T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 175
KARAR NO : 2018 / 218
KARAR TR : 20.4.2018
ÖZET : Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli bünyesinde usta öğretici olarak çalışırken iş akdi feshedilen davacının, fiilen çalıştığı günler karşılığı olan kıdem tazminatı, fazla mesai ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti, ücret (gece ücreti) farkı alacağı ve yıllık izin ücreti alacağının ödenmesi istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : S.P.(E.)
Vekilleri : Av.O.S., Av.K.S.
Davalı : Milli Eğitim Bakanlığı Vekili :Av. F.E. O L A Y : Davacıvekili dilekçesinde; müvekkilinin, davalıBakanlığa bağlı Bursa Nilüfer Havva Aslanoba Otelcilikve Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli’nde 19.09.2013 tarihindeişbaşı yaptığını, “ustaöğretici” olarak “resepsiyonbölümünde” İş Kanununa tabi bir şekildegörev yapmakta iken iş akdini, gece ücreti farkları ilefazla mesai ve ulusal bayram genel tatil ücretlerinin ödenmemesi vb.gibi sebeplerle 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 24/2. ve1475 Sayılı İş Kanunu’nun halenyürürlükte bulunan 14. maddesi gereğince evlilik sebebi ilehaklı nedenle 11.06.2015 tarihinde feshettiğini; 4857Sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesinde, haftalıkçalışma süresinin 45 saat olarak belirlendiğini; müvekkiliile akdedilen sözleşmede, haftalık çalışmasüresi 40 saat olarak belirlenmesine rağmen müvekkilinin herhafta en az 48 saat çalışmasını sürdürdüğünü,ancak yasa gereği kendisine ödenmesi gereken fazla sürelerleçalışma ve fazla çalışma ücretlerininödenmediğini; 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 92.maddesi gereğince aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olanBursa Çalışma ve İş Kurumu İlMüdürlüğü’nün 06.04.2015 tarihli raporunda;Usta öğreticilerin çalışma süreleri ve ücretleriile ilgili tespitlerde bulunulduğunu; buna göre müvekkilinin,sözleşme ile kararlaştırılan 40 saatlikçalışma süresini aşarak haftada 48 saatçalıştığı ancak kendisine hak etmişolduğu fazla sürelerle çalışma ve fazlaçalışma ücretlerinin ödenmediğini, 2014 Ekimayından itibaren ise eksik bir şekilde ödendiğinin netlikkazandığını; ayrıca tüm ulusal bayram ve geneltatil günlerinde de çalışmaya ara vermeden devam edenmüvekkiline hak etmiş olduğu ulusal bayram genel tatilücretlerinin de ödenmediğini; çalışmışolduğu süre boyunca hiç yıllık izinkullandırılmayan müvekkiline buna ilişkin herhangi birödeme de yapılmadığını; müvekkiline saat18:00 den sonra yapmış olduğu çalışmalarıve yarıyıl ile yaz tatilleri ile cumartesi/Pazar günleriyapmış olduğu çalışmalarıaçısından gece ücreti ödenmesi gerektiğiniifade ederek; fazlaya ait dava hakları saklı kalmak üzere,şimdilik aktin fesih tarihi olan 11.06.2015 tarihinden itibarenişleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte 500,00 TLkıdem tazminatı ile temerrüt tarihinden itibaren işleyeceken yüksek banka mevduat faizi ile birlikte 100,00 TL fazla mesaiücreti, 100,00 TL ulusal bayram genel tatil ücreti, 100,00 TLücret (gece ücreti) farkı alacağı ve temerrüttarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 200,00 TLyıllık izin ücreti olmak üzere şimdilik toplam1.000,00 TL.nin davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. Bursa 7. İşMahkemesi: 9.2.2017 gün ve E:2015/451, K:2017/38 sayı ileuyuşmazlığın esasını inceleyerek, davacıtarafından davalı aleyhine açılan işçialacağı ve tazminat davasının kabulüne, ıslahedilen miktarları da dikkate alarak, alacak ve tazminatlarındavalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermiş, bukarara karşı davalı idare vekili tarafından istinafisteminde bulunulmuştur. İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 31. HUKUK DAİRESİ: 23.11.2017gün ve E:2017/942, K:2017/1539 sayı ile, davalı vekilininistinaf başvurusunun kamu düzeni de nazara alınarak kabulüile yargı yolu caiz olmadığından, HMK’nun 353/1-a.3maddesi gereğince, ilk derece mahkemesi kararınınkaldırılmasına, davanın yargı yolu caizolmadığından ve dava şartı yokluğundan HMK'nun114,115 ve 355. maddeleri gereğince reddine kesin olarak kararvermiştir. Davacı vekili bukez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır. BURSA 1. İDARE MAHKEMESİ: 8.2.2018 gün veE:2017/1908 sayı ile, “(…)Uyuşmazlık konusuolayda, davacının, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu'nun 4. maddesinde tanımlanan istihdam şekillerinden memur,sözleşmeli personel, geçici personel ve işçikapsamında bulunmadığı, imzaladığı işsözleşmesine (Ek Ders Görevi Verilerek Görevlendirilen UstaÖğretici Ferdi Hizmet Sözleşmesi) istinaden idareylearasında hizmet ilişkisi kurulduğu, bu şekilde ustaöğretici olarak işçi statüsündeçalışmakta iken, iş akdinin haksız feshedildiğiiddiasıyla kıdem tazminatı ile fazla mesai, milli ve dini bayram,gece ücreti farklı alacağı, resmi tatilçalışmasından kaynaklanan alacaklar ve yıllıkizin ücreti alacağı gibi iş mevzuatından kaynaklananalacaklarının tazmininin istenildiği görülmektedir. Bu durumda,davacının, 4857 ve 5510 sayılı Kanunlarçerçevesinde mahalli mülki amirin tasarrufu ileçalıştığı, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen kıdem tazminatı ile fazlamesai, milli ve dini bayram, gece ücreti farklı alacağı,resmi tatil çalışmasından kaynaklanan alacaklar veyıllık izin ücreti alacağının İşKanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğuanlaşıldığından, uyuşmazlığıngörüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle;davanın İş Mahkemesi'nin görev alanına girdiğisonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Bursa 7. İş MahkemesiE:2015/451 sayılı dava dosyasıyla birlikte UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine, dosya incelemesinin UyuşmazlıkMahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesine...” karar vermiş,26.2.2018 tarih ve E:2017/1907 sayılı üst yazısı ileMahkememize gönderilmiş olup, 1.3.2018 tarihinde kaydagirmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN, Birgül KURT ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 20.4.2018günlü toplantısında: I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, idari yargı dosyasıile birlikte adli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülenşekilde başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, Bursa Nilüfer Havva Aslanoba Otelcilik ve TurizmMeslek Lisesi Uygulama Oteli bünyesinde usta öğretici olarakçalışırken iş akdi feshedilendavacının, fiilen çalıştığıgünler karşılığı olan kıdem tazminatı,fazla mesai ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti, ücret(gece ücreti) farkı alacağı ve yıllık izinücreti alacağının ödenmesiistemiyle açılmıştır. 506 SayılıSosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde “Bir hizmet akdinedayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalısayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın“Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri” Başlıklı134. maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasından doğanuyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalarabakmakla görevli mahkemelerde görülür”hükmüne yer verilmiş; 506 sayılı yasahükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanununun 106. maddesi ile yürürlüktenkaldırılmıştır. 5510 sayılı Kanunun3.maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarıbakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendiadına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olaraktanımlanmış; 79.madde ile başlayan DördüncüKısmında, primlere ilişkin hükümlere yerverilmiş; 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir. Öte yandan, 4857sayılı İş Kanunu’nun 1.maddesinde, Kanununamacının, işverenler ile bir iş sözleşmesinedayanarak çalıştırılan işçilerinçalışma şartları ve çalışmaortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemekolduğu belirtilmiş; aynı zamanda, bakılan davanın dakonusunu oluşturan “İş Sözleşmesi,Türleri ve Feshi” hususuna Kanunun 8.maddesi ve devamında,kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresindenkaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlaraise Kanunun değişik maddelerinde yer verilmiştir. Diğer taraftan;12.10.2017 gün ve 30221 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren, 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanunu’nun; "İşmahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesinde, “(1)İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlugörüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesiderecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerdekurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ileBölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve YetkileriHakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir. (2) İşdurumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerininbirden fazla dairesi oluşturulabilir. Bu dairelernumaralandırılır. İhtisaslaşmanınsağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu veniteliği dikkate alınarak, daireler arasındaki işdağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından belirlenebilir. Bu kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır. (3) İşmahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görevalanına giren dava ve işlere, o yerdeki asliye hukuk mahkemesince, buKanundaki usul ve esaslara göre bakılır." denilmiş, "Davaşartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3/1.maddesinde; " (1) Kanuna,bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçiveya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iadetalebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasıdava şartıdır..." denilmiş, "Görev"başlıklı 5. maddesinde; " (1)İş mahkemeleri; a) 5953sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabigemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İşKanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk BorçlarKanununun İkinci Kısmının AltıncıBölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabiişçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında,iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğanher türlü hukuk uyuşmazlıklarına, b) İdari paracezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4üncümaddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariçolmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İşKurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatındankaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğerkanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilenuyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar"denilmiştir. Aynı Kanun'un"Geçici Hükümleri" başlıklıGeçici 1. maddesinde; "(1) Mülga5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, buKanun uyarınca kurulmuş iş mahkemeleri olarak kabul edilir. Bumaddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceaçılmış olan davalar, açıldıklarımahkemelerde görülmeye devam olunur. (2) Bu Kanunun davaşartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, buhükümlerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ileYargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz. (3) Başkamahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemeleriningörev alanına dâhil edilen dava ve işler, işmahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemelertarafından görülmeye devam olunur. (4) İlk derecemahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten önce verilen kararlar, karar tarihindeki kanunyoluna ilişkin hükümlere tabidir. " hükmüne yerverilmiştir. Dosya kapsamındayapılan incelemede; davacının Bursa Nilüfer Havva AslanobaOtelcilik Ve Turizm Meslek Lisesi Uygulama Oteli bünyesinde ustaöğretici olarak çalıştığı;davanın, fiilen çalışmış olduğugünler için çeşitli ücret alacakları ilekıdem tazminatının ödenmesi istemiyleaçıldığı anlaşılmıştır. Davacının,idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilentazminatların İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardanolduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığınözel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Bursa 1.İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile İstanbulBölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi'nin 23.11.2017 gün veE:2017/942, K:2017/1539 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bursa 1.İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. HukukDairesi'nin 23.11.2017 gün ve E:2017/942, K:2017/1539 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 20.4.2018 gününde Üye Birgül KURT’unKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Mehmet AKSU Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Birgül KURT Üye Turgay Tuncay Varlı KARŞI OY 1739 sayılı MilliEğitim Temel Kanunu’nun 47. maddesinde yer alan,“Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmetiçi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarında uzman ve ustaöğreticiler de geçici veya sürekli olarakgörevlendirilebilir. Öğretim tür ve seviyelerine göreuzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacakşartlar, görev ve yetkileri, yönetmeliklerle tespit edilir.”hükmü uyarıca yayımlanan; Milli EğitinBakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek DersGörevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta ÖğreticilerHakkında Yönetmelik’in, 5. maddesinde; "Uzman ve UstaÖğreticiler aşağıdaki şekillerdegörevlendirilirler. 1- Geçici personel olarak:Geçici personel olarak görevlendirilecek uzman ve ustaöğreticiler ile yapılacak sözleşme esasları 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 15/05/1975 gün ve 1897 sayılıKanunun 1 inci maddesi ile değiştirilen 4 üncü maddesinegöre Bakanlıkça hazırlanır. 2- (Değişik:29.8.2009/27334 RG) Ek ders görevi verilmesi yoluyla: 4 . maddede belirtilen esaslaragöre ek ders görevi verilmesi yoluyla görevlendirilecek uzman veusta öğreticilere, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 89 uncu maddesi uyarınca 1/12/2006 tarihli ve 2006/11350sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğekonulan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici veÖğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karardabelirtilen miktarda ek ders görevi verilebilir.”düzenlemesininyer aldığı; AnılanYönetmeliğin muhtelif maddeleriyle, bu görevlilerin; görevealınmaları ve görevlerinin sonlandırılması,çalışma süresi, çalışma saati, bukapsamda çalışanların nitelikleri, sorumluluklarıçalışma koşullarının, yapılacaködemelerin kamu idaresince önceden düzenlendiği; Milli EğitimBakanlığı kurumlarında, sözleşmeli veya ek dersgörevi ile usta öğreticilerin görev yapabileceği,bunların çalıma koşullarının statü hukukuiçinde düzenlendiği, idarenin göreve alma ve görevisonlandırmada gibi konularda üstün yetkilerinin bulunduğugörülmektedir. 5521 sayılıİş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesinde; İş Kanununagöre işçi sayılan kimselerle işveren veyaişveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununadayanan her türlü hak iddialarından doğan hukukuyuşmazlıklarının çözüm yeri işmahkemeleri olduğu kurala bağlanmıştır. Usta öğretici olarakgörev yaparken sözleşmesi feshedilen davacıtarafından, kıdem, ihbar ve diğer tazminatlarınınödenmesi istemiyle adli yargı yerinde açılan davanıngörev yönünden reddine üzerine, idari yargı yerindeaçılan davada; davanın görüm veçözümünde adli yargının görev alanınagirdiği gerekçesiyle dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği anlaşılmaktadır. Davacının statühukukuna tabi olduğu, görevlendirilmesinin iş sözleşmesi,bir başka anlatımla işçi-işveren ilişkisiolarak nitelenemeyeceği, sosyal güvenlik bakımındanbağlı olunan kurumun, statüsünü belirlemediğisonucuna varılmaktadır. Bu durumda, davanıngörüm ve çözümünün idari yargıya aitbulunduğu oyu ile davanın çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu ve adli yargı yeriningörevsizlik kararının kaldırılması yolundaverilen karara katılmıyorum. Üye Birgül KURT
Full & Egal Universal Law Academy