T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/251
KARAR NO : 2018/342
KARAR TR: 28.05.2018
ÖZET : Baraj inşası sırasında, kendilerine ait taşınmazlardan yol geçirilmesi suretiyle el atıldığından bahisle, beş yıllık ecrimisil (tazminat) bedelinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesiistemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : İ.İ.
Vekili : Av.M. Ş. Ş.
Davalı : Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğü
Vekili : Av. M.Ç.
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesinde; Van İli,Erciş İlçesi Yankıtepe Köyü MorgedikMezrası 703 ve 695 parsel sayılı taşınmazlarınmüvekkili ve kardeşleri adına tapuya kayıtlıolduğunu; bu taşınmazların sulu vasıflı olupdavalının el atması sonucu arklarınınkapatıldığını ve geri kalan kısımda daistenen verimin alınamamakta olduğunu; davalı tarafın davakonusu yapılan taşınmaz ve çevresinde Morgedik Barajı'nıinşa ettiğini; inşaat çalışması sebebiylemüvekkillerinin taşınmazına el atılarak zararverildiğini; bir kısım taşınmazdan 1999yılında bir kısmından da 2008 yılında yolgeçirildiğini; bu durumun Mahkemelerinin 2009/31 D. İşesas sayılı tespit dosyası ile sabit olduğunu; bu dosyadayapılan bilirkişi incelemesine göre müvekkilinin toplamzararının 16,549,00-TL olarak bulunduğunu; fakat bu zararmiktarına 1999 tarihinde el atılan kısım içinalınması gereken ecrimisil bedelinin dahilolmadığını, diğer taraftan el atılan alanınşu anda daha da genişlediğini; müvekkillerininzararının karşılanması için şimdilikfazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıile 7.000,00- TL zarar ziyan bedelinin tespit tarihi olan 21.08.2009 tarihindenitibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarakmüvekkiline verilmesi ve 695 parsel sayılı taşınmaziçin de dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı ile onyıllık ecrimisil bedeli olan 1.000,00-TL. nin kademeli faiziylebirlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi istemiyle4.5.2010 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
Erciş Asliye Hukuk Mahkemesi: 26.11.2010gün veE:2010/287, K:2010/605 sayı ile "....Dava tarihi itibariyle davakonusu 7.230.TL'nin altındaki davalara bakma görevi HMUK'un 8.maddesigereğince Sulh Hukuk Mahkemelerinindir. Görev hususu kamudüzenine ilişkin olup resen gözetilir. Alınanbilirkişi raporunda davacının zararının 4.929,57-TLolduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle mahkememizingörevsizliğine..." gerekçesiyle dava dilekçesiningörev yönünden reddi ile Mahkemelerinin görevsizliğinekarar vermiş, karar kesinleşmiştir. Dosya Erciş Sulh HukukMahkemesine gönderilmiştir.
Erciş Sulh Hukuk Mahkemesi:15.01.2014 gün ve E;2013/428, K: 2014/23 sayı ile ".... Dava haksız eylemdendoğan zararın tahsili istemine ilişkindir.Dosyadaki tümilgi ve belgelere göre davacıya ait Erciş İlçesiYankıtepe Köyü Morgedik Mezrasındaki 703 ve 695 parseldebulunan tarlanın üzerindeki mahsuller ile tarımaraçlarının DSİ GenelMüdürlüğünün hizmet kusurundan doğan hukukaaykırı çalışmalardan dolayı zararauğradığı ve bu zararın Erciş Asliye HukukMahkemesi'nin 2009/31 Değ. İş sayılı dosyasındanyapılan bilirkişi incelemesiyle de tespit edildiğianlaşıldığından talep edilen miktarın 4.929,57TL'sinin kabulüne, geri kalan kısım ile ecrimisil talebinin iseşartlar oluşmadığından reddine ..." kararvermiş, bu karar davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi: 12.1.2015 gün veE:2014/15791, K:2015/80 sayı ile, "...Davalı DSİ GenelMüdürlüğü bir kamu tüzel kişiliği olup,kural olarak işlem ve eylemleri kamusal nitelik taşır. Somutolayda, bu davalının yasa ile kendisine verilmiş bulunangörevi gereği gibi yerine getirmediği ilerisürülmüştür. Görevin hiç veya gereğigibi yerine getirilmemesi hizmet kusuru niteliğindedir.İdare’nin hizmet kusurundan doğan zararlardan dolayı,İdari Yargılama Usulü Yasası’nın 2/1-b maddesigereğince İdare’ye karşı idari yargı yerinde tamyargı davası açılması gerekir. Görev sorunu,açıkça veya hiç ileri sürülmese dekendiliğinden (re’sen) dikkate alınır.
Şu halde, dava dilekçesinin yargı yolubakımından reddine karar verilmesi gerekirken, işinesasının incelenmesi doğru görülmemiş,kararın bu nedenle bozulmasına..." karar vermiştir.
ERCİŞ SULH HUKUK MAHKEMESİ: 22.4.2015 gün veE:2015/92, K:2015/200 sayı ile bozma kararına uyarak"...davalı Devlet Su İşleri GenelMüdürlüğü'nce yapılan inşaatçalışması esnasında taşınmazına elatılarak buradan yol geçirildiğini, bu nedenletaşınmazın geri kalan kısmından istediği verimialamadığını belirterek uğradığızararın giderilmesi isteminde bulunduğu, davalı DSİ GenelMüdürlüğünün bir kamu tüzelkişiliği olduğu, kural olarak işlem ve eylemleri kamusalnitelik taşıdığı, somut olayda bu davalınınyasa ile kendisine verilmiş bulunan görevi, gereği gibi yerinegetirmediğinin ileri sürüldüğü, görevinhiç veya gereği gibi yerine getirilmemesinin hizmet kusuruniteliğinde olduğu, İdare’nin hizmet kusurundan doğanzararlardan dolayı İdari Yargılama UsulüYasası’nın 2/1-b maddesi gereğince İdare’yekarşı idari yargı yerinde tam yargı davasıaçılmasının gerektiği, görev sorunununaçıkça veya hiç ileri sürülmese de kendiliğinden(re’sen) dikkate alınması gerektiğianlaşılmakla; dava dilekçesi yargı yolunun caizolmaması nedeniyle reddedilerek davanın usulden reddine..."karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı istemle bu kez idari yargı yerindedava açmıştır.
VAN 3. İDARE MAHKEMESİ: 27.02.2018 gün veE:2017/2488 sayı ile "...Taşınmazın birkısmına fiilen kamulaştırmasız olarak elatıldığı ve bu amaçlakullanıldığının anlaşılması halinde isebir bütün olarak düşünülmesi gerekentaşınmazın tamamı açısından elatmanın varlığından söz edilebileceğinden bunedenle uğranıldığı ileri sürülenzararın tazminine yönelik davaların, özel hukukhükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerleri görevliolacaktır.
Dava dosyası içerisinde bulunan bilirkişi raporundanda görüleceği üzere, baraj inşaatıçalışmaları sırasında yol olarakkullanılması suretiyle dava konusu taşınmaz üzerindefiili bir el atma durumunun mevcut olduğu, dolayısıylaUyuşmazlık Mahkemesinin anılan kararları doğrultusundauyuşmazlığın çözümünün adliyargı mercilerinin görevinde olduğu ..."gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, bu konudakarar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiş, 20.3.2018 tarihindeMahkememize gönderilen dosya, 29.3.2018 tarihinde kayıtlarımızagirmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 28.05.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı vekili tarafından, Morgedik Barajınıninşası sırasında kendilerine ait Van İli, Ercişİlçesi, Yankıtepe Mahallesi, Morgedik Mezrasında bulunan695 ve 994 (eski 703) parsel sayılı taşınmazlardan yolgeçirilmesi suretiyle el atıldığından bahislebeş yıllık ecrimisil (tazminat) bedelinin yasal faiziylebirlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Ecrimisil veTahliye" başlıklı 75. maddesinde; Devletin özelmülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunantaşınmaz mallar ve Vakıflar GenelMüdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbutvakıflara ait taşınmaz malların, gerçek vetüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, buKanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idaredentaşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanıüç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğrubeş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecekecrimisilin isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için,Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramışolması gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurununaranmayacağı kuralı getirilmiştir.
Öte yandan, İdarenin yürütmekleyükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarakuygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydana getirdiği yol,kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması,işletilmesi ve bakımı sırasında kişilere verdiğizararların tazmini istemiyle açılacak davalarıngörüm ve çözümünün, idari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlartarafından açılacak tam yargı davalarıkapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerine aitolduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu,özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasızel atıldığı veya plan ve projeye aykırı işgörüldüğü iddiasıyla açılacakmüdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini davalarınınise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adliyargı yerinde çözümleneceği, yerleşikyargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundakiYargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III.bölümünde,“İstimlaksiz el atma halinde ammeteşekkülü İstimlak Kanununa uygun hareket etmeden ferdinmalını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz birharekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanunhükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesiveya haksız fiil neticesinde meydana gelen zararın tazminidavasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesiiçindedir.” görüşüne yer verilmiştir.
Bu durumda, dava dosyası içerisinde bulunan bilirkişiraporundan da görüleceği üzere, baraj inşaatıçalışmaları sırasında yol olarakkullanılması suretiyle dava konusu taşınmazlarüzerinde fiili bir el atma durumunun mevcut olduğu, ayrıcahafriyatın da bulunduğu dolayısıylauyuşmazlığın çözümünün adliyargı mercilerinin görevinde olduğu sonucunavarılmıştır
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu dolayısıyla, Van 3. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, Erciş Sulh Hukuk Mahkemesince verilen22.4.2015 gün ve E:2015/92, K:2015/200 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Van 3.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Erciş SulhHukuk Mahkemesince verilen 22.4.2015 gün ve E:2015/92, K:2015/200sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,28.05.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Suna
NECİPOĞLU BOZERAKSU TÜRE
Üye Üye Üye
AlaittinAli Süleyman HilmiTurgay Tuncay
ÖĞÜŞ AYDIN VARLI
Full & Egal Universal Law Academy