T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/247
KARAR NO : 2018/245
KARAR TR: 20.04.2018
ÖZET : Bursa Nilüfer Havva Aslanoba Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli'nde "usta öğretici" olarak resepsiyon bölümünde görev yapmakta iken 11/06/2015 tarihinde kendi iş akdini fesheden davacı tarafından, kıdem tazminatı ile fazla mesai, milli ve dini bayram, gece ücreti farkı alacağı, resmi tatil çalışmasından kaynaklanan alacaklar ve yıllık izin ücreti alacağının ödenmesi istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : A.M.
Vekili : Av.O.S.
Davalı:Milli Eğitim Bakanlığı
Vekili: Av.F.E.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde;müvekkilinin davalı Bakanlığa bağlı BursaNilüfer Havva Aslanoba Otelcilik Ve Turizm Meslek Lisesi UygulamaOteli'nde çalışmasına devam etmekteyken iş akdini,gece ücreti farkları ile fazla mesai ve ulusal bayram genel tatilücretlerinin ödenmemesi sebebiyle haklı nedenlefeshettiğini, Bursa Çalışma ve İş Kurumuİl Müdürlüğü'nün 06/04/2015 tarihli raporuile çalışma süresinin tespitininyapıldığını, buna göre sözleşmedekararlaştırılan 40 saatlik çalışmasüresini aşarak haftada 48 saatçalıştığı ancak hak ettiği fazlasürelerle çalışma ve fazla çalışmaücretlerinin ödenmediğini, 2014 Ekim ayından itibaren iseeksik ödendiğini, ulusal bayram, genel tatil günlerindeçalışmasının devam ettiğini, ücretininödenmediğini, 657 sayılı Kanun'un 4359 sayılıKanunla değişik 176. Maddesi uyarınca saat 18.00'den sonrayaptığı çalışmalar ile yarıyıl, yaztatilleri ve cumartesi/Pazar günleri yapmış olduğuçalışmaları açısından gece ücretiödendiğini ancak tüm dönem için anılanödemenin yapılmadığını ileri sürerek,kıdem tazminatı, yıllık izin, fazla mesai ücreti,ulusal bayram genel tatil ücreti ve ücret (gece ücreti)farkı alacağının davalıdan tahsiliistemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
Bursa 7. İş Mahkemesi :09.02.2017 gün ve E:2015/448,K:2017/41 sayı ile, davalı bakanlığa bağlı okuldaçalışan davacının kıdem tazminatının,yıllık izin ve fazla mesai, gece ücreti ve ulusal bayram geneltatil alacaklarının olduğunun bilirkişi raporudoğrultusunda sabit görüldüğügerekçesiyle, davanın kabulüne karar vermiş, bu kararakarşı davalı idare vekili istinaf talebinde bulunmuştur.
İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 31.HUKUKDAİRESİ: 23.11.2017 gün ve E:2017/946, K:2017/1543 sayıile, davacının ders ücret karşılığıkadrosuz usta öğretici olarak valilik onayı ile davalıBakanlık bünyesindeki Havva Aslanoba Otelcilik ve Turizm MeslekLisesi'nde görevlendirildiği, ücretlerinin 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kurulu'ncaçıkarılan kararlar uyarınca MaliyeBakanlığı'nca belirlenen ücretler üzerindenödendiği, her ne kadar taraflar arasında usta öğreticiferdi hizmet sözleşmesi düzenlenmişse de busözleşmenin Valilik olur ve onayı olmadan işlerlikkazanamayacağı, bu nedenle özel hukuk sözleşmesiolarak kabul edilemeyeceği, yani idari işlem olduğu, bunagöre taraflar arasındaki ilişkinin statü hukukuna tabiolduğu anlaşılmış olup, HMK'nun 114 ve 115. maddelerigözetilerek ilk Derece Mahkemesi'nce davanın idari yargınıngörev alanına girdiği gerekçesiyle adli yargınıncaiz olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan davanınreddine karar verilmesi gerekirken uyuşmazlığınesasına ilişkin karar verildiği gerekçesiyle, davalıvekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK.'nun 353/1-a.3 maddesigereğince kararın kaldırılmasına ve davanınyargı yolu caiz olmadığından ve dava şartıyokluğundan HMK'nun 114,115 ve 355.maddeleri gereğince reddine kesinolarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
BURSA 2. İDARE MAHKEMESİ: 10.1.2018 gün ve E:2017/1932,K:2018/8 sayı ile,davacının, 4857 ve 5510 sayılıKanunlar çerçevesinde mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem tazminatı ile fazlamesai, milli ve dini bayram, gece ücreti farkı alacağı,resmi tatil çalışmasından kaynaklanan alacaklar veyıllık izin ücreti alacağının İşKanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğununanlaşıldığı; uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, davanın 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 15/1-a maddesi uyarınca görevyönünden reddine kesin olarak karar vermiştir.
Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle Bursa2.İdare Mahkemesine vermiş olduğu 12.2.2018 tarihlidilekçesiyleUyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasını talep etmiş olmakla, dava dosyası02.04.2018 tarih ve E:2017/1932sayılı üst yazı ileMahkememize gönderilmiş olup, 05.04.2018 tarihinde kaydagirmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN,Birgül KURT ve Turgay Tuncay VARLI’nınkatılımlarıyla yapılan 20.04.2018 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idariyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Bursa Nilüfer Havva Aslanoba Otelcilik ve Turizm MeslekLisesi Uygulama Oteli'nde "usta öğretici" olarak resepsiyonbölümünde görev yapmakta iken 11/06/2015 tarihinde kendiiş akdini fesheden davacı tarafından, kıdem tazminatıile fazla mesai, milli ve dini bayram, gece ücreti farkıalacağı, resmi tatil çalışmasından kaynaklananalacaklar ve yıllık izin ücreti alacağınıntazmini istemiyle açılmıştır.
506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde“Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu kanuna göresigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynıYasanın “Uyuşmazlıkların ÇözümYeri” Başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanununuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür” hükmüne yer verilmiş; 506sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanununun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılmıştır. 5510sayılıKanunun3.maddesinde;kısa ve/veya uzun vadeli sigortakolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayanDördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir.
Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanunu’nun1.maddesinde,Kanunun amacının,işverenler ile bir işsözleşmesine dayanarak çalıştırılanişçilerin çalışma şartları veçalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarınıdüzenlemek olduğu belirtilmiş; aynı zamanda, bakılandavanın da konusunu oluşturan“İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesive devamında, kıdem tazminatı,ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklarailişkin hususlara ise Kanunun değişik maddelerinde yer verilmiştir.
Diğer taraftan; 12.10.2017 gün ve 30221 sayılıResmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7036sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun;
"İş mahkemelerinin kuruluşu"başlıklı 2. maddesinde,
“(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve SavcılarKurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli veasliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzumgörülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi,26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlkDerece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş,Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine görebelirlenir.
(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerdeiş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bumahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliyehukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara görebakılır." denilmiş,
"Dava şartı olarak arabuluculuk"başlıklı 3/1. maddesinde;
" (1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesinedayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatıile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuyabaşvurulmuş olması dava şartıdır..."denilmiş,
"Görev" başlıklı 5. maddesinde;
" (1) İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılıKanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılıİş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı TürkBorçlar Kanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılıKanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal GüvenlikKurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevliolduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava veişlere bakar" denilmiştir.
Aynı Kanun'un "Geçici Hükümleri"başlıklı Geçici 1. maddesinde;
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulaniş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleriolarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiğitarihten önce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devamolunur.
(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğailişkin hükümleri, bu hükümlerinyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derecemahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtaydagörülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz.
(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunlaiş mahkemelerinin görev alanına dâhil edilen dava veişler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgilimahkemeler tarafından görülmeye devam olunur.
(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanununyürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir. "hükmüne yer verilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemede; davacının2005-2016 yılları arasında Bursa Nilüfer Havva AslanobaOtelcilik ve Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli bünyesinde ustaöğretici olarak çalıştığı;davanın, fiilen çalışmış olduğugünler için tazminatlarının ödenmesi istemiyleaçıldığı anlaşılmıştır.
Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisikurulduğu, talep edilen tazminatlarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul Bölge AdliyeMahkemesi 31. Hukuk Dairesince verilen 23.11.2017 gün ve E:2017/946,K:2017/1543 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbulBölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesince verilen 23.11.2017 gün veE:2017/946, K:2017/1543 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 20.04.2018 gününde üye Birgül KURT'unKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Alaittin Ali
NECİPOĞLU BOZER AKSU ÖĞÜŞ
Üye Üye Üye
SüleymanHilmi Birgül Turgay Tuncay
AYDINKURT VARLI
KARŞIOY
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 47.maddesinde yer alan, “Örgün ve yaygın eğitimkurumlarında ve hizmet içi yetiştirme kurs, seminer vekonferanslarında uzman ve usta öğreticiler de geçici veyasürekli olarak görevlendirilebilir. Öğretim tür veseviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerinseçimlerinde aranacak şartlar, görev ve yetkileri,yönetmeliklerle tespit edilir.” hükmü uyarıcayayımlanan; Milli Eğitin Bakanlığı KurumlarındaSözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzmanve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelik’in, 5.maddesinde; "Uzman ve Usta Öğreticiler aşağıdakişekillerde görevlendirilirler.
1- Geçici personel olarak: Geçici personel olarakgörevlendirilecek uzman ve usta öğreticiler ile yapılacaksözleşme esasları 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 15/05/1975 gün ve 1897 sayılı Kanunun 1 inci maddesiile değiştirilen 4 üncü maddesine göreBakanlıkça hazırlanır.
2- (Değişik: 29.8.2009/27334 RG) Ek ders göreviverilmesi yoluyla:
4 . maddede belirtilen esaslara göre ek ders görevi verilmesiyoluyla görevlendirilecek uzman ve usta öğreticilere, 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi uyarınca1/12/2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıile yürürlüğe konulan Millî EğitimBakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve EkDers Saatlerine İlişkin Kararda belirtilen miktarda ek dersgörevi verilebilir.”düzenlemesinin yer aldığı;
Anılan Yönetmeliğin muhtelif maddeleriyle, bugörevlilerin; göreve alınmaları ve görevlerininsonlandırılması, çalışma süresi,çalışma saati, bu kapsamda çalışanlarınnitelikleri, sorumlulukları çalışmakoşullarının, yapılacak ödemelerin kamu idaresinceönceden düzenlendiği;
Milli Eğitim Bakanlığı kurumlarında,sözleşmeli veya ek ders görevi ile usta öğreticileringörev yapabileceği, bunların çalımakoşullarının statü hukuku içinde düzenlendiği,idarenin göreve alma ve görevi sonlandırmada gibi konulardaüstün yetkilerinin bulunduğu görülmektedir.
5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1.maddesinde; İş Kanununa göre işçi sayılankimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözüm yeri iş mahkemeleri olduğu kuralabağlanmıştır.
Usta öğretici olarak görev yaparken sözleşmesifeshedilen davacı tarafından, kıdem, ihbar ve diğertazminatlarının ödenmesi istemiyle adli yargı yerindeaçılan davanın görev yönünden reddineüzerine, idari yargı yerinde açılan davada; davanıngörüm ve çözümünde adli yargınıngörev alanına girdiği gerekçesiyle dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiğianlaşılmaktadır.
Davacının statü hukukuna tabi olduğu,görevlendirilmesinin iş sözleşmesi, bir başkaanlatımla işçi-işveren ilişkisi olaraknitelenemeyeceği, sosyal güvenlik bakımındanbağlı olunan kurumun, statüsünü belirlemediğisonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, davanın görüm veçözümünün idari yargıya ait bulunduğu oyuile davanın çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu ve adli yargı yerinin görevsizlikkararının kaldırılması yolunda verilen kararakatılmıyorum.
Üye
Birgül KURT
Full & Egal Universal Law Academy