T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/134
KARAR NO : 2018/186
KARAR TR: 26.03.2018
ÖZET : Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptaliistemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : A.Ç.
Adli Yargıda
Davalı : GiresunTrafik Tescil ve Denetleme Şube Müdürlüğü
İdari Yargıda
Hasımsız
O L A Y: Davacı dava dilekçesinde özetle;11.5.2017 günü davacının maliki olduğu 06 EV....plakalı aracın Giresun Merkez Atatürk Bulvarı Cezaeviistikametine seyir halindeyken, 28 ET… plakalı araç ile 28 M….plakalı dolmuş minibüsün yaptığı maddihasarlı trafik kazasına karıştığınailişkin hakkında tutulan 11.5.2017 tarihli trafik kazası tespittutanağının iptali istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
GİRESUN SULH CEZA HAKİMLİĞİ: 7.12.2017gün ve D.İş. No: 2017/2517, K:2017/2517 sayı ile, talepedilen konunun Sulh Ceza Hakimliğinin görev kapsamındaolmadığından, itirazın görev yönündenreddine karar vermiş, bu karar itirazedilmeksizinkesinleşmiştir.
Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ORDU İDARE MAHKEMESİ: 2.2.2018 gün ve E:2017/1787sayı ile, trafik kazası tespit tutanağının, trafikzabıtasınca düzenlenen ve kazaya karışan taraflararasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olan bir belge olduğu; trafikkazalarında, kazanın zamanı ve yerini kazaya karışansürücü ve araçları, bunlardaki hasar vezararları ortaya koyan bu tutanaklar idari bir işlem niteliğindeolmayıp, trafik kaza tutanağına yönelik davanın adliyargı yerinde görülmesi gerektiği; nitekimUyuşmazlık Mahkemesinin 06/04/2015 gün ve E:2015/205, K:2015/221sayılı kararının da bu yönde olduğu; bu sebeple,bakılan davada uyuşmazlığın görüm veçözümünün adli yargı yerinin görevindeolduğu sonucuna varıldığından, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesincekarar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiş, 15.2.2018 tarih veE:2017/1787sayılı üst yazısı ile Mahkememizegönderilmiş olup, 20.2.2018 tarihinde kaydagirmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT’unkatılımlarıyla yapılan 26.03.2018 günlütoplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikte adli yargıdosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekildebaşvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, maddi hasarlı trafik kazası tespittutanağının iptali istemiyleaçılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafikkazalarına el koyma ve bilirkişilik”başlığını taşıyan 83. maddesinde,“Trafik kazalarına;
a) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genelzabıtaca,
b) Kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerektrafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca el konulur.
Trafik zabıtasının görevli olmadığıveya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalardatrafik kaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenirve bir örneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.
Karayollarında meydana gelen ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan trafik kazalarında tarafların anlaşmasıhalinde ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa adlikovuşturma yapılmaz ve Türk Ceza Kanununun 565 inci maddesihükmü uygulanmaz.
Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığıhallerde; trafik zabıtası veya genel zabıta; iz ve delillerikaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleriyaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmaya yetkilidir.
Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü vehayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar neden olmuş ve bu kazacan, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldangeçiş verilemiyorsa Cumhuriyet savcısınıngecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekli işaretlemeleryapılıp araç ve ölüler kenara alınarak durumbir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.
Trafik zabıtası, usul kanunlarına göregörevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.
Trafik kazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik vebunlarda aranacak şartlar ile diğer esaslar yönetmeliktegösterilir.” hükmü;“Görevli ve YetkiliMahkeme” başlıklı 110.maddesinde, “(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir.” hükmü;“Sürücübelgelerinin geri alınmasında ve iptalinde yetki”başlıklı 112.maddesinde, “ (Değişik:12/7/2013-6495/20 md.)
Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin vetrafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği hâllerhariç olmak üzere, sürücü belgelerinin gerialınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir.
Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci veüçüncü fıkralarında yazılı “100ceza puanını doldurmak” eylemi nedeniyle sürücübelgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesindesayılan görevliler yetkilidir.
Sürücü belgelerinin geçici olarak gerialınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkemekararı örnekleri, sürücülerin sicillerineişlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerinegönderilir.
Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlaragöre görülen davalarla birleştirilemez.
Askeri araçları süren kişiler ile askerkişilerin bu Kanunda yazılı suçlarla ilgilidavalarına da bu mahkemelerde bakılır.
Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesisırasında askeri araç sürücülerinin askerkişilere karşı işledikleri trafik kazalarıyla ilgilisuçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri MahkemelerKuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu hükümlerisaklıdır.” hükmü, yine aynı Yasanın “Suçve ceza tutanakları” başlıklı 114.maddesinde“– (Değişik: 18/1/1985-KHK 245/13 md.;Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13 md.)
(Değişik birinci fıkra : 3/5/2006 - 5495/3 md.) BuKanunda yazılı trafik suçlarını işleyenlerhakkında yetki sınırları içinde Emniyet GenelMüdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığıpersoneli ile Ulaştırma Bakanlığının veKarayolları Genel Müdürlüğünün ilgilibirimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halindeher suç için ayrı ceza uygulanır.
(Değişik fıkra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargıyetkisine giren suçlarla ilgili tutanağın bir sureti ilgilimahkemeye 7 iş günü içinde gönderilir.
(…)
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikledüzenlenir.
(Ek fıkra: 3/7/2003-4916/32 md.) Trafik para cezaları kredikartı ile de ödenebilir. Kredi kartı ile yapılantahsilatın saymanlık hesaplarına aktarılma süresi ileuygulamaya ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığıncabelirlenir.” hükmü yer almıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nadayanılarak çıkarılmış bulunan KarayollarıTrafik Yönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına EIKonulması” başlıklı 154. maddesinde, “Trafikkazalarına el konulmasında aşağıda gösterilenesas ve usuller uygulanır.
a) Trafik kazalarına;
1) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genelzabıtaca,
2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza TespitTutanağı” düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca (polis veya jandarma), el konulur.
Trafik zabıtasının görev alanıdışında kalan yerler ile el koyamadığıdurumlarda, trafik kaza tespit tutanağı, örneğine uygunolarak mahalli zabıta tarafından düzenlenir ve birörneği o yerin trafik zabıtasınagönderilir.(…)” denilmiş;aynıYönetmeliğin, “Trafik Kazalarına ilişkinişlemler” başlıklı 156. maddesinde de,
Trafik kazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerdeaşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.
a) Trafik kazası tespit tutanağınındüzenlenmesi
1) Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller,kazaya karışan sürücüler, varsa ölü veyayaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekligörülen diğer hususlar belirtilmek üzere düzenlenir veolay yerinin durumu bir krokide gösterilir. Tutanağa kazazedelerinolay yerindeki ölüm veya yaralanma durumu işlenir.
Trafik Kazası Tespit Tutanağı; soruşturmaevrakına eklenmek, dosyasında saklanmak ve sayısınagöre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir.
Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesiile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanında toplanmasına vebu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşımına ilişkin usul veesaslar Emniyet Genel Müdürlüğünce belirlenir.
2) Trafik kazası tespit tutanağı düzenlemeye 154üncü maddenin (a) bendi gereğince trafik zabıtası vegenel zabıtanın görevli personeli yetkilidir.
Tutanaklar en az iki görevli tarafından düzenlenir.Hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tek görevlitarafından rapor şeklinde de düzenlenebilir.
Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait araçlarınkarıştığı trafik kazalarında bir askeritemsilcinin bulundurulması mecburidir.
3) Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusuroranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangitrafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.
4) Karayolu üzerinde ölüm veya yaralanma ilesonuçlanıp, olay yerindeki iz ve delillerin tespit vedeğerlendirilmesi sonucunda trafik kazası olduğuanlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veya unsurlardanbirinin, birkaçının ya da tamamının olay yerindenayrılmış olması halinde de trafik kazası tespit tutanağıdüzenlenir.
5) Önceden meydana gelmiş veya olay yerindenkaldırılmış araçlarınkarıştığı ve yalnız maddi hasarlasonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genel kollukçahasar tespitine dair kazaya karışanlara verilmek üzere tutanakveya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerinsigortalarına veya yetkili mahkemelere başvurmaları suretiyleyapılır.
Ancak;
Can, mal ve trafik güvenliğini etkileyen veya yoluntrafiğe kapandığı maddi hasarlı trafikkazalarında, kazaya karışanların kazanın oluşunagöre iz ve delilleri işaretleyerek, mümkün olduğutakdirde olay yerinin fotoğraflarını çekerekaraçlarını en yakın ve uygun yerlere çekmeleri,
Karayolu üzerinde birden fazla sayıda aracınkarıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan vetarafların bu Yönetmelik çerçevesinde MaddiHasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağıdüzenlemediği trafik kazalarında; taraflara aitaraçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindekiiz ve delillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğinekanaat getirilmesi,
hallerinde görevlilerce trafik kazası tespittutanağı düzenlenir.
b) Kaza istatistikleri
Kazaların nedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerinbelirlenmesinde kullanılmak üzere, trafik kazası tespittutanaklarındaki bilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyanbirimlerce örneğine uygun istatistik formu düzenlenir.
Düzenlenen istatistik formları, her ilde şehiriçitrafik denetleme şube müdürlüklerinde toplanarak, ilgenelinde değerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet GenelMüdürlüğüne gönderilir.” hükmüneyer verilmiştir.
Diğer taraftan, 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları idari dava türleri arasındasayılmıştır.
Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespittutanağı, kazaya karışan taraflar arasındaçıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarınçözümüne esas olacak ve trafik zabıtasıncadüzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği de bulunmayanbu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecekuyuşmazlıkların görümü sırasında omahkemelerce değerlendirilecek olduğundan,ölümlü/yaralamalı maddi hasarlı kaza tespittutanağına yönelik davanın idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmamaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından; trafik kazası tespittutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerindegörülmesi olanağı bulunmayan davanın görümve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Ordu İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Giresun Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 7.12.2017 gün ve D.İş. No: 2017/2517, K:2017/2517sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ordu İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile Giresun Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 7.12.2017 gün ve D.İş. No: 2017/2517, K:2017/2517sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.03.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Ahmet Tevfik
NECİPOĞLU BOZER AKSU ERGİNBAY
Üye ÜyeÜye
Alaittin Ali SüleymanHilmi Birgül
ÖĞÜŞ AYDIN KURT
Full & Egal Universal Law Academy