T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/198
KARAR NO : 2018/248
KARAR TR: 20.04.2018
ÖZET : Davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen kaza nedeniyle oluştuğu öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
KARAR
Davacı : M.S.
Vekili :Av. C.B.
AdliYargıda
Davalılar : 1-KarayollarıGenel Müdürlüğü
Vekili : Av. Y.P.
2- H.Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. M. Z. T.
3- B.K.
İdari Yargıda
1- Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. Y.P.
2- H.Sigorta A.Ş.
O L A Y: Davacı vekili, dava dilekçesindeözetle; müvekkilinin sevk ve idaresindeki 01 ZF... plakasayılı araç ile Diyarbakır İli, Merkez Silvan yoluköprü civarında seyir halinde iken, yolçalışmaları yapılırken herhangi bir trafikişareti olmadığından dolayı 10.11.2013 tarihindeAytemiz petrol önüne geldiği esnada önündekiaracı geçmek isterken karşı taraftan gelen 23 ER...plakalı araca çarpmasından dolayı aracınınağır hasar gördüğünü, yaklaşık13.000,00-TL maddi kaybının olduğunu, yolda trafik işaretiolmadığından dolayı bu trafik kazasının meydanageldiğini, müvekkilinin aracının aynı zamanda6.000,00-TL değer kaybına uğradığını ilerisürerek, uğradığı zararın tazmini ileişleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 19.4.2016 gün veE:2014/1539 sayı ile, davalılardan Karayolları GenelMüdürlüğü hakkında açılandavanın bu davalı yönünden hizmet kusurunadayandığı, hizmet kusuruna dayanan tazminatdavalarının 4 Kasım 2015 tarihli H.G.K kararı ile idariyargıya bırakıldığı anlaşılmakla budavalı yönünden davanın usulden reddine karar verilebilmesiiçin tefrikine karar vermiştir.
Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesi: 23.2.2017 gün veE:2014/1539 sayı ile, davalılardan Karayolları hakkındaaçılan davanın mahkemelerince iş bu dava dosyasındantefriki ile yeni bir esasa kaydına karar vermiştir.
DİYARBAKIR 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 6.6.2017gün ve E:2017/80, K:2017/762 sayı ile, davanın idarenin hizmetkusurundan kaynaklandığı, hizmet kusuru nedeniyle oluşanzararlara karşı idari yargı yerinde tam yargı davasıaçılması gerektiği, HMKnun 114/1-b ve 115. maddeleriuyarınca yargı yolunun caiz olması dava şartıolduğundan, yargı yolu sebebiyle davanın usulden reddine kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez, 30.000,00-TL tazminatın olay tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiliistemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.
Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi: 20.9.2017 gün veE:2017/2717, K:2017/1836sayı ile, davanın doğru hasım olanKarayolları Genel Müdürlüğü husumetiyleincelenmesi gerektiğinden H.Sigorta A.Ş.'nin hasım konumundançıkarıldığı ve dava konusuuyuşmazlığın 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu’nun uygulanmasına ilişkin bir tazminat davasıolduğu, anılan Kanunun 110. maddesi uyarınca davanıngörüm ve çözümünde adli yargı mercileriningörevli olduğu gerekçesiyle, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmüuyarınca görev yönünden reddine karar vermiş, bukarara karşı davalı vekili tarafından istinaf istemindebulunulmuştur.
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Dördüncüİdari Dava Dairesi: 6.2.2018 gün ve E:2017/3804, K:2018/46 sayıile, İdare Mahkemesince davanın idari yargınıngörevine girmediği sonucuna ulaşılmakta ise de, adliyargı yerince verilmiş kesinleşmiş bir görevsizlikkararı bulunduğundan, gerekçeli bir karar ile görevliyargı merciinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurması ve davanın incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar erteleyerek, UyuşmazlıkMahkemesi kararından sonra görevsizlik kararı vermesigerektiğinden, istinaf talebine konu kararda hukuki isabetbulunmadığı; açıklanan nedenlerle, istinafbaşvurusunun kabulüne, mahkemece verilen davanın görevyönünden reddine ilişkin kararınkaldırılmasına karar vermiştir.
DİYARBAKIR 1 İDARE MAHKEMESİ : 5.3.2018 günve E:2018/209 sayı ile, dava konusu uyuşmazlığın 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanmasınailişkin bir tazminat davası olduğu, anılan Kanunun 110.maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğugerekçesiyle, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesinekarar vermiş, dava dosyası 13.3.2018 tarih ve E:2018/209sayılı üst yazısı ile Mahkememizegönderilmiş olup, 13.3.2018 tarihinde kayda girmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN,Birgül KURT ve Turgay Tuncay VARLI’nınkatılımlarıyla yapılan 20.04.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yoldameydana gelen kaza nedeniyle oluştuğu öne sürülenzararın tazmin edilmesi istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; 3. Maddesinde, KarayolununTrafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazişeridi, köprüler ve alanlardır şeklindetamamlandığı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdansorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”;Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının aracıyla seyirhalindeyken kaza yaptığı, bu kaza neticesinde oluştuğuönesürülen zararın tazmini talebiyle bakılan budavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıdagerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen manevi zararın tazmini istemiyleaçılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu dolayısıyla, Diyarbakır 1. İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinceverilen 6.6.2017 gün ve E:2017/80, K:2017/762 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 1.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Diyarbakır 2.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 6.6.2017 gün ve E:2017/80, K:2017/762sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,20.04.2018 gününde Üye Turgay Tuncay VARLI’nınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Alaittin Ali
NECİPOĞLU BOZER AKSU ÖĞÜŞ
Üye Üye Üye
Süleyman Hilmi Birgül Turgay Tuncay
AYDINKURT VARLI
KARŞIOY
3.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.9.2015 gün veE:2015/670, K:2015/671,E:2015/580 K:2015/592sayılı kararlarındabelirtilmiş olan düşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum.20.04.2018
ÜYE
Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy