T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/132
KARAR NO : 2018/195
KARAR TR: 26.03.2018
ÖZET : Davalı idarelerin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunundan kaynaklanan sorumluluklarını yerine getirmemelerinden kaynaklandığı önesürülen trafik kazası nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K ARAR
Davacı : E.A.
Vekili : Av. M.P.
Davalılar:Adli Yargıda
1- İçişleri Bakanlığı
Vekili : Av. N.B.
2- Ulaştırma Bakanlığı
3- Y.K.
Vekili : Av. S.Z.Ç.
İdari Yargıda
1-İçişleri Bakanlığı
2- Ulaştırma Bakanlığı
O L A Y: Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; davalılardan Y.K.'ın sahibi olduğu 20 AZ...plakalı aracıyla, 1.1.2001 tarihinde Denizli - Akdere köyüarasında ticari amaçlı yolcutaşımacılığı yapmakta iken aracınındireksiyon hakimiyetini kaybederek uçuruma yuvarlanması sonucu 5kişinin ölümüne neden olduğunu, ölenlerdenbirisinin davacı Esma'nın annesi olduğunu, davacı Esma'nınkaza tarihinde 12 yaşında olup, kazadaçok ağırşekilde yaralandığını, iyileşme durumununbulunmadığını, yatağa bağımlı - hareketedemez durumda olduğunu, yıllarca Pamukkale ÜniversitesiHastanesinde ve çeşitli hastanelerde tedavileri devam etmesine rağmensağlığına kavuşamadığını,Ulaştırma Bakanlığınca hazırlanan Karayolu ileŞehirlerarası Yolcu Taşımacılığınailişkin 8.9.1994 Tarih ve 22045 Sayılı Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmeliğin5.maddesine göre; taşımacılık yapan davalı Yakup'un Valilikten Güzergah İzin Belgesi alma zorunluluğubulunduğunu, yine Denizli Valiliği Güzergah İzin BelgesiYönergesinin 13.maddesine göre; taşımacılıktakullanılan taşınan taşıtların 20yaşından büyük olmaması gerektiğini, oysadavalı Yakup 'un kaza yapan aracının 1979 model bir Fiat 50 NMotobüs olduğunu, Anayasa 'nın 17., 19., 125.maddelerindeki ve2918 Sayılı KTK 'nun l.ve 5.maddelerindeki denetim ve düzenlemegörevlerini yerine getirmemeleri nedeniyle Denizli Valiliği vedolayısıyla davalı Bakanlıkların kazada sorumluluklarınınbulunduğunu, davacının kaza nedeniyle öğrenimhayatını devam ettiremediğini, normal bir hayatsüremeyeceğini, yatağa bağımlı olarakyaşayacağını, açıklanan nedenlerle kazadandolayı uğranılan geçici ve sürekli işgücü kaybından dolayı fazlaya dair hakları saklıtutularak şimdilik 1.000,00 TL maddi, davacınınyaşadığı ve yaşayacağısıkıntı ve ızdıraplardan dolayı 100.000,00 TLmanevi tazminatın davalılardan tahsili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.
DENİZLİ 3. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 5.5.2017gün ve E:2012/51, K:2017/248sayı ile, UlaştırmaBakanlığı ve İç İşleriBakanlığı 'na karşı açılan davadaİdari Yargı'nın görevli olması nedeniyle, yargıyolu açısından adli mahkemelerin görevliolmadığından, Bakanlıklar aleyhine açılandavanın yargı yolu açısından (usulden) Reddine,davalı Y.K. açısından davanın kabulüne kararvermiş,bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istem ile idari yargı yerindedava açmıştır.
DENİZLİ İDARE MAHKEMESİ : 23.1.2018 günve E:2017/2126 sayı ile, dava konusu uyuşmazlığın 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanmasınailişkin bir tazminat davası olduğu, anılan Kanunun 110.maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesi’nin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesineve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiş, 6.2.2018 tarih veE:2017/2126 sayılı üst yazısı ile Mahkememizegönderilmiş olup, 14.2.2018 tarihinde kaydagirmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT’unkatılımlarıyla yapılan 26.03.2018 günlütoplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacının 1.1.2001 tarihinde meydana gelen trafikkazasında yaralanmasında aracın sürücüsü veişleteni yanında, davalı idarelerin de yeterli denetimyapmayarak yolcu taşımacılığına uygun olmayanaracın trafikten men edilmemesi nedeniyle kusuru bulunduğundanbahisle, uğradığı ileri sürülenişgücü kaybı ve buna bağlı olarak kaynaklananmaddivemanevi zararın giderilmesi istemiyle açılmıştazminat davasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut bilgi vebelgelerin incelenmesi sonucunda; davacının 1.1.2001 tarihindemeydana gelen trafik kazasında yaralanmasında aracınsürücüsü ve işleteni yanında davalıidarelerin de yeterli denetim yapmayarak yolcutaşımacılığına uygun olmayan aracıntrafikten men edilmemesi nedeniyle kusuru bulunduğundan bahisle,uğradığı işgücü kaybı ve bunabağlı olarak kaynaklananmaddive manevi zararın faiziyle birliktedavalılardan tahsili istemiyle davanın açılmışolduğu anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacaksorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu dolayısıyla, Denizli İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, Denizli 3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen5.5.2017 gün ve E:2012/51, K:2017/248 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Denizli İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Denizli 3. Asliye HukukMahkemesince verilen 5.5.2017 gün ve E:2012/51, K:2017/248sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.03.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Ahmet Tevfik
NECİPOĞLU BOZER AKSU ERGİNBAY
Üye ÜyeÜye
Alaittin Ali SüleymanHilmi Birgül
ÖĞÜŞ AYDIN KURT
Full & Egal Universal Law Academy