T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/273
KARAR NO : 2018/340
KARAR TR: 28.05.2018
ÖZET :Babasının kendi sağlık güvencesinden faydalanması için yaptığı başvuruya cevaben, davalı idarece yapılan gelir tespiti neticesinde, babasının gelir seviyesinin G2 grubu olarak tespit edildiğine dair işlem ile, bu işleme karşı yaptığı itiraz sonucutesis edilen aynı muhteviyatlı işlemin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : R.Y.
Vekili : Av. A.E.(AdliYargıda)
Davalı : Aksaray Valiliği SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı'na
izafeten Aksaray Valiliği
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; 13.7.2016 tarihinde hayatta olan yaşlı babası B.Y.'ınsağlık güvencesini kendi üzerine alabilmek amacıyladavalı idareye başvurduğunu, davalı idarenin 22.7.2016tarihli cevap yazısıyla, babasının adına gelir tespitiyapıldığını, bu tespit neticesinde aylık birgelirinin bulunduğunu dolayısıyla taleplerinin kabuledilemeyeceğinin bildirildiğini; ancak kendisi tarafından21.9.2016 günlü dilekçesiyle davalı idareye tekrarbaşvuruda bulunarak gelir tespitinin hatalı olduğunun, budurumun kabul edilemeyeceğinin, eksik ve hatalı incelemeyapıldığının belirtilmek suretiylemuhtaçlık belgesi talebinin yinelendiğini; ne var ki davalıidarenin 4.10.2016 gün ve 2244 sayılı cevabi yazısıile, "İlimiz Merkez Koçpınar Köyünde ikameteden babanız B.Y.’ın 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamındaVakfımıza yaptığı başvurunuza istinadenyapılan incelemeler neticesinde; Babanız R.Y. adınakayıtlı 180.660 m2 arazi kaydı bulunduğu, söz konusuarazinin rayiç bedelinin 72.584,00.-TL, yıllık ortalamagetirisinin 19.890,00.-TL olduğu ilgili kurum kayıtlarındagörülmüştür. İlgili mevzuat hükümlerineistinaden yapılan gelir tespit işlemleri neticesinde 1.959,93.-TLaylık gelir tespit edilmiş 24.05.2016 tarihli VakıfMütevelli Heyetinin toplantısında brüt asgari ücretiniki katı (G2) olarak gelir tespiti kararıalınmıştır." denilerek, davacının başvurusununreddedildiğini; bu işlemin de hukuka aykırı olduğunuileri sürerek davacının babası B.Y. için AksarayValiliği Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfıbaşkanlığına yapmış olduğu 21.9.2016 tarihliitiraza karşılık tanzim edilen 4.10.2016 tarih ve 2016/2244sayılı idari işlem ile; buna dayanak teşkil eden 2016/1170sayılı 22.7.2016 tarihli işlemin yürütmesinindurdurularak iptali ile, babası lehine muhtaçlık belgesiverilmesi talebiyle 4.11.2016 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
AKSARAY İDARE MAHKEMESİ : 28.12.2016 gün veE:2016/1198, K:2016/1532 sayı ile, 5510 sayılı Kanunun 101. ve102. Maddeleri dikkate alındığında, ihtilafındavacının babasının kendi sağlıkgüvencesinden faydalanması başvurusu üzerine kapsamdışı olup olmadığının belirlenmesiiçin yapılan gelir tespiti işlemindenkaynaklandığı görüldüğündenuyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargının görevalanında bulunduğu gerekçesiyle davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddinekarar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle adli yargı yerindedava açmıştır.
AKSARAY İŞ MAHKEMESİ : 31.3.2017 gün veE:2017/60, K:2017/115 sayı ile, her ne kadar Aksaray İdareMahkemesince davanın Sosyal Güvenlik hukukundankaynaklandığı, 5510 sayılı kanunun 101. ve 102.Maddeleri uyarınca İş Mahkemesinin görevli olduğundanbahisle görevsizlik kararı vermiş ise de, Sosyal GüvenlikKurumu tarafından yapılmış bir işlemolmadığı gibi davacının başvurusunun davalıildare tarafından red edildiği; bu nedenle davaya konu işleminidare tarafından tesis edilmiş bir idari işlem olduğu;idari işlemlerin iptali için yapılacak başvurunungörevli İdare Mahkemelerine yapılması gerektiğinden,mahkemelerinin görevsizliğine karar vermek gerektiğigerekçesiyle, davada mahkemelerinin görevsizliğine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle 10.5.2017tarihinde başvuruda bulunmuş, Aksaray İş Mahkemesince5.3.2018 tarih ve E:2017/60 sayılı üst yazısı ilegönderilmiş olup, 29.3.2018 tarihinde Mahkememiz kaydına girmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Nuri NECİPOĞLU’nun Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Suna TÜRE, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nınkatılımlarıyla yapılan 28.05.2018 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adliyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 5510 sayılı Kanun kapsamında babasınınkendi sağlık güvencesinden faydalanması içinyaptığı başvuruya cevaben davalı idarece yapılangelir tespiti neticesinde babasının gelir seviyesinin G2 grubu olaraktespit edildiğine dair 22.7.2016 tarih ve 1170 sayılı işlemile bu işleme itirazına karşılık tesis edilenaynı muhteviyatlı 4.10.2016 tarih ve 2244 sayılıişlemin; babasının mülkiyetindeki tarla vebahçelerden dolayı farazi hesaplamanın hatalıolduğu, 92 yaşında olan babasının tarlaları tekbaşına işleterek kazançsağlayamayacağının kabulü gerektiği, 2004yılında aynı kapsamda bu haktan yararlanırken de butarlaların babasının mülkiyetinde olduğu,malvarlığı durumunda bir değişiklikolmadığı, işlemlerin hukuka aykırı olduğuiddialarıyla iptali istemiyle açılmıştır.
29/05/1986 gün ve 3294 sayılı SosyalYardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu’nun1. maddesinde (Değişik madde: 16/06/1989 - 3582/1 md.), “BuKanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumdabulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsunTürkiye'ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilereyardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelirdağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesinisağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayıteşvik etmektir” şeklindeki düzenleme ile kanununamacı düzenlenmiş, aynı Kanunu’nun 3. maddesinde,“Bu Kanunda öngörülen hizmetleringerçekleştirilmesi için Başbakanlığabağlı ve T.C. Merkez Bankası nezdinde SosyalYardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonukurulmuştur”denilmek sureti ile Sosyal Dayanış veYardımlaşma Fonu’nun amacı belirtilmiştir.
1/12/2004 gün ve 5263 sayılı SosyalYardımlaşma ve Dayanışma GenelMüdürlüğü Teşkilât ve GörevleriHakkında Kanun’un (mülga) 1. maddesinde, bu Kanununamacının, 29.5.1986 tarihli ve 3294 sayılı SosyalYardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunununuygulanmasını sağlamak üzere Başbakanlığabağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma GenelMüdürlüğünün kurulması,teşkilâtı, görev ve yetkilerine ilişkin usul veesasları düzenlemek olduğu ifade edilmiş, 2. maddesinde, buKanunda geçen vakfın, il ve ilçe sosyalyardımlaşma ve dayanışma vakıflarını ifadeettiği belirtilmiş, 5. maddesinde, vakıflardaçalıştırılacak personelin nitelikleri ileözlük hakları ve diğer hususlarla ilgili belirlenecekkriterleri görüşmek ve karara bağlamak” fon Kurulunungörevleri arasında sayılmıştır.
5263 sayılı Kanun, 08/06/2011 tarih ve 633 sayılıKanun Hükmünde Kararname’nin 35. maddesi ileyürürlükten kaldırılmış, aynı kanunhükmünde kararnamenin 11. Maddesinde yer alan “3294 sayılıSosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı TeşvikKanununun amaçlarını gerçekleştirmek ve uygulanmasınısağlamak için gerekli idari ve mali tedbirleri almak.”şeklindeki düzenleme ile Sosyal Yardımlaşma veDayanışma Genel Müdürlüğü’nün,Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü adıaltında yeniden yapılandırıldığı tespitedilmiştir.
08.06.2011 tarih ve 633 sayılı Kanun HükmündeKararname’nin “Sosyal Yardımlaşma veDayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu”başlıklı 34. maddesinde; “Sosyal Yardımlaşma veDayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu, Bakanınbaşkanlığında BaşbakanlıkMüsteşarı, Müsteşar, İçişleri, Maliyeve Sağlık bakanlıklarının müsteşarlarıile Sosyal Yardımlar Genel Müdürü ve Vakıflar GenelMüdüründen oluşur.” denilmek sureti ile SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Teşvik Fonu’nunyapısı Sosyal Yardımlar GenelMüdürlüğü’ne paralel şekilde yenidendüzenlenmiş, aynı maddenin 3. Fıkrasının cbendinde“İl ve ilçe sosyal yardımlaşma vedayanışma vakıflarındaçalıştırılacak personelin nitelikleri ileözlük hakları ve diğer hususlarla ilgili belirlenecekkriterleri görüşmek ve karara bağlamak” fonungörevleri arasında sayılmıştır; aynı KanunHükmünde Kararname’nin “TeşkilatlanmaSüreci” başlıklı Geçici 1. Maddesinde; “Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu, KadınınStatüsü, Aile ve Sosyal Araştırmalar, SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlükleri,Özürlüler İdaresi Başkanlığı ile SosyalGüvenlik Kurumu Primsiz Ödemeler GenelMüdürlüğü bu Kanun Hükmünde Kararnameninyürürlüğe girdiği tarihtekapatılmıştır. Bu Kanun Hükmünde Kararname ilekurulan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 31/12/2011 tarihinekadar teşkilatlanmasını tamamlar. Bakanlığınteşkilatlanması tamamlanıncaya kadar; Bakanlıkgörevlerinin, bu Kanun Hükmünde Kararnameyle kapatılanBaşkanlık ve genel müdürlüklerin ilgili birimleri vemevcut personeli tarafından ilgili mevzuatına göreyürütülmesine devam edilir.” şeklindekidüzenleme ile Bakanlığın teşkilat yapısıtamamlanıncaya kadar başkanlık ve genelmüdürlüklerin mevcut mevzuat hükümleriçerçevesinde yürütülmesine devam edileceğibelirtilmiştir.
Bu kapsamda 29/05/1986 gün ve 3294 Sayılı Kanun’un7. Maddesi incelendiğinde (Değişik fıkra: 01/12/2004-5263S.K./19.mad); “Bu Kanunun amacına uygun faaliyet veçalışmalar yapmak ve ihtiyaç sahibi vatandaşlaranakdî ve aynî yardımda bulunmak üzere her il veilçede sosyal yardımlaşma ve dayanışmavakıfları kurulur.
(Değişik fıkra: 16/06/1989 - 3582/3 md.;Değişik fıkra: 01/12/2004-5263 S.K./19.mad) Mülkîidare amirleri vakfın tabii başkanı olup, illerde belediyebaşkanı, defterdar, il millî eğitim müdürü,il sağlık müdürü, il tarım müdürü,il sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu müdürü ve ilmüftüsü; ilçelerde belediye başkanı, malmüdürü, ilçe millî eğitimmüdürü, Sağlık Bakanlığının ilçeüst görevlisi, varsa ilçe tarım müdürü veilçe müftüsü vakfın mütevelli heyetinioluşturur. Ayrıca her faaliyet dönemi için, ildahilindeki köy ve mahalle muhtarlarının valininçağrısı üzerine yapacağı toplantıyakatılanların salt çoğunluğuyla kendiaralarından seçecekleri birer muhtar üye ile ilde kurulan vebu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunan siviltoplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendiaralarından seçecekleri iki temsilci ve hayırsevervatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği ikikişi; ilçe dahilindeki köy ve mahalle muhtarlarınınkaymakamın çağrısı üzerine yapacağıtoplantıya katılanların salt çoğunluğu ilekendi aralarından seçecekleri birer üye ile ilçedekurulu ve bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyette bulunansivil toplum kuruluşlarının yöneticilerinin kendiaralarından seçecekleri bir temsilci ve hayırsevervatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceği ikikişi mütevelli heyetinde görev alırlar. İl veyailçede bu Kanunda belirtilen amaçlara yönelik faaliyettebulunan sivil toplum kuruluşu olmaması halinde, hayırsevervatandaşlar arasından il genel meclisinin seçeceğiüçüncü bir kişi daha mütevelli heyetindegörev yapar.
Vakıf senetleri mahallin en büyük mülki idare amiritarafından Medeni Kanundaki hükümlere göre tescilettirilir. (Mülga fıkra: 01/12/2004-5263 S.K./19.mad)”şeklindeki düzenleme ile Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü’nünil ve ilçedeki faaliyetlerini, her ilde vali ve her ilçede isekaymakam başkanlığında oluşturulmuş SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıaracılığıyla yürüttüğübelirtilmiştir. Yine Sosyal Yardımlar GenelMüdürlüğü web sitesinde “SYDV’lerin (SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları)Yapısı” başlıklı bölümde “SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları ile GenelMüdürlük arasında hiyerarşi olmayıp,Vakıflar Özel Hukuk Tüzel Kişiliği şeklindeörgütlenmişlerdir.” denilmek sureti ilevakıfların işlemlerinde özel hukuk hükümlerinetabi olduğu hususuna açıklık getirtildiğigörülmektedir.
Tüm bu yasal mevzuat çerçevesinde yapılandeğerlendirme neticesinde; 3294 sayılı Yasa ile, bir hizmetalanı kurularak yürütülmesi görevi SosyalYardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik FonuKurulu’na verildiği, daha sonra 5263 sayılı Yasa ile 3294sayılı Sosyal Yardımlaşma ve DayanışmayıTeşvik Kanununun uygulanmasını sağlamak üzereBaşbakanlığa bağlı Sosyal Yardımlaşma veDayanışma Genel Müdürlüğü’nünkurulduğu; ancak, 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameile bugenel müdürlüğün,Sosyal Yardımlar GenelMüdürlüğü olarak yeniden düzenlendiği veAileve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nabağlandığı; 31.12.2011 tarihi itibari ile de SosyalYardımlar Genel Müdürlüğü ve bağlıteşkilatın Aile ve Sosyal PolitikalarBakanlığı’na bağlı olarak faaliyetgöstereceği anlaşılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davanın 13.7.2016 tarihinde hayattaolan yaşlı babası B.Y.'ın sağlık güvencesinikendi üzerine alabilmek amacıyla davalı idareye başvurduğunu,davalı idarenin 22.7.2016 tarihli cevap yazısıyla,babasının adına gelir tespitiyapıldığını, bu tespit neticesinde aylık birgelirinin bulunduğunu dolayısıyla taleplerinin kabuledilemeyeceğinin bildirildiğini; ancak kendisi tarafından 21.9.2016günlü dilekçesiyle davalı idareye tekrar başvurudabulunarak gelir tespitinin hatalı olduğunun, bu durumun kabuledilemeyeceğinin, eksik ve hatalı incelemeyapıldığının belirtilmek suretiylemuhtaçlık belgesi talebinin yinelendiğini; ne var kidavalı idarenin 4.10.2016 gün ve 2244 sayılı cevabiyazısı ile, "İlimiz Merkez KoçpınarKöyünde ikamet eden babanız B.Y.’ın 5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu kapsamında Vakfımıza yaptığıbaşvurunuza istinaden yapılan incelemeler neticesinde; Babanız R.Y.adına kayıtlı 180.660 m2 arazi kaydı bulunduğu,söz konusu arazinin rayiç bedelinin 72.584,00.-TL, yıllıkortalama getirisinin 19.890,00.-TL olduğu ilgili kurumkayıtlarında görülmüştür. İlgilimevzuat hükümlerine istinaden yapılan gelir tespitişlemleri neticesinde 1.959,93.-TL aylık gelir tespit edilmiş24.05.2016 tarihli Vakıf Mütevelli Heyetinin toplantısındabrüt asgari ücretin iki katı (G2) olarak gelir tespitikararı alınmıştır." denilerek,davacının başvurusunun reddedildiğini; bu işlemin dehukuka aykırı olduğunu ileri sürerek davacınınbabası B.Y. için Aksaray Valiliği Sosyal Yardımlaşmave Dayanışma Vakfı başkanlığınayapmış olduğu 21.9.2016 tarihli itiraza karşılıktanzim edilen 4.10.2016 tarih ve 2016/2244 sayılı idari işlemile; buna dayanak teşkil eden 2016/1170 sayılı 22.7.2016 tarihliişlemin yürütmesinin durdurularak iptali ile, babası lehinemuhtaçlık belgesi verilmesi talebiyle açıldığıanlaşılmıştır.
3294 sayılı Kanun’a göre faaliyet gösterecekvakıfların mütevelli heyetleri (çoğunlukla) bellikamu görevlilerinden oluşmasına rağmen, gerek 3294sayılı Yasa’da, gerek 5263 sayılı Yasa ve gerekse5263 sayılı Yasa’yı yürürlüktenkaldıran 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’desöz konusu vakıfların kamu tüzel kişiliğişeklinde kurulduğuna işaret eden özel bir düzenlemeyeyer verilmeyip, söz konusu vakıfların Medeni Kanunhükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarınınöngörülmüş olması karşısındadavacının babası B.Y. için Aksaray Valiliği SosyalYardımlaşma ve Dayanışma Vakfıbaşkanlığına yapmış olduğu 21.9.2016 tarihliitiraza karşılık tanzim edilen 4.10.2016 tarih ve 2016/2244sayılı işlem ile; buna dayanak teşkil eden 2016/1170sayılı 22.7.2016 tarihli işlemin iptali ile, babası lehinemuhtaçlık belgesi verilmesi istemiyle açılandavanın özel hukuk hükümleri uyarıncaçözümlenmesi gerekecektir.
Bu durumda; davaya konu edilen işlemlerin, 3294 sayılıyasanın 7. Maddesi kapsamında vakıf mütevelli heyetikararı ile yapıldığı, 3294 sayılı yasagereğince söz konusu vakıfların Medeni Kanunhükümlerine tabi olarak kurulup faaliyette bulunmalarınınöngörülmüş olması nedeni ile dava konusuişlemin kamu gücü kullanılmak suretiyle tesisedildiğinin kabulünün mümkünbulunmadığı sonucuna varılmakla; davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Aksaray İşMahkemesi’nce verilen 31.3.2017 gün ve E:2017/60, K:2017/115sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Aksaray İşMahkemesi’nce verilen 31.3.2017 gün ve E:2017/60, K:2017/115sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 28.05.2018gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Suna
NECİPOĞLU BOZERAKSU TÜRE
Üye Üye Üye
Alaittin Ali Süleyman HilmiTurgay Tuncay
ÖĞÜŞ AYDIN VARLI
Full & Egal Universal Law Academy