T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/326
KARAR NO : 2018/343
KARAR TR: 28.05.2018
ÖZET : Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : İ.SeramikSıhhi Tesisat Malz. San. ve Tic. A.Ş.
Vekili : Av.Yılmaz Kuru
Davalı : TrafikSigortaları Bilgi ve Gözetim Merkezi
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; 41 T... plaka nolu aracın, 28.5.2016 tarihinde müvekkilişirkete ait 34 D... plaka nolu araca sağ arka çamurluk vetampon bölgesinden çarptığını, maddizararın meydana geldiğini trafik kazası sonrasında taraflarcatutanak düzenlendiğini, ancak bu tutanakta belirtilenharflendirmelerin ve tanımlamaların davalı tarafçayanlış okunduğunu ve müvekkiline ait araçsürücüsü kusursuz olmasına rağmen %100 kusurizafe edilmek suretiyle gerçekdışı ve haksız kusurtespiti yapıldığını ileri sürerek;müvekkiline ait 6.6.2016 tarihli trafik kazası tespittutanağının iptali istemiyle 3.1.2017 tarihinde adli yargıyerinde dava açmıştır.
GEBZE 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 13.6.2017 gün veE:2017/6, K:2017/224 sayı ile, davalı Trafik Sigortaları BilgiMerkezi, kamusal kurallar çerçevesinde faaliyet göstermekteolup eylem ve işlemlerinin de kamusal nitelikte ve kamu hizmetikavramı çerçevesinde olduğu; Kamu hizmetinin görülmesisırasında ve hizmet kusurundan doğan zararların giderilmesindeidari yargının görevli olduğu gerekçesiyle;yargı yoluna ilişkin dava şartı noksanlığınedeniyle, davanın usulden reddine karar vermiş, davacıvekilince istinaf isteminde bulunulmuştur.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi: 21.12.2017 gün ve E:2017/2754, K:2017/1208 sayı ile, istinafbaşvurusunun esasten reddine kesin olarak karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
KOCAELİ 2. İDARE MAHKEMESİ: 15.3.2018 gün veE:2018/142 sayı ile, trafik kazası tespit tutanağının,trafik zabıtasınca düzenlenen ve kazaya karışantaraflar arasında çıkabilecek hukukiuyuşmazlıkların çözümüne esas olan birbelge olduğu; trafik kazalarında, kazanın zamanı ve yerinikazaya karışan sürücü ve araçları,bunlardaki hasar ve zararları ortaya koyan bu tutanaklar idari birişlem niteliğinde olmayıp, trafik kaza tutanağınayönelik davanın adli yargı yerinde görülmesigerektiği; 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, dosyaincelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiş, dava dosyası 13.4.2018 tarih veE:2018/142 sayılı üst yazısı ile Mahkememizegönderilmiş olup, 30.4.2018 tarihinde kaydagirmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 28.05.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikteadli yargı kararı da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, maddi hasarlı trafik kazası tespittutanağının iptali istemiyleaçılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafikkazalarına el koyma ve bilirkişilik”başlığını taşıyan 83. maddesinde,“Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genelzabıtaca,
b) Kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerektrafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca el konulur.
Trafik zabıtasının görevli olmadığıveya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalardatrafik kaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtacadüzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabıtasınagönderilir.
Karayollarında meydana gelen ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan trafik kazalarında tarafların anlaşmasıhalinde ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa adlikovuşturma yapılmaz ve Türk Ceza Kanununun 565 inci maddesihükmü uygulanmaz.
Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığıhallerde; trafik zabıtası veya genel zabıta; iz ve delillerikaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleriyaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü vehayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kazacan, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldangeçiş verilemiyorsa Cumhuriyet savcısınıngecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekliişaretlemeler yapılıp araç ve ölüler kenaraalınarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğeaçılır.
Trafik zabıtası, usul kanunlarına göregörevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik vebunlarda aranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmeliktegösterilir.” hükmü;“Görevli ve YetkiliMahkeme” başlıklı 110.maddesinde, “(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir.”hükmü;“Sürücü belgelerinin gerialınmasında ve iptalinde yetki” başlıklı112.maddesinde, “ (Değişik: 12/7/2013-6495/20 md.)
Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin vetrafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği hâllerhariç olmak üzere, sürücü belgelerinin gerialınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci veüçüncü fıkralarında yazılı “100ceza puanını doldurmak” eylemi nedeniyle sürücübelgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesindesayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkemekararı örnekleri, sürücülerin sicillerineişlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerinegönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlaragöre görülen davalarla birleştirilemez.
Askeri araçları süren kişiler ile askerkişilerin bu Kanunda yazılı suçlarla ilgilidavalarına da bu mahkemelerde bakılır.
Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesisırasında askeri araç sürücülerinin askerkişilere karşı işledikleri trafik kazalarıyla ilgilisuçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri MahkemelerKuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu hükümlerisaklıdır.” hükmü, yine aynı Yasanın“Suç ve ceza tutanakları” başlıklı114.maddesinde “– (Değişik: 18/1/1985-KHK 245/13 md.;Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13 md.)
(Değişik birinci fıkra : 3/5/2006 - 5495/3 md.) BuKanunda yazılı trafik suçlarını işleyenlerhakkında yetki sınırları içinde Emniyet GenelMüdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığıpersoneli ile Ulaştırma Bakanlığının veKarayolları Genel Müdürlüğünün ilgilibirimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halindeher suç için ayrı ceza uygulanır.
(Değişik fıkra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargıyetkisine giren suçlarla ilgili tutanağın bir sureti ilgilimahkemeye 7 iş günü içinde gönderilir.
(…)
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikledüzenlenir.
(Ek fıkra: 3/7/2003-4916/32 md.) Trafik para cezaları kredikartı ile de ödenebilir. Kredi kartı ile yapılantahsilatın saymanlık hesaplarına aktarılma süresi ileuygulamaya ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığıncabelirlenir.” hükmü yer almıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nadayanılarak çıkarılmış bulunan KarayollarıTrafik Yönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına EIKonulması” başlıklı 154. maddesinde, “Trafikkazalarına el konulmasında aşağıda gösterilenesas ve usuller uygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genelzabıtaca,
2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza TespitTutanağı” düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca (polis veya jandarma), el konulur.
Trafik zabıtasının görev alanıdışında kalan yerler ile el koyamadığıdurumlarda, trafik kaza tespit tutanağı, örneğine uygunolarak mahalli zabıta tarafından düzenlenir ve birörneği o yerin trafik zabıtasınagönderilir.(…)” denilmiş;aynıYönetmeliğin, “Trafik Kazalarına ilişkinişlemler” başlıklı 156. maddesinde de,
Trafik kazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerdeaşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.
a) Trafik kazası tespit tutanağınındüzenlenmesi
1) Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz vedeliller, kazaya karışan sürücüler, varsaölü veya yaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ilegerekli görülen diğer hususlar belirtilmek üzeredüzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir.Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölüm veya yaralanma durumuişlenir.
Trafik Kazası Tespit Tutanağı; soruşturmaevrakına eklenmek, dosyasında saklanmak ve sayısınagöre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir.
Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesiile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanında toplanmasına vebu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşımına ilişkin usul veesaslar Emniyet Genel Müdürlüğünce belirlenir.
2) Trafik kazası tespit tutanağı düzenlemeye 154üncü maddenin (a) bendi gereğince trafik zabıtası vegenel zabıtanın görevli personeli yetkilidir.
Tutanaklar en az iki görevli tarafından düzenlenir.Hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tek görevlitarafından rapor şeklinde de düzenlenebilir.
Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait araçlarınkarıştığı trafik kazalarında bir askeri temsilcininbulundurulması mecburidir.
3) Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusuroranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangitrafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.
4) Karayolu üzerinde ölüm veya yaralanma ilesonuçlanıp, olay yerindeki iz ve delillerin tespit vedeğerlendirilmesi sonucunda trafik kazası olduğuanlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veya unsurlardanbirinin, birkaçının ya da tamamının olay yerinden ayrılmışolması halinde de trafik kazası tespit tutanağıdüzenlenir.
5) Önceden meydana gelmiş veya olay yerindenkaldırılmış araçlarınkarıştığı ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genel kollukçahasar tespitine dair kazaya karışanlara verilmek üzere tutanakveya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerinsigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmaları suretiyleyapılır.
Ancak;
Can, mal ve trafik güvenliğini etkileyen veya yoluntrafiğe kapandığı maddi hasarlı trafikkazalarında, kazaya karışanların kazanın oluşuna göreiz ve delilleri işaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olayyerinin fotoğraflarını çekerekaraçlarını en yakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazla sayıda aracınkarıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan vetarafların bu Yönetmelik çerçevesinde MaddiHasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağıdüzenlemediği trafik kazalarında; taraflara aitaraçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindekiiz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğinekanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafik kazası tespittutanağı düzenlenir.
b) Kaza istatistikleri
Kazaların nedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerinbelirlenmesinde kullanılmak üzere, trafik kazası tespittutanaklarındaki bilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyanbirimlerce örneğine uygun istatistik formu düzenlenir.
Düzenlenen istatistik formları, her ilde şehiriçitrafik denetleme şube müdürlüklerinde toplanarak, ilgenelinde değerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet GenelMüdürlüğüne gönderilir.” hükmüneyer verilmiştir.
Diğer taraftan, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları idari dava türleri arasındasayılmıştır.
Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespittutanağı, kazaya karışan taraflar arasındaçıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayanbu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, ölümlü/yaralamalımaddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanınidari yargı yerinde görülmesi olanağıbulunmamaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından; trafik kazası tespittutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmayan davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Kocaeli 2. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Gebze 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen13.6.2017 gün ve E:2017/6, K:2017/224 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Kocaeli2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Gebze 1. AsliyeHukuk Mahkemesince verilen 13.6.2017 gün ve E:2017/6, K:2017/224sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.05.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Suna
NECİPOĞLU BOZERAKSU TÜRE
Üye Üye Üye
Alaittin Ali Süleyman HilmiTurgay Tuncay
ÖĞÜŞ AYDIN VARLI
Full & Egal Universal Law Academy