T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/184
KARAR NO : 2018/157
KARAR TR: 26.03.2018
ÖZET: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 23. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : B.K.
Davalı : Türkiye İş KurumuGenel Müdürlüğü
Vekili : Av. E.G.G.
O L A Y : Türkiye İş Kurumu GenelMüdürlüğü Yalova Çalışma veİş Kurumu İl Müdürlüğünün14.7.2017 gün ve 56337576-858-1876 sayılı yazısıile,davacının yabancı uyruklu kişiyiizinsizçalıştırdığının tespitedildiğinden bahisle, 6735 sayılı Uluslararasıİşgücü Kanunu’nun 23. maddesininüçüncü fıkrası uyarınca davacıadına 6.229,00 TL. idari para cezası verildiği davacıya bildirilmiştir.
Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adliyargı yerine itirazda bulunmuştur.
YALOVA SULH CEZA HAKİMLİĞİ: 26.10.2017 gün veD.İş:2017/2605 sayı ile; 6735 sayılı Kanun’un21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yapılan başvurukonusunda karar verme görevinin idari yargı yerine ait olduğugerekçesiyle başvurunun görev nedeniyle reddine kararvermiş, yapılan itiraz Bursa 1. Sulh Ceza Hakimliğince kesinolarak reddedilmiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
BURSA 1.İDARE MAHKEMESİ: 14.2.2018 gün ve E:2017/1671sayı ile, 6735 sayılı Kanun’un 23. maddesinin beşincifıkrasının(b) bendinin (3) numaralı alt bendine aykırı fiilinin, aynıKanun’un23. maddesinin üçüncü fıkrasıuyarınca kolluk kuvvetlerince tespiti nedeniyle para cezası ilecezalandırılmasına ilişkin olduğu, Bakanlığayapılan itirazın reddi niteliğinde bir işlemolmadığı ve 6735 sayılı Yasa’nın idariyaptırımları düzenleyen 23. maddesinde ve Kanun’undiğer maddelerinde idari yaptırım kararlarınakarşı yargı yoluna ilişkin olarak herhangi birdüzenlemenin bulunmadığı, bu durumda, 6735 sayılıKanun’un 23. maddesindetanımlanan kabahatin işlenmesi nedeniyledavacı hakkında anılan Yasa’nın 23/3. madde vefıkrası uyarınca verilen idari yaptırımdan kaynaklananuyuşmazlıkların yargısal açıdançözüm merciinin özel kanun niteliğindeki 6735sayılı Yasa’da gösterilmemesi nedeniyle dava konusuuyuşmazlığın genel kanun niteliğindeki KabahatlerKanunu hükümleri doğrultusunda görüm veçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiş, dava dosyası, aynı Mahkemenin7.3.2018 tarih ve E:2017/1671 sayılı üst yazısı ileMahkememize gönderilmiş olup, 14.3.2018 tarihinde kaydagirmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT'un katılımlarıylayapılan 26.03.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyleincelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan,‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcınınya da şahsi davacının talebi ile başlayanyargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya daberaatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleriarasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği...”açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözönüne alındığında, olay bölümündeyazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıda temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi .
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 6735 sayılı Uluslararasıİşgücü Kanunu’nun 23. maddesininüçüncü fıkrası uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyle açılmıştır.
28.7.2016 gün ve 6735 sayılıUluslararasıİşgücüKanunu’nun“Amaç” başlığı altındadüzenlenen 1. maddesinde,“Bu Kanunun amacı; uluslararasıişgücüneilişkin politikaların belirlenmesi,uygulanması, izlenmesi ile yabancılara verilecekçalışma izni ve çalışma izni muafiyetlerinedair iş ve işlemlerde izlenecek usul ve esasları, yetki vesorumlulukları ve uluslararası işgücü alanındakihak ve yükümlülükleri düzenlemektir.” ;“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, “(1) BuKanun; Türkiye’de çalışmak içinbaşvuruda bulunan veya çalışan, bir işverenyanında mesleki eğitim görmek üzere başvuruda bulunanveya görmekte olan, staj yapmak üzerebaşvuruda bulunan veya stajyapan yabancılarile Türkiye’de geçici niteliktehizmetsunumu amacıyla bulunan sınır ötesi hizmet sunucusuyabancıları ve yabancı çalıştıran veyaçalıştırmak üzere başvuruda bulunangerçek ve tüzel kişileri kapsar.
(2) Çalışma izni almaktan muaf tutulanyabancıların iş ve işlemleri bu Kanun hükümlerinegöre yürütülür.
(3) Bu Kanunun uygulanmasında, Türkiye’nin tarafolduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalar ileuluslararası sözleşme hükümlerisaklıdır.”denilmiş;
“İtiraz, Yükümlülük, Denetim veCezalar” üst başlığı altında,“İdari itiraz ve yargı yolu” başlıklı 21.maddesinde, “(1) Çalışma izni veyaçalışma izni muafiyeti başvurusunun reddi vedüzenlenen belgelerin iptali kararları, yabancıçalıştıran işverene veya bağımsızçalışma izni, süresiz çalışma izni ya daTurkuaz Kart sahibi yabancıya 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılıTebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.
(2) Bakanlığın bu Kanun kapsamında verdiğikararlara karşı ilgililer tarafından tebliğ tarihindenitibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir.İtirazın reddedilmesi hâlinde idari yargı yolunabaşvurulabilir.”;
“Bildirim ve sosyal güvenlikyükümlülüğü” başlıklı 22.maddesinde, “(1) Yabancı çalıştıranişverenlerile süresizveya bağımsızçalışma izni bulunan yabancılar, çalışmaizninin veya çalışma izni muafiyeti kapsamındaçalışmanınbaşlamasıvesona ermesi durumu ile çalışma izni veyaçalışma izni muafiyetinin iptalini gerektirecek hâllerion beş gün içinde Bakanlığa bildirmekleyükümlüdür.
(2) Çalışma izni veya çalışma iznimuafiyeti alan yabancılar ile yabancıçalıştıran işverenler,sosyalgüvenlikmevzuatındankaynaklananyükümlülüklerinikanunisüresiiçinde31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre yerinegetirirler.
(3) Türkiye’nin taraf olduğu sosyal güvenliksözleşmeleri hükümleri saklıdır.”;
“Denetleme yetkisi”başlıklı 23. maddesinde,“ (1) Bu Kanun kapsamındaki yabancıların ve işverenlerinbu Kanundan doğan yükümlülüklerini yerine getiripgetirmedikleri Bakanlık iş müfettişleri ile SosyalGüvenlik Kurumu müfettişleri ve sosyal güvenlikdenetmenleri tarafından denetlenir. Bu Kanun gereğince yapılacakteftiş, denetim ve soruşturmalar, uygulamakla yükümlüolunan mevzuatın teftiş, denetim ve soruşturmahükümlerine göre yapılır ve bu hükümleregöre ilgili yaptırımlar uygulanır.
(2) Kamu idarelerinin denetim elemanları ile kolluk kuvvetlerinin,kendi mevzuatları gereğince işyerlerinde yapacakları hertürlü denetim, inceleme ve kontrol sırasında yabancıçalıştıran işverenler ile yabancıların buKanundan doğan yükümlülüklerini yerine getirmediklerinitespit etmeleri hâlinde, durum Bakanlığa bildirilir.
(3) Birinci fıkraya göre yapılan denetimler ve ikincifıkraya göre yapılan bildirimler üzerine, gönderilentutanaklara ve denetim raporlarına göre, bu Kanunda yer alan idariyaptırımlar Çalışma ve İş Kurumu il müdürünceuygulanır.
(4) Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları,tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(5) Bu Kanuna göre;
a) Bildirim yükümlülüğünü yerinegetirmeksizin,
1) Bağımsız veya süresiz çalışmaizni ile çalışan yabancıya dört yüz Türklirası,
2) Yabancı çalıştıran işverene her biryabancı için dört yüz Türk lirası,
b) Çalışma izni olmaksızın,
1) Bir işverene bağlı olarak çalışanyabancıya iki bin dört yüz Türk lirası,
2) Bağımsız çalışan yabancıyadört bin sekiz yüz Türk lirası,
3) Yabancı çalıştıran işverene veyaişveren vekiline her bir yabancı için altı bin Türklirası,tutarında idari para cezası verilir.
(6) Beşinci fıkrada sayılan fiillerin tekrarıhâlinde idari para cezaları bir kat artırılarakuygulanır.
(7) Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları genelbütçeye gelir kaydedilir.
(8) Çalışma izni bulunmadançalıştığı tespit edilen yabancılarsınır dışı edilmek üzereİçişleri Bakanlığına bildirilir.
(9) İşveren veya işveren vekili,çalışma izni bulunmayan yabancının ve varsa eşve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerinedönmeleri için gerekli masrafları ve gerektiğindesağlık harcamalarını karşılamak zorundadır.Bu gider, masraf ve harcamaların Göç İdaresi GenelMüdürlüğü bütçesinden karşılanmasıhâlinde, bu madde gereğince ödenen tutarlar, 21/7/1953 tarihlive 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkında Kanun uyarınca işveren veya işveren vekilindentahsil edilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul veesaslar İçişleri Bakanlığı veBakanlıkça müştereken belirlenir.” hükmüyer almıştır.
Olayda,davanın,6735 sayılı Uluslararasıİşgücü Kanunu’nun 23. maddesinin beşincifıkrasının (b) bendinin(3) numaralı alt bendinde yer alan“çalışma izni olmaksızın yabancıçalıştıran işverene veya işveren vekiline herbir yabancı için altı bin Türk lirasıtutarındaidari para cezası verilir.” hükmü uyarıncaveaynı maddenin üçüncü fıkrasına göreYalova Çalışma ve İş Kurumu İlMüdürlüğü tarafından verilenidariparacezasının iptali istemiyle açıldığı,6735sayılıKanun’da da, bu Kanuna göre verilen idari paracezalarınakarşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeyeyer verilmediği, 6735sayılıKanun’un 21. maddesinin ikincifıkrasında, çalışma izni veyaçalışma izni muafiyetibaşvurusununreddi,düzenlenenbelgelerin iptali ve bunun gibi ilgiliBakanlıkçaverilen kararlarakarşı ilgililer tarafından Bakanlığa itiraz edilebileceğive bu itiraz sonucunda verilenred kararlarına karşı idariyargı yoluna başvurulabileceğinin düzenlendiğianlaşılmıştır.
Öte yandan, 30.3.2005 tarihli ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 3. maddesini değiştiren 6.12.2006 günlü,5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesinde, “ (1) BuKanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezasıveya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır” denilmiş; Kanunun 16. maddesinde, kabahatlerkarşılığında uygulanacak olan idariyaptırımların idari para cezası ve idari tedbirlerdenibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuyageçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerolduğu hükme bağlanmış;“Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise “idaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleriyer almıştır.
Bu düzenlemelere göre;Kabahatler Kanunu’nun,idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerkanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz halegelmiş ise, (davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeniyasadaki görev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idaripara cezasının5326 sayılı Kanun’un 16.maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu,6735 sayılı Uluslararası İşgücüKanunu’nda idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Budurumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevlimahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleridikkate alınacağından, dava konusu idari paracezasınakarşı açılan davanın görüm veçözümünde, anılan Kanunun 27. maddesinin (1)numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Bursa 1. İdare Mahkemesinceyapılan başvurunun kabulü ile, Yalova Sulh CezaHakimliğince verilen 26.10.2017 gün ve D.İş:2017/2605sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Bursa 1. İdareMahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Yalova Sulh CezaHakimliğince verilen 26.10.2017 gün ve D.İş:2017/2605sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.03.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Ahmet Tevfik
NECİPOĞLU BOZER AKSU ERGİNBAY
Üye ÜyeÜye
Alaittin Ali SüleymanHilmi Birgül
ÖĞÜŞ AYDIN KURT
Full & Egal Universal Law Academy