T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 159
KARAR NO : 2018 / 172
KARAR TR : 26.3.2018
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :H. Sigorta A.Ş
Vekili : Av. B. Ö.
Davalı :Edremit Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. F.G.K.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinezdinde kasko poliçesi ile sigortalı 27 BBH…. plakalıaracın 20/03/2016 tarihinde davalı belediyenin tam kusuruylasebebiyet verdiği tek taraflı maddi hasarlı trafik kazasınakarıştığını, sigortalı araçtaoluşan hasar bedelinin müvekkil şirket tarafındanödenerek sigortalının tüm haklarınınmüvekkili şirkete devir teslim ve temlik edildiğini, şuhalde sigortalının haklarına 6102 sayılı TTK madde1472 gereğince halef olunduğunu, trafik kazası tespittutanağında davalı belediyenin asli ve tam kusurluolduğunu, bu nedenlerle 15.528,99 TL tazminatın ödeme tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı taraftan tahsiliistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.
VAN 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 07.03.2017 gün veE:2016/666, K:2017/107 sayılı " Davaya konu olayda, yoldaızgara kapağının sabitlenmemesi nedeniyle kazanınmeydana geldiği iddiası ile davalı aleyhine husumetyöneltilmiştir.
Görev konusu, kamu düzenine ilişkin olupyargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden(re'sen) dikkate alınması zorunludur.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2.maddesinin (a) bendinde; iptal davaları, idari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenlertarafından açılan davalar olaraktanımlanmıştır. Bu tanıma göre iptaldavalarının konusunu oluşturan işlemlerin idari işlemniteliği taşımaları gerektiğiaçıktır; (b) bendinde ise; İdari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davalarınınidari dava olduğu belirtilmiştir.
Belediyelerin de içerisinde bulunduğu kamu tüzelkişileri, kamu hizmeti görmekle yükümlübulunmaları nedeniyle kamu hizmetleri sırasında verdikleri iddiaolunan zararlardan dolayı oluşan sorumlulukları özel hukukhükümlerine tabi değildir. Kamu tüzel kişilerininyasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerikullanması sırasında oluşan zararlar niteliğiitibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararlarıntazmini amacıyla anılan idarelere karşı hizmetkusurlarına dayalı olarak İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun’un 2. maddesi hükmü uyarınca idariyargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesigerekmektedir" görüşüyle "Davacınındavasının yargı yolu bakımından Reddine" karar vermiş,yasal süre içinde istinaf yoluna gidilmediğinden karar04/04/2017 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı taleple bu kez idari yargı yerindedava açmıştır.
VAN 3.İDARE MAHKEMESİ: 31.01.2018 gün ve E:2017/1069sayı ile "2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasındaolduğu belirtilmiş, öte yandan 5302 sayılı İlÖzel idaresi Kanunu'nun il özel idaresinin görev vesorumluluklarını düzenleyen 10. maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde de, mahallî müştereknitelikte olmak şartıyla; belediye sınırlarıdışında yol hizmetlerini vermek il özel idaresiningörev ve sorumlulukları arasındasayılmıştır.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir’’ kuralına yerverilmiştir.
Belirtilen yasa değişikliği ile 2918 sayılıyasa kapsamında açılacak sorumluluk davalarının adliyargı yerinde çözümlenmesininöngörüldüğü, başka bir anlatımlaidareye ait olan veya idarece işletilen motorlu araçların yolaçtıkları kazalar nedeniyle doğduğu ilerisürülen zararlar dâhil olmak üzere, 2918 sayılıyasa ile öngörülen yükümlülüklereaykırı davranıldığı iddiasıyla açılacaktüm sorumluluk davalarının adli yargıdaçözümlenmesinin amaçlandığıanlaşılmaktadır...
Dava konusu uyuşmazlıkta, davacı şirkettarafından sigortalanan 27 BBH 78 plakalı aracın 20/03/2016tarihinde, davalı idarenin kusuruyla sebebiyet verdiği tektaraflı maddi hasarlı kaza sonucunda maddi hasarauğradığı, ekspertiz incelemesi sonucunda 15.528,99 TL hasarbedelinin kasko sigortası sözleşmesi hükümleriuyarınca davacı şirket tarafından sigortalıyaödendiği, bu zararın davalı idarece tazminine kararverilmesi istemiyle Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/666 esasınakayden açılan davanın, anılan Mahkemenin 07/03/2017 tarihve E:2016/666, K:2017/107 sayılı ilamı ile davanınyargı yolu farklılığı (görev) sebebiyle usuldenreddedildiği, anılan kararın istinaf yoluna başvurulmadankesinleştiği, bakılan davanın sigortalıya ödenen15.528,99-TL hasar bedelinin ödeme tarihinden itibaren işletilecekyasal faizi ile birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmesiistemiyle açıldığıanlaşılmıştır.
Bu durumda, bakılan dava yukarıda aktarılan yasaldüzenlemeler ve mahkeme kararları değerlendirildiğinde,tazmini istenilen zararların bir trafik kazasından doğduğu,dava dilekçesinde kazanın davalı idarenin kusuruyla meydanageldiğinin belirtildiği ve davanın 2918 sayılı yasadankaynaklanan bir yükümlülüğün yerine getirilmemesiiddiasına dayanılarak açılan bir dava niteliğindeolduğu görülmüş olup, bu nedenle davanıngörüm ve çözümünde adli yargıdüzeninin görevli olduğu sonucunaulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
-Davanın adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği kanısıyla 2247 sayılı Kanunun 19. maddesineistinaden görevli yargı merciin belirlenmesi için(Mahkememizin dava dosyası ile Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/666Esas sayılı dosyasının asıllarınınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilerek,) Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına" karar vererek her iki dava dosyasını12.02.2018 tarih ve 2017/1069 E. Sayılı üst yazı ileMahkememize göndermiş, başvuru 01.03.2018 tarihindekaydedilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT’unkatılımlarıyla yapılan 26.3.2018 günlütoplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının, ekindeki adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasında kalan yoldameydana gelen maddi hasarlı kaza nedeniyle davacı şirkettarafından evvelce ödenen tazminatın davalı Belediyedenrücuan tahsili istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacakdurumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara veyerlere trafik ışıklı işaretleri, işaretlevhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafikbirimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümü adli yargı yerinin görevinegirdiğinden, Van 3. İdare Mahkemesinin Başvurusunun Kabulüile Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.03.2017 gün ve E:2016/666,K:2017/107 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Van 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Van4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.03.2017 gün ve E:2016/666,K:2017/107 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.3.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Birgül
KURT
Full & Egal Universal Law Academy