesi, Ziya Gökalp Mahallesi, Yaşar Doğu Caddesiİstoç istikametinden Başakşehir-Metrokent istikametineseyir halindeyken Uno Ekmek Fabrikası önünde yol üzerindeİSKİ’ye ait açık olan rögar kapağınaçarptığı, aracın sağ altkısımlarında hasar oluştuğu, araçtatespit edilen 6.979,00 TL hasar bedelinin tamiratı yapan firmayaödendiği; olayda Karayolları Trafik Yönetmeliğineaykırı olarak gerekli tedbirleri almayan, aldırmayan, çalışmalarıdenetlemeyen davalı İdarenin meydana gelen zarardan sorumluolduğu iddia edilerek; 6.979,00 TL’nin, olay tarihinden itibaren işleyecekticari avans faizi ile birlikte davalı idareden rücuen tazminiistemiyle bakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığın çözümündeadli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlakbir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklıdeğildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlıolması gereken idari bir uyuşmazlığınçözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıyabırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarargörenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçittemeydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dankaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini,ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki vesorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Bakırköy 5.Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.1.2016 günve E:2015/538, K:2016/35 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bakırköy5.Asliye Hukuk Mahkemesinin 18.1.2016 gün ve E:2015/538, K:2016/35sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 28.5.2018 gününde Üye TurgayTuncay VARLI’nın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Mehmet AKSU Üye Suna TÜRE Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Turgay Tuncay Varlı KARŞIOY 03.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün veE:2015/670, K:2015/671 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 28.5.2018 ÜYE TurgayTuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy