T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 212
KARAR NO : 2018 / 236
KARAR TR : 20.4.2018
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. Sigorta A.Ş.
Vekilleri
: Av.A.G.H., Av.A.B.K.
Davalı : Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri : Av.Ç.D., Av. H.K.Ö.
O L A Y
: Davacı vekili; müvekkili şirketesigortalı 34 GJ... plakalı aracın 27.01.2015 tarihindesürücüsünün sevk ve idaresinde iken GaziosmanpaşaBarbaros Hayrettinpaşa Mahallesi, 500 Evler Caddesi ile 263. Sokakkesişiminde caddeyi trafiğe kapatmak için açıpkapanan iki pistondan birinin 24 cm yüksekte kalması sonucu, pistonaçarparak hasarlandığını; ekspertiz incelemesi sonucutespit edilen 5.192,73.TL.hasar tazminatının müvekkilişirket tarafından ödendiğini; yolun bakım ve onarımındansorumlu davalı Kurumun meydana gelen kazada kusurlu olduğunu,sorumluluğunun bulunduğunu; müvekkilinin sigorta bedeliniödeyerek TTK.1472. maddesi gereği sigortalısınınhaklarına halef olduğunu ve ödenen tazminatın rücuentazmini için iş bu davanın açıldığınıifade ederek; fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmakkaydıyla 5.192,73 TL.'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecekyasal faizi ile birlikte tahsili istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
İSTANBUL6.İDARE MAHKEMESİ: 24.3.2015 gün ve E:2015/630, K:2015/751sayı ile “(…) 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099sayılı Kanunu'nun 14.maddesi ile değişik 110. maddesinde,bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının, (işleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil) adli yargıda görüleceğihükmü getirilmiştir.
Görevkuralları, kamu düzenine ilişkin olduğundan, görevkonusunun, taraflar için bir müktesep hakoluşturmayacağı, yargı mercilerince davanın heraşamasında re'sen incelenmesi gereken bir husus olduğu vegeçmişe de etkili olacağı bilinen bir genel hukukilkesidir.
Davanınaçıldığı andaki kurallara göre görevliolan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise,davanın açıldığı anda görevli olan ve yeniyasaya göre görevsiz hale gelen mahkemenin “görevsizlikkararı” vermesi gerekeceği; yine davanınaçıldığı andaki hukuki duruma göregörevsiz olan bir mahkeme, hukuksal durumlardaki değişikliklerneticesinde görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davayı esastançözümlemesi gerekeceği açıktır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesindeyapılan bu yeni değişikliğe göre, bu Kanundandoğan sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceği anlaşılmaktadır.
NitekimUyuşmazlık Mahkemesinin 2918 sayılı Yasanın 110.maddesi kapsamında maddenin yürürlük tarihi olan 19.01.2011tarihinden önce idari yargı yerinde açılmışolan davaların çözümlenmesinde idari yargınınyetkili ve görevli olduğuna ilişkin 04.06.2012 gün veE.2012/107, K.2002/134 sayılı kararı da bu yöndedir.
Açıklanannedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine…”karar vermiş, itiraz edilmesi üzerine İstanbul Bölgeİdare Mahkemesi, 4.Kurulunca 10.9.2015 gün ve E:2015/20724,K:2015/15566 sayı ile onanan karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, aynı istemle adliyargı yerinde dava açmıştır.
GAZİOSMANPAŞA1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 14.4.2016 gün ve E:2015/605,K:2016/298 sayı ile “(…) Dava, davacı sigortaşirketi tarafından sigortalısına ödenentazminatın hizmet kusuruna binaen davalı taraftan rücuen tahsiliistemine ilişkindir.
Yargıtay17. Hukuk Dairesi'nin 24.02.2016 tarih 2015/13984 E. 2016/2179 K.Sayılı ilamı; "...Davacı vekili, 11.06.2013 tarihindemüvekkili şirkete kasko sigortalı aracın davalıidarenin bakım ve sorumluluğundaki yolda çökme nedeniyletrafik kazası meydana geldiğini, davalı kurumun meydana gelenkazada tamamen kusurlu olduğunu, hasarlı sigortalıya aittaşıt üzerinde yapılan hasar tespit incelemesi sonucundasöz konusu araç üzerinde 12.680,00 TL hasar tespitedildiğini, bu miktarın müvekkil şirket tarafındansigortalıya ödendiğini, 12.680,00 TL’nin 28.08.2013ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birliktedavalıdan tahsilini istemiştir. Davalı vekili, davanınidari yargıda görülmesi gerektiğini beyanla davanınreddini istemiştir. Mahkemece iddia, savunma ve toplanan kanıtlaragöre; davanın kısmen kabulü ile 7.295,32 TL’nin28.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birliktedavalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine kararverilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyizedilmiştir. Davacı, davalı Karayolları GenelMüdürlüğü'nü hizmet kusuru nedeniyle davaetmiştir. Kamu hizmeti görmekle yükümlü olandavalı kamu hizmeti sırasında verdiği zararlardandolayı özel hukuk hükümlerine tabi değildir, idari kararve eylemlerden doğarı zararlar niteliğinde bulunan zararınödetilmesi istekleri 11.2.1959 günlü ve 17/15 sayılıYargıtay içtihadı Birleştirme Kararındadeğinildiği üzere tam yargı davasının konusunuoluşturur. Bu davaların ise 2577 sayılı idari YargılamaUsulü Kanunun 2. maddesi hükmünce idari yargı yerindeaçılması gerekir. Yargı yolu dava şartlarındanolup mahkemece resen incelenmesi ve dava dilekçesinin yargı yolubakımından reddi gerekirken, işin esasına girilerekyazılı şekilde karar verilmesi doğrugörülmemiştir. (HGK'nin 4.11.2015 tarih, 2015/17-86 E, 2015/2364K sayılı ve beş adet emsal ilamı)..."şeklindedir.
Davacıtarafça, sigortalı aracın, Gaziosmanpaşa BarbarosHayrettin Paşa mahallesi Beşvüzevler caddesi ile 263.sokakkesişiminde, caddeyi trafiğe kapatmak için açıpkapanan iki pistondan birinin 24 cm yüksekte kalması sonucu pistonaçarparak hasarlandığı, davalının yolunbakım ve onarımından sorumlu olduğu belirtilerek tazminattalebinde bulunulduğu, yukarıda anılan Yargıtayilamında da belirtildiği üzere, kamu hizmeti görmekleyükümlü olan davalının, kamu hizmetisırasında verdiği zararlardan dolayı özel hukukhükümlerine tabi olmadığı, idari karar ve eylemlerdendoğan zararlar niteliğinde bulunan zararın ödetilmesiisteklerinin 11.2.1959 günlü ve 17/15 sayılı Yargıtayİçtihatı Birleştirme Kararında değinildiğiüzere tam yargı davasının konusunuoluşturacağı, bu davaların ise, 2577 Sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunun 2. maddesi hükmünceidari yargı yerinde açılması gerektiği, yargıyolu dava şartlarından olup mahkemece resen incelenmesigerektiği, anlaşıldığından, yargı yolubakımından, mahkememizin görevsizliği nedeniyle davadilekçesinin usulden reddine, davaya bakmaya idari Yargınıngörevli olduğuna karar verilmiş, aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıdaaçıklandığı üzere;
Yargıyolu bakımından mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNEDENİYLE DAVANIN USULDEN REDDİNE,
Davaya bakmayaİdari Yargının görevli olduğuna…” kararvermiş; temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 17.HukukDairesince, 19.1.2017 gün ve E:2016/19692, K:2017/313 sayı ileonanan karar kesinleşmiştir.
Davacı vekilinin talebi üzerine Asliye HukukMahkemesi 12.3.2018 tarihli üst yazıyla dava dosyasınıgöndermiş ve Mahkememizde 21.3.2018 tarihinde kayda girmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN, Birgül KURT ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 20.4.2018günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülenbiçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, adli yargı dosyasının 15. maddede belirtilenyönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine songörevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde idari yargıdosyasının UYAP sisteminden temin edilençıktısı ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesineoy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda seyir halindeyken meydana gelen trafikkazası sonucu hasara uğrayan sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini karşılayan sigortaşirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi isteminden ibaretbulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunlailgili görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarındacan ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b) Tüm karayollarındaki işaretlemestandartlarını tespit etmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c) (Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d) Trafik ve araç tekniğine aitgörüş bildirmek, karayolu güvenliğini ilgilendirenkonulardaki projeleri incelemek ve onaylamak,
e) Yapım ve bakımından sorumlu olduğukarayollarında, İçişleri Bakanlığınınuygun görüşü alınmak suretiyle, yönetmeliktebelirlenen hız sınırlarının üstünde veyaaltında hız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafik kazalarının oluş nedenlerinegöre verileri hazırlamak ve karayollarında, gerekliönleyici teknik tedbirleri almak veya aldırmak,
g) Yapım ve bakımından sorumlu olduğukarayollarında trafik güvenliğini ilgilendiren kavşak,durak yeri, aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeritesisleri yapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarcahazırlanan projeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasıncatespit edilen trafik kaza analizi sonucu, altyapı ve yolun fizikiyapısı ile işaretlemeye dayalı kaza sebepleri gözönünde bulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veyaaldırmak,
i) (Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j) (Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerineaykırı hareket edenler hakkında suç veya ceza tutanağıdüzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen kuralihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekliişlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek,
k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göreçıkarılmış olan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmaktır.
(Son fıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16md.)” hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dava dosyalarının incelenmesinden; davacışirketçe sigorta edilen 34 GJ... plaka sayılıaracın, 27.01.2015 tarihinde sürücüsünün sevk veidaresinde iken Gaziosmanpaşa Barbaros Hayrettinpaşa Mahallesi, 500Evler Caddesi ile 263. Sokak kesişiminde caddeyi trafiğe kapatmakiçin açıp kapanan iki pistondan birinin 24 cm yüksektekalması sonucu, pistona çarparak hasarlandığı, 5.192,73.TL.hasar bedelinin davacı şirket tarafındanödendiği; yolun bakım ve onanırımdan sorumludavalı Kurumun meydana gelen kazada kusurlu ve sorumlu olduğuiddiasıyla; fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmakkaydıyla 5.192,73 TL.'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecekyasal faizi ile birlikte davalı idaredenrücuen tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ileAnayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Gaziosmanpaşa1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.4.2016 gün ve E:2015/605, K:2016/298 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Gaziosmanpaşa1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 14.4.2016 gün ve E:2015/605, K:2016/298 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 20.4.2018 gününde Üye Turgay TuncayVARLI’nın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Birgül
KURT
Üye
Turgay Tuncay Varlı
KARŞIOY
3.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün veE:2015/580 K:2015/592 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 20.4.2018
ÜYE
Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy