T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 125
KARAR NO : 2018 / 168
KARAR TR : 26.3.2018
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R Davacı : Y.K. Vekili : Av. H.H. Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü Vekili : Av. D.G.Ç. O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili olandavacının sevk ve idaresindeki 52 HF… plaka sayılıaraç ile 12/01/2016 tarihinde Fatsa'dan Aybastı istikametinedoğru seyir halindeyken üzerine kaya düşmesi sonrasıdavacının yaralanması nedeniyle fazlaya ilişkin haklarsaklı kalmak üzere toplam 8.000 TL maddi ve manevi tazminatınödenmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. FATSA 2. ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ:14.11.2017 gün ve E:2017/59 K:2017/309 sayılıkararı ile “davacı 12/01/2016 tarihinde Ahmet Doğan'a ait52 HP… plaka sayılı Ford Transit Marka 2013 model kamyonet ileFatsa'dan Aybastı'ya seyir halinde iken Çatalpınarilçesi Karşıyaka Mahallesi Aybastı Karayolu üzerindearacın üzerine kayalar düştüğünü vearacın pert olduğunu, kaya düşmesi nedeniyle vücudundaezilmeler ve yaralar olduğunu ve 3 ay yatmak zorundakaldığını, kazanın tamamen davalıKarayollarının ihmali sonucu olduğunu, bu yolun yeniyapılmakta olup bölgenin heyelan bölgesi olması nedeniylegerekli tedbirlerin alınmadığını, olay nedeniyle maddive manevi tazminat talep ettiğini belirtmiştir.İçerikçe davalı kamu görevlisinin görevisırasında ve yetkisini kullanırken işlediği bir kusuradayanmaktadır. Hal böyle olunca, davalının görevidışında kalan kişisel kusurunadayanılmadığına, eylemin görev sırasında vegörevle ilgili olmasına ve hizmet kusuru niteliğindebulunduğu” gerekçesiyle HMK’ nın 114/1-b ve 115/2.maddeleri gereğince ve yargı yolu bakımındangörevsizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar vermiş,aleyhine yasa yoluna başvurulmayan kararın 15/01/2018 tarihindekesinleştiği anlaşılmıştır. Davacı vekili bu kez KarayollarıGenel Müdürlüğü aleyhine aynı istemle idariyargı yerinde dava açmıştır. ORDU İDARE MAHKEMESİ:02.02.2018 gün ve E:2017/1792 sayılı kararı ile“2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun l inci maddesinde,mezkûr Kanun'un amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; 2'nci maddesinde, bu Kanun'un trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri bunların uygulamasını vedenetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetkive sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu Kanun'un karayollarındauygulanacağı; 4'üncü maddesinde Karayolları GenelMüdürlüğü'nün bu Kanun'un uygulanmasındagörevli kuruluşlar arasında olduğu; 7 nci maddesinde,Karayolları Genel Müdürlüğü'nün yapımve bakımından sorumlu olduğu karayollarında can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak, trafikkazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamakve karayollarında trafik kazalarının oluş nedenlerinegöre gerekli önleyici teknik tedbirleri almakla görevliolduğu düzenlenmiştir. Aynı Kanun'un19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Kanun'un14'üncü maddesiyle değişik 110'uncu maddesinde ise,“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir" hükmü yeralmaktadır. Dosyanın incelenmesinden;davacı tarafından, 12/01/2016 tarihinde Fatsa'dan Aybastı istikametinedoğru seyir halindeyken davacının sevk ve idaresindeki 52 HF….plaka sayılı aracın üzerine kaya düşmesisonrası davacının yaralanması nedeniyleuğranıldığı ileri sürülen toplam 8.000 TL(fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere) maddi ve manevitazminatın ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Aynı sebepten dolayı belediyeve Karayolları Genel Müdürlüğü aleyhineElâzığ ve Yozgat İdare Mahkemelerinde açılantazminat talepli başka tam yargı davalarında, adıgeçen İdare Mahkemeleri 2918 sayılı Kanun'un 110'uncumaddesinin birinci fıkrasının birinci ve ikincicümlelerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısınavarmış, İdare Mahkemelerinin bu iki cümlenin iptaliistemiyle yaptığı başvuruları inceleyen AnayasaMahkemesi, 08/12/2011 tarihli, E: 2011/124, K: 2011/160 sayılı ve08/11/2012 tarihli, E: 2012/118, K: 2012/170 sayılı aynıiçerikli iki karar ile; “2975 sayılı KarayollarıTrafik Kanunu’nun 110'uncu maddesinin birinci fıkrasında, buKanun’dan doğan sorumluluk davalarının adlîyargıda görüleceği öngörülmektedir.İtiraz başvurusunda bulunan mahkeme ise idare mahkemesi olup davayabakmakla görevli ve yetkili mahkeme değildir. BaşvurununMahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir." kararınavarmıştır. Yine; 27/03/2014 tarihli ResmiGazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 26/12/2013 tarih ve E: 2013/68,K: 2013/165 sayılı kararıyla, 2918 sayılı Kanun'un(6099 sayılı Kanun ile değişik) 110'uncu maddesininAnayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Bursa ve BatmanAsliye Hukuk Mahkemelerince yapılan başvurular, "İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askerî hizmete ilişkinolmasına, kamu ya da özel araç olmasına veya olayınhemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adlîyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askerî İdarî yargı, İdarî yargı veyaadlî yargı kolları arasında uygulamada var olan yargıyolu belirsizliği giderilerek, söz konusu davalarla ilgili olarakyeknesak bir usûl belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davalarınadlî yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemeninkamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'da tanımlanan karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi ayın karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur."gerekçesiyle reddedilmiştir. Bu durumda; 2918 sayılıKanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110'uncumaddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin benzer bir konuda İdare Mahkemelerinindavaya bakmakla görevli bulunmadığı yolundakikararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanun'un; trafikle ilgili kuralları, şartlan, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adlî yargının görevliolduğu; meydana gelen kaza nedeniyle maddi ve manevi tazminat iledestekten yoksun kalma tazminatının ödenmesi istemiyleaçılan bu davanın da adlî yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasınınFatsa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2017/59 K:2017/309 sayılı davadosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesinekarar vermiş, dosya Mahkememize 14.2.2018 tarih ve 2017/1792 üstsayılı yazı ile gönderilmiş, Mahkememizde 19.2.2018tarihinde kayda girmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’un katılımlarıyla yapılan 26.3.2018günlü toplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalıKarayollarının sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelenmaddi hasarlı ve yaralamalı trafik kazası nedeniyleoluştuğu öne sürülen maddi ve manevi zararıntahsili istemiyle açılmıştır. 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarındacan ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninisağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiş, aynıKanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır: a) Yapım ve bakımdan sorumluolduğu karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparakönlemleri almak ve aldırmak, b) Tüm karayollarındakiişaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak vekontrol etmek, d) Trafik ve araç tekniğineait görüş bildirmek, karayolu güvenliğini ilgilendirenkonulardaki projeleri incelemek ve onaylamak, e) Yapım ve bakımındansorumlu olduğu karayollarında, İçişleriBakanlığının uygun görüşü alınmaksuretiyle, yönetmelikte belirlenen hız sınırlarınınüstünde veya altında hız sınırlarıbelirlemek ve işaretlemek, f) Trafik kazalarınınoluş nedenlerine göre verileri hazırlamak vekarayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veyaaldırmak, g) Yapım ve bakımındansorumlu olduğu karayollarında trafik güvenliğiniilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışıpark yerleri ve benzeri tesisleri yapmak, yaptırmak veya diğerkuruluşlarca hazırlanan projeleri tetkik ve uygun olanları tasdiketmek, h) Yetkili birimlerce veya trafikzabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizi sonucu, altyapı veyolun fiziki yapısı ile işaretlemeye dayalı kaza sebeplerigöz önünde bulundurularak önerilen gerekli önlemlerialmak veya aldırmak, j) (Değişik: 17/10/1996 -4199/5 md.) Trafik zabıtasının görev ve yetkilerisaklı kalmak üzere Bu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 incimaddeleri hükümlerine aykırı hareket edenler hakkındasuç veya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b),(c) ve (d) bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumubir tutanakla belirlemek ve gerekli işlemin yapılmasıiçin en yakın trafik kuruluşuna teslim etmek, k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göreçıkarılmış olan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmaktır.” hükmüne yerverilmiştir. Öte yandan 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. 2918 sayılı Kanunun 110 uncumaddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:“… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimikararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2,125 ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.) Anayasa’nın 158 incimaddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, AnayasaMahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca,başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organlarıbakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki vesorumlulukları ile çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerledavanın görüm ve çözümü adli yargıyerinin görevine girdiğinden, Ordu İdare MahkemesininBaşvurusunun Kabulü ile Fatsa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin14.11.2017 gün ve E:2017/59 K:2017/309 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ordu İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Fatsa2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 14.11.2017 gün ve E:2017/59 K:2017/309sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.3.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Birgül KURT
Full & Egal Universal Law Academy