T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/169
KARAR NO : 2018/152
KARAR TR: 26.03.2018
ÖZET :6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun’un 26. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
KARAR
Davacı : K.Kumaş San. ve Tic.A.Ş.
Vekili : Av. S. Y.
Davalı : Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı
Vekili : Av. A.O.
O L A Y : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıGaziantep Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğünün tarihsiz, 16991695-1031375-027sayılı işlemi ile, davacıya ait işyerinde meydanagelen ve O.A. isimli çalışanın yaralanması ilesonuçlanan iş kazasının, 6331 sayılıİş Sağlığı ve GüvenliğiKanunu’nun 14. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilensüre içinde Kuruma bildirilmediğindenbahisle, söz konusuKanuna aykırılık nedeniyle, davacı adınaaynıKanun’un 26. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca5.404,00 TL idari para cezası verildiği davacıyabildirilmiş, davacının itirazı aynı Kurumun 5.7.2017gün ve 24 sayılı komisyon kararı ile reddedilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
GAZİANTEP 2. İDARE MAHKEMESİ: 20.9.2017 gün veE:2017/1429, K: 2017/1448 sayı ile, 6331 sayılı Kanun’dabu Kanun uyarınca verilen idari para cezalarına karşı kanunyoluna ilişkin bir düzenleme bulunmadığından, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27. maddeleri gereğincedavanın çözümünün adli yargı yerine aitolduğu gerekçesiyle davanın görev yönündenreddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerineitirazda bulunmuştur.
Gaziantep 2. Sulh Ceza Hakimliğince7.12.2017 gün veD.İş:2017/5955 sayılı karar ile, itirazın esasıincelenerek, itiraz eden adına tanzim edilen idari para cezası karartutanağının usul ve yasaya uygun olarakdüzenlenmediğinin anlaşıldığıgerekçesiyle itirazın kabulüne, idari yaptırım kararınınkaldırılmasına karar verilmiş, davalı vekilininitirazı üzerine dosya Gaziantep 3.Sulh Ceza Hakimliğinegönderilmiştir.
GAZİANTEP 3. SULH CEZA HAKİMLİĞİ: 30.1.2018gün ve D.İş:2018/770 sayı ile; 6331 sayılıYasa’da, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından verilen paracezalarına karşı açılan davalarda 5510sayılı Yasa’nın 102. maddesine atıf yapıldığıve 5510 sayılı Yasa uyarıncayapılan başvuru konusundakarar verme görevinin idari yargı yerine ait olduğununaçıkça düzenlendiği gerekçesiyle ve UyuşmazlıkMahkemesinin konu ile ilgili kararları emsal alınarak,Gaziantep 2.Sulh Ceza Hakimliğinin 7.12.2017 gün ve D.İş:2017/5955sayılı kararının ortadan kaldırılmasına,başvurunun görev yönünden reddine kesin olarak kararvermiş, ayrıca dosyanın görev uyuşmazlığınınçözümlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine de karar vermiştir.
Dava dosyası Gaziantep 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 8.2.2018tarih ve E:2017/5955 sayılı üst yazısı ile Mahkememizegönderilmiş olup, 28.2.2018 tarihinde kayda girmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT'un katılımlarıylayapılan 26.03.2018 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyleincelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan,‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden,savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetineya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli cezamahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği…”açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözönüne alındığında, olay bölümündeyazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Olay kısmında belirtildiği üzere tarafları,konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adliyargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmişve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup,bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adli yargı yerininsahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımındanbir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1-2247 sayılı Yasanın 14. maddesinde yer alan,“Olumsuz görev uyuşmazlığınınbulun-duğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veyaaskeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları konusu ve sebebiaynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yoldaverdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olmasıgerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancakdavanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgilimakamlarca ileri sürülebilir.” hükmüne göre,idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine adli yargı yerince de görevsizlik kararı verilmesive bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görevuyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanındadoğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemiise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasanın 19. maddesindeki “Adli,idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelenbir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olanbir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevliolduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ilegörevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteler ” hükmünegöre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha öncegörevsizlik kararı veren idari yargı yerine ait olduğunubelirten gerekçeli bir karar ile doğrudan UyuşmazlıkMahkemesine başvurma olanağına sahiptir. Şu kadar ki,başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilmesine değin işin incelenmesinin ertelenmesi hususunu daihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuzgörev uyuşmazlığı doğması halinde her ikiyargı merciince işten el çekilmiş olduğundanbaşvurma iradesini davanın taraflarına bırakmışiken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmaolanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, görevsizlikkararı verilmeklebirlikte, bununla yetinilmemiş, ayrıca görevli merciinbelirtilmesi için dava dosyasının re’senUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesinede karar verildiğianlaşılmıştır.
Bu haliyle, her ne kadar 2247 sayılı Yasadaöngörülen yönteme uymamakta ise de, davanıntaraflarınca başvuruda bulunulmadığı gözetilerek,Sulh Ceza Mahkemesince re’sen yapılan başvurunun2247sayılı Yasanın 19. maddesi kapsamında olduğununkabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesinin önüne gelmişbulunan görev uyuşmazlığınınçözüme kavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekUyuşmazlık Mahkemesinin kuruluş amacına uygunolacağından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi .
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 6331 sayılı Kanun’un 14. maddesineaykırılık nedeniyle aynı Kanun’un 26. maddesininbirinci fıkrası (e) bendi uyarınca verilen idari paracezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
6331 sayılı İş Sağlığı veGüvenliği Kanunu’nun “İş kazası ve meslekhastalıklarının kayıt ve bildirimi”başlığı altında düzenlenen 14. maddesinde,“(1) İşveren;
a) Bütün iş kazalarının ve meslekhastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleriyaparak bunlar ile ilgili raporları düzenler.
b) İşyerinde meydana gelen ancak yaralanma veyaölüme neden olmadığı halde işyeri ya da işekipmanının zarara uğramasına yol açan veyaçalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zararauğratma potansiyeli olan olayları inceleyerek bunlar ile ilgiliraporları düzenler.
(2) İşveren, aşağıdaki hallerde belirtilensürede Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunur:
a) İş kazalarını kazadan sonraki üçiş günü içinde.
b) Sağlık hizmeti sunucuları veya işyeri hekimitarafından kendisine bildirilen meslek hastalıklarını,öğrendiği tarihten itibaren üç işgünü içinde.
(3) İşyeri hekimi veya sağlık hizmetisunucuları; meslek hastalığı ön tanısıkoydukları vakaları, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafındanyetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk eder.
(4) Sağlık hizmeti sunucuları kendilerine intikal edeniş kazalarını, yetkilendirilen sağlık hizmetisunucuları ise meslek hastalığı tanısıkoydukları vakaları en geç on gün içinde SosyalGüvenlik Kurumuna bildirir.
(5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar,Sağlık Bakanlığının uygungörüşü alınarak Bakanlıkçabelirlenir” denilmiş;
“İdari para cezaları ve uygulanması”başlığı altında düzenlenen 26. maddesinin birincifıkrasında,“Bu Kanunun;
(……)
e)14 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilenyükümlülükleri yerine getirmeyen işverene her biryükümlülük için ayrı ayrıbinbeşyüz Türk Lirası, ikinci fıkrasındabelirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işvereneikibin Türk Lirası, dördüncü fıkrasındabelirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyensağlık hizmeti sunucuları veya yetkilendirilen sağlıkhizmeti sunucularına ikibin Türk Lirası, (……)
idari para cezası verilir.” denilmiş; aynımaddenin ikinci fıkrasında,
“(Değişik: 4/4/2015-6645/4 md.) Bu Kanunda belirtilenidari para cezaları, 14 üncü maddede belirtilen bildirimyükümlülüğünü yerine getirmeyenlereuygulanacak idari para cezaları hariç gerekçesi belirtilmeksuretiyle Çalışma ve İş Kurumu ilmüdürünce verilir. 14 üncü maddede belirtilen bildirimyükümlülüğünü yerine getirmeyenleriçin uygulanan idari para cezaları hariç tahsil edilen idaripara cezaları genel bütçeye gelir kaydedilir. 14üncü maddede belirtilen bildirimyükümlülüğünü yerine getirmeyenlereuygulanacak idari para cezaları ise doğrudan Sosyal GüvenlikKurumunca verilir. Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari paracezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılıKanunun 102 nci maddesi hükümleri uygulanır. Verilen diğeridari para cezaları tebliğinden itibaren otuz gün içindeödenir. İdari para cezaları tüzel kişiliğibulunmayan kamu kurum ve kuruluşları adına dadüzenlenebilir.” hükmü yer almış;
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu’nun 102. maddesinde ise,
“(.......)
İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkukeder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kurumaya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynısüre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur.Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğtarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinebaşvurabilirler. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.
İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmedenveya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihindenitibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde,bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödemeidari para cezasına karşı yargı yoluna başvurmahakkını etkilemez. (.......)” denilmiştir.
Olayda, davanın, Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı Gaziantep Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğünün 16991695-1031375-027sayılı işlemi ile,davacı K.Kumaş San. ve Tic.A.Ş. inde meydana gelen ve O.A. isimli çalışanınyaralanması ile sonuçlanan iş kazasının, 6331sayılı İş Sağlığı veGüvenliği Kanunu’nun 14. maddesinde belirtilen süredeKuruma bildirilmediğinden bahisle, aynı Kanun’un 26. maddesininbirinci fıkrası (e) bendi uyarınca Gaziantep SosyalGüvenlik İl Müdürlüğü tarafındandavacı adına, 6331 sayılı Kanunuyarıncaverilen idaripara cezasının iptali istemiyle açıldığı,6331 sayılı Kanun’da idari para cezası verilecekhususların düzenlendiği, buna karşın idari paracezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeyeyer verilmediği, ancakbu Kanun uyarınca, daha açıkbirifadeyle, Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen bildirimyükümlülüğünü yerine getirmeyenlereuygulanacak idari para cezalarının doğrudan Sosyal GüvenlikKurumunca verileceği ve Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari paracezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılıKanunun 102 nci maddesi hükümlerinin uygulanacağıanlaşılmıştır.
Öte yandan, 30.3.2005 gün ve 25772 sayılı ResmiGazete’de yayımlanarak 1.6.2005 tarihindeyürürlüğe giren 30.3.2005 gün ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesiyle değişik3. maddesinde, “ (1)Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezasıveya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise “idaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararın tebliğiveya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.” düzenlemeleriyer almıştır.
Bu düzenlemelere göre;Kabahatler Kanunu’nun,idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerKanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz halegelmiş ise, (davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeniyasadaki görev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idaripara cezasının 6331 sayılı İşSağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca,Gaziantep Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğütarafından verildiği,5326 sayılı Kanun’un 16.maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biriolduğu, 6331 sayılı Kanun’da bu Kanun uyarınca SosyalGüvenlik Kurumunca verilen idari para cezalarının tebliğ,itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanunun 102. maddesihükümlerinin uygulanacağı, 5510 sayılı SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102.maddesinde ise, idari para cezalarına karşı idari yargıyerine itiraz edileceği düzenlenmiş olup, itiraz konusundagörevli mahkemenin gösterildiğianlaşılmıştır. Bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idaripara cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde idari yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Gaziantep 3. Sulh CezaHakimliğince yapılan başvurunun 2247 sayılıKanun’un 19. maddesikapsamında kabulü ile,Gaziantep 2.İdare Mahkemesince verilen 20.9.2017 gün ve E:2017/1429, K: 2017/1448sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Gaziantep 3.Sulh Ceza Hakimliğince yapılan başvurunun 2247 sayılıKanun’un 19. maddesikapsamında kabulü ile,Gaziantep 2.İdare Mahkemesince verilen 20.9.2017 gün ve E:2017/1429, K: 2017/1448sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.03.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Ahmet Tevfik
NECİPOĞLU BOZER AKSU ERGİNBAY
Üye ÜyeÜye
Alaittin Ali SüleymanHilmi Birgül
ÖĞÜŞ AYDIN KURT
Full & Egal Universal Law Academy