T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 172
KARAR NO : 2018 / 164
KARAR TR : 26.03.2018
ÖZET : Bayilik sözleşmesinin haksız biçimde tek taraflı feshedildiği ileri sürülerek davacı adına kayıtlı Spor Toto bayiliğinin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.Ö.
Vekili : Av. Ş.Ö.
Davalı : Spor Toto Teşkilat Başkanlığı
Vekili : Av. S.K.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; Kırıkkale İli, Yenidoğan Mahallesi, 29. Sokak,No:16/A adresinde davacı tarafından işletilen spor totobayisinin bayilik sözleşmesinin Müşterek BahisOyunları Uygulama Yönetmeliği'nin 8/b maddesi uyarıncafeshine ilişkin davalı Teşkilatın 02.11.2012 tarih ve 3064sayılı işleminin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerekiptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 4.İDARE MAHKEMESİ: 09.04.2014 gün ve E:2014/630,K:2014/519 sayı ile "İdare hukukunun uygulanmasındandoğan uyuşmazlıklar idari yargının görevialanını oluşturmaktadır. İdare hukuku kurallarıiçinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamugücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler ile aynıamaçla gerçekleştirilen idari eylemler ve idarisözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümü idari yargınıngörev alanına girmektedir.
Bir sözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesiiçin sürekli bir kamu hizmetinin görülmesiamacını taşıması, taraflardan birinin idareolması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğanşart ve hükümlerin sözleşmede yer almasızorunludur.
Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, davacıtarafından, idare ile aralarında imzalanan 18.05.2006 tarihli BayilikSözleşmesi'nin 2. maddesinin (a) bendine aykırı hareketettiğinden bahisle aynı sözleşmenin 8/(b) maddesiuyarınca bayilik ruhsatının iptaline ilişkin 02.11.2012tarih ve 3064 sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmaktaolan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Olayda; davacı ile idare arasında bayi ruhsatıalımı için bir sözleşmeyapıldığı, söz konusu bayilik sözleşmesinin,idari sözleşme niteliği taşımayıp, idareninözel hukuk alanında gerçekleştirdiği bir hukuksalişlem olduğu ve bu ilişkiden doğan haklarınkullanılmasına ve takibine ilişkin davaların da özelhukuk hükümleri çerçevesindeçözümlenmesi gerekeceği dikkatealındığında, taraflar arasında imzalanansözleşmenin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın görüm veçözümü adli yargının görevindebulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesihükmü uyarınca görev yönünden reddine" kararvermiş, temyiz edilen karar Danıştay 10. Dairesinin 09.12.2015gün ve E:2014/3633, K:2015/5698 sayılı kararıyla onanarakkesinleşmiştir.
Davacı vekili benzer taleple bu kez adli yargı yerinemüracaat etmiştir.
ANKARA 20. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 21/11/2017 gün2017/34 E. 2017/404 K. Sayı ile "bütün ibraz edilendeliller değerlendirildiğinde davacı ile davalı idarearasında mevcut olan Spor Toto Bayiliği sözleşmesininiptaline yönelik idari işlemin Mahkeme kararıyla iptal edilmesive sözleşmenin devam ettiğinin tespiti talepli olarak işbudava açılmış ise de yine aynı talepli olarak idarimahkemesine açılan davanın görevsizlik nedeniylereddedildiği ve Danıştay’ca bu kararınonandığı, bu nedenle genel adliye Mahkemesine davaaçılma zorunluluğu doğduğu için budavanın açıldığı davacı tarafçaiddia edilmiş ise de davacı adına kayıtlı olan 121409spor toto numaralı bayiliğinin iptaline ilişkin davalıidare işleminin tek taraflı olarak haksız bir şekildefeshedildiği, davacının bu 1.350,00 TL ikramiyeli kuponun ibrazedilememesinde bir kusurunun, sorumluluğunun bulunmadığı,kendisinden habersiz işçisi tarafındangerçekleştirildiği ve bunun da Ceza Mahkemesi kararı ilesabit olduğu iddia edilerek idari işlemin iptali ileaçılan işbu davanın İdari Yargı yerindeçözümlenmesinin gerektiği, idarenin kamu gücünedayanarak tek yanlı olarak düzenlenen bayilik sözleşmesindeyer alan yaptırımları uygulamasına ilişkinişleminin iptali talebinden doğan uyuşmazlığıngörülme ve çözülme yerinin de İdare Mahkemesiolması gerektiği, ayrıca işlemin bayiliksözleşmesi yanında spor müsabakalarına dayalısabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunları uygulamayönetmeliği hükümleri uyarınca da tesis edildiği,idarenin bu yönetmelik hükümleri uyarınca tek taraflıolarak sözleşmeyi iptal etme yetkisi de nazara alındığındasadece sözleşme hükümlerinin uygulanmasındankaynaklanan bir uyuşmazlığında olmadığıdüşünülerek idari yargı yerinin görevliolduğu" gerekçesiyle ihtilafın idari yargı yerindeçözümlenmesi gerektiğinden HMK 114/1-b ve HMK 115/2 maddegereği görevsizlik nedeniyle dava dilekçesinin Reddine kararvermiş, aleyhine yasa yoluna başvurulmayan kararın 13/02/2018tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili 17/02/2018 havale tarihli dilekçe ileolumsuz görev uyuşmazlığınınçözümü için dava dosyalarınınMahkememize gönderilmesini talep etmiş, her iki dava dosyasıAnkara 20. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.02.2018 tarih ve 2017/34 esassayılı üst yazısı ile gönderildiğiMahkememizde 05/03/2018 tarihinde kayıt altınaalınmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT’unkatılımlarıyla yapılan 26.03.2018 günlütoplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idariyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacı adına kayıtlı 121409 numaralıSpor Toto bayiliğinin iptaline ilişkin 01.11.2012 tarih ve30875700-110.05/3046 sayılı işlemin; bayilik sözleşmesininhaksız bir biçimde tek taraflı olarak feshedildiği ilerisürülerek iptali istemiyleaçılmıştır.
Davacıya Spor Toto Bayiliği verildiği tarih itibariyle;
3289 sayılı Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun’un 1. maddesine göre, Gençlik ve SporGenel Müdürlüğü, Başbakanlığabağlı ve tüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumuiken; aynı Kanunun 4. maddesine göre Genel Müdürlüğebağlı bir birim olan Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının tüzelkişiliğininbulunmadığı; Kanunun 2. maddesinin (i) bendiuyarınca, Türkiye'de düzenlenecek futbol ve diğer spormüsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterekbahisler ile şans oyunlarının düzenlenmesi veyürütülmesi yetki ve görevinin GenelMüdürlüğe ait olduğu; GenelMüdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbolve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans OyunlarıDüzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2. maddesi uyarınca SporToto Teşkilat Başkanlığı kanalı ilekullandığı; Başkanlığın ise kendisineait olan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı vebayilik ruhsatı verdiği bayileri aracılığı ileyürüttüğü görülmekte iken; 08.06.2011tarih, 27958(Mük.) Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren 638 No.lu “Gençlik ve SporBakanlığının Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun Hükmünde Kararname” ile Gençlik ve SporBakanlığının kuruluş, görev, yetki vesorumlulukları düzenlenmiş; Kararnamenin 31. maddesinin1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılıGençlik ve Spor Genel MüdürlüğününTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda ve diğer mevzuattagençlik hizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğüne yapılmış olanatıfların Bakanlığa, spor hizmetleriyle ilgili olarakGençlik ve Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış olan atıfların Spor GenelMüdürlüğüne yapılmışsayılacağı; 2.fıkrasının c bendinde (3289sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birincifıkrasının (i) bendinin yürürlüktenkaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncümaddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin "e)Uluslararası Organizasyonlar Dairesi Başkanlığı"şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan"Bağlı Birimler: Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı" ibaresinin yürürlüktenkaldırıldığı; Kararnamenin 31. maddesinin6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959 tarihli ve 7258sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis veŞans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunun; 1 incimaddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin"Yurtiçinde ve yurtdışında spormüsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahisoyunlarını oynatmak üzere, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı kurulmuştur."şeklinde değiştirildiği; Kararnamenin“Düzenleyici İşlemler” başlıklıGeçici 1. maddesinde; bu Kanun Hükmünde Kararnameninuygulanmasına ilişkin düzenlemelerin, bir yıl içindeyürürlüğe konulacağı, bu düzenlemeleryürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin buKanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayanhükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı;Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün,Spor Toto Teşkilat Başkanlığının iş veişlemleri nedeniyle taraf olduğu her türlü davalar ve icratakipleri ile sair hukukî ihtilaflardaki aktif ve pasif husumetehliyetinin, bu Kanun Hükmünde Kararnameninyürürlüğü tarihinde, başka herhangi birişleme gerek kalmaksızın Spor Toto TeşkilatBaşkanlığına devredilmiş sayılacağı hükümlerineyer verilmiştir.
638 No.lu Kanun Hükmünde Kararname ile yapılandeğişiklikler de dikkate alındığında; 7258sayılı “Futbol ve Diğer Spor MüsabakalarındaBahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun”2. maddesinde; Teşkilat Başkanlığının yetkisinibizzat kullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuktüzel kişilerine devredebileceği veya mal ve hizmet satınalma yoluna gidebileceği belirtilmiş; Yurt içinde veyurt dışında yapılan her türlü spormüsabakası üzerine yurt içinde ve yurt dışındaspora dayalı bahis ve şans oyunları düzenlemek, denetim vegözetimi altında düzenletmek, bunlara ilişkin hertürlü izni vermek ve sözleşmeyi yapmak; spora dayalıbahis ve şans oyunlarına yönelik mevzuata aykırıiş ve eylemlerin önlenmesi için gerekli denetimleri yapmak,faaliyetlerde bulunmak ve tedbirleri almak; spora dayalı bahis veşans oyunlarının kamu yararına ve sosyal amaçlarauygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesini sağlayacak politikalarbelirlemek ve uygulamak; izinsiz olarak spora dayalı bahis ve şansoyunları düzenleyen, başbayilik veya bayilik faaliyetindebulunan veya kurallara aykırı hareket eden gerçek vetüzel kişilere uygulanacak yaptırımlara ilişkinesasları belirlemek ve bunlar hakkında gerekli yasal işlemleriyapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenlemefaaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almak ve bu konudayapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik ve SporBakanlığına önermek TeşkilatBaşkanlığının görev ve yetkileri arasındasayılmış; aynı Maddede, TeşkilatBaşkanlığının spora dayalı bahis ve şansoyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tek yetkiliolduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığının izin veyaonayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesi, denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi,oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonunsağlanması ve yürütülmesi için gerçek vetüzel kişilerle sözleşme yapabileceği ifadeedilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesine ilişkin kararları almanın, bayiliklerinnerede kurulacağını ve sayısını tespit etmenin,bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespitetmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasındaolduğu hükümlerine yer verilmiştir.
3289 ve 7258 sayılı Kanun hükümlerinedayanılarak hazırlanan ve 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılıResmi Gazetede yayımlanan “Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliğinin” spor müsabakalarına dayalıolarak düzenlenecek sabit ihtimalli ve müşterek bahislerinoynatılmasını, oyun çeşitlerini, bu oyunlara aitkupon kabul ve değerlendirme işlemlerini, dağıtılacakikramiye ile sabit, gezici ve sanal ortam bayilerine ilişkin esaslar ileuygulama şekil ve şartlarını kapsadığıbelirtilmiş; 9 maddesinde, bayilerin her muhasebe dönemi sonundadönem boyunca tahsil ettikleri hasılattan, sözleşmeylebelirlenen orandaki komisyonlarını, ikramiye ödeme primlerini veödedikleri ikramiye miktarlarını ayırarak, kalanmeblağı sözleşmede belirtilen süre içerisindeTeşkilat lehine otomatik ödeme talimatı verdikleri kendiadlarına açılmış banka hesaplarınayatıracakları hükmüne yer verilmiş; “Bayilik ruhsatı” başlıklı 14.maddesinde; “Sabit bayilik faaliyetinin yapılabilmesi içinTeşkilattan ruhsat alınması zorunlu olup, bayilik faaliyetindebulunması uygun görülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsatverildiği tarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiğitarihe kadar başka bir işleme gerek olmaksızıngeçerlidir. Ancak, Teşkilat tarafından gerekligörülen hallerde ruhsat yenilenebilir veya vize edilebilir.”;
“Sabit bayilik sözleşmesi”başlıklı 15. maddesinde; “(1) Sabit bayilik ruhsatıverilen gerçek veya tüzel kişiler ile Teşkilatarasında süresi 10 yılı geçmemek üzeresüreli sabit bayilik sözleşmesi yapılır.
(2) Sabit bayilik sözleşmesi ruhsatın geçerli olduğusürece yürürlükte kalır, ruhsatın iptali halindebaşkaca bir işleme gerek olmaksızın kendiliğindenfeshedilmiş sayılır.
(3) Teşkilatça gerekli görülen durumlarda sabitbayilik sözleşmesi yenilenebilir.
(4) Sabit bayilik ruhsatı vermeye ve bu bayiler ilesözleşme yapmaya Teşkilat Başkanı yetkilidir.Teşkilat Başkanı bu yetkisini alt birimlere devredebilir.
(5) Sabit bayilikler tüzel kişilere birden fazla olarak ve16 ncı maddede belirtilen kriterler dahilinde verilebilir. Bu durumdaverilen bayiliklerin her türlü hukuki ve cezai sorumluluğu butüzel kişiye aittir.”; denilmiş;
Yönetmeliğin 16.maddesinde “Sabit bayilik ruhsatıverilmesi şartları”, 17.maddesinde “Bayilerinişyerlerinde aranılacak asgari nitelikler”, 18.maddesinde“Sabit bayiliklerin verilmesinde izlenecek yöntem”, 19.maddesinde “Sabit bayilik teminatı”, 20.maddesinde“Sabit bayi komisyonu ve ikramiye ödeme primi oranı”21.maddesinde “Sabit bayinin adres değişikliği”,22.maddesinde “Sabit bayiliğin devredilmesi”, 23.maddesinde“Sabit bayilik faaliyetinin sürekliliği veyürütülmesine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş;
“Sabit bayilik ruhsatının iptali”başlığını taşıyan 24.maddede ise “(1)Aşağıda belirtilen hallerde bayilik ruhsatı, Teşkilattarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir bildirim süresineuyulmaksızın iptal edilir:
a) Gerçek kişi bayinin ölmesi halindemirasçılarından altmış gün içindebayilik ruhsatı talebinde bulunulmaması,
b) Bayilik ruhsatını haiz olan şirketin iflas etmesi,
c) İzinli süreler ve mücbir sebeplerdışında, her ne sebeple olursa olsun bayinin bir takvimyılı içerisinde, izinsiz toplam on beş gün oyunoynatmaması,
ç) Teşkilatın izni olmaksızın,işyerinde Teşkilata ait olmayan oyunlar oynatması,
d) Teşkilat tarafından her bayi için belirlenen haftalıkhasılat limitinin üzerinde oyun oynatılması,
e) Oyun bedellerinin kayıt dışı olarak bayininkendi nam ve hesabına tahsil edilmesi,
f) Yetkisi dâhilindeki ikramiye ödeme taleplerini geriçevirmesi,
g) Bayi olabilme şartlarından herhangi birini kaybetmesiveya ruhsat verildikten sonra bu şartlardan herhangi birine sahipolmadığının anlaşılması,
ğ) Teşkilatın itibarını zedeleyecek veyaTeşkilata olan güvenin sarsılmasına neden olacakdavranış, yayın veya faaliyetlerde bulunulması,Teşkilat tarafından verilen talimat ve kurallara riayet edilmemesi,
h) Teşkilatın veya Başbayinin yetkili personellerinefiili saldırı, hakaret ve tehditte bulunulması,
ı) Teşkilat veya Başbayinin mallarınakasıtlı zarar verilmesi,
i) 18 yaşından küçüklere oyun oynatılmasıveya ikramiye ödenmesi,
j) Yılbaşından itibaren dörder aylıkperiyotlardaki asgari haftalık satış hasılatıortalamasının Yönetim Kurulunca belirlenen limitin altındaolması,
k) Teşkilattan yazılı izin almadan adresinideğiştirmesi veya bayiliği devretmesi,
l) Teşkilata ait olan oyun hasılatlarınınişlemiş yasal faiziyle birlikte veya gecikme cezalarınıntamamının yatırma tarihinden itibaren en geç on beşgün içinde ödenmemesi,
m) Teşkilata ait olan oyun hasılatının bir takvimyılı içerisinde beş kez geç ödenmesi,
n) Güncellenen teminat miktarının süresindetamamlanmaması,
o) Süreli teminat mektuplarının süresi dolmadan engeç on gün önce yenilenmemesi,
ö) Yasa dışı bahis oynatılması,oynatılmasına aracılık edilmesi, bunlara yer veyaimkân sağlanması veya bunların reklam vetanıtımın yapılması,
p) Haklı bir gerekçe olmadan bilet iptal edilmesi, iptaledilen biletlerin bir yıl süresince saklanmaması veya iptaledilen biletlerin talep tarihinden itibaren en geç on beş güniçinde Teşkilata teslim edilmemesi,
r) Oyunları, Teşkilat tarafından belirlenendeğerinden fazla bedelle oynatması,
s) Borç mukabili veya kredi kartıyla ya da kredilihesaptan oyun bedelini tahsil etmek suretiyle oyun oynatılması,
(2) Teşkilat tarafından bayilik ruhsatı iptal edilenlereyeniden bayilik ruhsatı verilmez.” hükmü yeralmıştır.
Öte yandan, Spor Toto TeşkilatMüdürlüğü ile davacı arasında 18.05.2006tarihinde Spor Toto Bayilik Sözleşmesi imzalanmıştır.
Söz konusu Sözleşmenin 2. maddesinin (a) bendinde, 7258sayılı Futbol Müsabakalarında Müşterek BahislerTertibi Hakkında Kanun, Futbol MüsabakalarındaMüşterek Bahisler Tüzüğü, FutboldaMüşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği vebunlara ait tebliğler ve talimatların, bu sözleşmeninvazgeçilmez parçası olduğu, bunların bayilere aithükümlerine, bayinin aynen uymakla yükümlübulunduğu; Bayinin Teşkilatın ve Başbayinin re’senvereceği talimatlara, mevcut veya değişebilecek Yönetmelikvb. düzenlemelere uymayı peşinen kabul edeceği; (b)bendinde, ödemeler ile ilgili maddeler ve bayinin başbayiyekarşı olan yükümlülükleri de dahil olmaküzere, bayi tarafından işbu sözleşmenin maddelerineuyulmaması halinde bayilik ruhsatının Teşkilat tarafındanayrıca herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin iptaledileceği; (d) bendinde, bayilik ruhsatının herhangi bir sebepleiptali halinde sözleşmenin kendiliğinden, tazminatsızolarak feshedilmiş sayılacağı; 8. maddesinin (b) bendinde,ödemeler ile ilgili maddeler dahil olmak üzere, bayi tarafındanişbu sözleşmenin maddelerine uyulmaması halinde bayilikruhsatının Teşkilat tarafından ayrıca herhangi birgerekçe gösterilmeksizin iptal edilebileceği hükmebağlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu sözleşmenin hukuki niteliğiincelendiğinde;
İdare, özel hukuk kişileri gibi özel hukuksözleşmeleri yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiğiüstünlük ve ayrıcalıklara dayanarak konusu,hüküm ve koşulları bakımından özel hukuksözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de yapabilir.İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler“idari sözleşme” olarak adlandırılırlar.İdarenin, genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi vetarafların eşitliği gözetilerekgerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özelhukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıylabunların yargısal denetiminin adli yargı yerince yapılmasınakarşılık, 2577 sayılı Yasa’nın idari davatürlerinin sayıldığı 2/1-c maddesindebelirtildiği üzere, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi amacıyla ve kamusal nitelikte üstünhak ve yetkilere dayanarak yaptığı idarisözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarıngörüm ve çözümünde ise, idari yargıyerleri görevli bulunmaktadır.
Anılan düzenlemeler uyarınca, müşterekbahisler ile şans oyunları düzenleme hak ve yetkisi,Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzelkişiliği haiz Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı’na ait olduğuna ve bu hak, birsözleşme ile bayilik ruhsatı alma koşullarınıtaşıyanlara devredilebildiğine göre, buna ilişkinbayilik sözleşmesinin, bir genel hizmetin yürütülmesiiçin yapılan idari sözleşme olduğuaçıktır.
Olayda, davalı İdare tarafından 01.11.2012 tarih ve30875700-110.05/3046 sayılı olur ile; sözleşme veyönetmelik hükümlerine rağmen 20/09/2012 tarihli, 000616988numaralı ve 1.350 TL ikramiyeli kuponun ibraz edilememesi nedeniyle, SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 24. maddesinin birincifıkrasının (p) bendi hükümlerine istinaden davacıadına kayıtlı 121409 numaralı bayiliğin iptaledildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak tekyanlı düzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alanyaptırımların uygulanmasına ilişkin işleminiptali isteminden doğan uyuşmazlığınçözümünde, idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, dava konusu işlemin, hem bayiliksözleşmesine, hem de Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği hükümleri uyarınca tesisedildiği; İdarenin sözleşmeyi anılanYönetmelik hükümleri uyarınca tek taraflı olarak iptaletme yetkisi göz önüne alındığında, sadecesözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan biruyuşmazlıktan söz etme olanağı dabulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanıngörüm ve çözümü idari yargı yeriningörevine girdiğinden, Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin09.04.2014 gün ve E:2014/630, K:2014/519 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara4. İdare Mahkemesi’nin 09.04.2014 gün ve E:2014/630, K:2014/519sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.03.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Birgül
KURT
Full & Egal Universal Law Academy