T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 130
KARAR NO : 2018 / 161
KARAR TR : 26.03.2018
ÖZET : Rusça eğitmeni olarak çalıştığı TÖMER’ den emekli olmak üzere ayrılan davacının, çalıştığı süreye ilişkin 1475 sayılı Yasanın 14 ncü maddesine 4447 sayılı Yasanın 45 nci maddesiyle eklenen 5 nci fıkrası gereği kıdem tazminatı ve yıllık izin alacaklarının tahsili istemiyle açtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :S.K. Vekili :Av. K. B.G. Davalı :Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Vekili :Av. B. G. O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacınındavalıya ait Türkçe Ve Yabancı Dil Araştırma VeUygulama Merkezinde (TÖMER) 15.01.1998-01.02.2013 tarihleri arasında0600199415541 sigorta sicil numarası ile Rusça eğitmeni olarakçalıştığını, 15 yıllıksigortalılık ve 3600 prim günü şartlarınısağladıktan sonra, 4447 sayılı Yasanın 45 nci maddesiuyarınca emekli olmak üzere işyerindenayrıldığını, çalıştığısüreye ilişkin kıdem tazminatı ve yıllık izinalacaklarının ödenmediğini belirterek, fazlaya dair haklarısaklı kalmak kaydıyla 40 TL nin davalıdan tahsiline kararverilmesi istemiyle adli yargı yerine başvurmuştur. ANKARA16.İŞ MAHKEMESİ: 27.09.2013 gün ve E:2013/253, K:2013/598 sayıile "Yapılan yargılama, incelenen belgeler ve tüm dosyakapsamından; davacının 2547 sayılı kanunun 31. maddesiuyarınca ders saat ücreti karşılığındaöğretim görevlileri ile ilgili yönetimkurullarının görüşleri alınarak,rektörün onayı ile 375 sayılı KHK Ek 7. maddesinegöre, vizesi alınmak suretiyleçalıştırıldığı, davacı iledavalı arasındaki sözleşmenin statü hukukundankaynaklandığı, 4857 sayılı yasa kapsamında birhizmet sözleşmesinden bahsedilemeyeceği, bu nedenleuyuşmazlığın idare Mahkemesinin görev alanınagirdiği" gerekçesiyle Yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle, dava dilekçesinin usulden reddine karar vermiş,davacı vekilinin temyiz başvurusu üzerine karar Yargıtay22. Hukuk Dairesinin 07/04/2014 gün, E:2014/7650, K:2014/7087sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir. Davacıvekili bu kez benzer istemiyle idari yargı yerine müracaatetmiştir. ANKARA 3.İDARE MAHKEMESİ: 24.01.2018 gün ve E:2016/174 sayı ile"506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde“Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işverentarafından çalıştırılanlar bu kanuna göresigortalı sayılırlar...” denilmiş, aynıYasanın “Uyuşmazlıkların ÇözümYeri” başlıklı 134. maddesinde, “Bu kanununuygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili işmahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür” hükmüne yer verilmiştir. 5521sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde,“İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle(o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve Efıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlarhariç) işveren veya işveren vekilleri arasında işakdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarınınçözülmesi ile görevli olarak lüzum görülenyerlerde iş mahkemeleri kurulur. Bumahkemeler:... B)İşçi Sigortalan Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaimolan hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itirazve davalara da bakarlar. İşmahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerdegörevlendirilecek mahkeme tarafından, temsilci üyeleralınmaksızın, bu kanundaki esas ve usullere görebakılır. Fiili vehukuki imkânsızlıklar dolayısıyla işmahkemesinin toplu olarak görevini yapamadığı hallerde deyukarıdaki fıkra hükmü uygulanır. Birden fazlaiş mahkemesi bulunan yerlerde, sosyal güvenlik hukukundan kaynaklanandavaların görüleceği iş mahkemeleri, Hâkimler veSavcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenebilir.” denilmiştir. 22/5/2003tarihli ve 4857 sayılı Kanunun 120 nci maddesiyle, 1475sayılı İş Kanununun “Kıdem Tazminatı”başlıklı 14 üncü maddesinde düzenlenenhükümler hariç diğer maddeleri yürürlüktenkaldırılmış ve metindençıkartılmıştır. Başka biranlatımla, kıdem tazminatı 1475 sayılı İşKanunu’nun 14. maddesinde hüküm altınaalınmış, 4857 sayılı İş Kanununda dakıdem tazminatı ile ilgili bazı düzenlemelere yerverilmiştir. Öteyandan, 4857 sayılı İş Kanununun 17. maddesinde ihbartazminatı, 41. maddesinde fazla çalışma ücreti, 47.maddesinde genel tatil ücreti, 59. maddesinde de sözleşmeninfeshinde izin ücreti ile ilgili düzenlemeler yeralmıştır. 506sayılı Yasa hükümleri 01.10.2008 tarihindeyürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar veGenel Sağlık Sigortası Kanununun 106. maddesi ileyürürlükten kaldırılmıştır. Bu Kanunun101. maddesinde “Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde,bu kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerindegörülür” denilmiştir. 5510sayılı Kanun'un 4.maddesinin (a) bendinden, "Hizmet akdi ile birveya birden fazla işveren tarafındançalıştırılanların sigortalısayılacağı kural altına alınmıştır. Öteyandan, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun"Öğretim görevlileri" başlıklı 31.maddesinde; "Öğretim görevlileri; üniversitelerde vebağlı birimlerinde bu Kanun uyarınca atanmışöğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersinözel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim -öğretim ve uygulamaları için, kendi uzmanlıkalanlarındaki çalışma ve eserleri iletanınmış kişiler, süreli veya ders saati ücretiile görevlendirilebilirler. Öğretim görevlileri, ilgiliyönetim kurullarının görüşleri alınarakfakültelerde dekanların, rektörlüğe bağlıbölümlerde bölüm başkanlarınınönerileri üzerine ve rektörün onayı ileöğretim üyesi, öğretim üyeyardımcısı ve öğretim görevlisi kadrolarınaatanabilirler veya kadro şartı aranmaksızın ders saatiücreti veya sözleşmeli olarak istihdam edilebilirler.Öğretim üyesi kadrolarına öğretimgörevlileri en çok iki yıl süre ile atanabilirler; busüre sonunda işgal ettikleri kadroya başvuran öğretimüyesi bulunmadığı ve görevlerine devamda yarargörüldüğü takdirde aynı usulle yenidenatanabilirler. Atanma süresi sonunda görevleri kendiliğindensona erer. Bunların yeniden atanmaları mümkündür. Butakdirde ilk atama usulü uygulanır. Konservatuvarlar ile meslekyüksekokullarına gerektiğinde sürekli olaraköğretim görevlisi atanabilir." kuralına yerverilmiştir. Davadosyasının incelenmesinden, davacının 15.01.1998 tarihinden01.02.2013 tarihinde kadar Ankara Üniversitesi Türkçe veYabancı Dil Araştırma ve Uygulama Merkezi(TÖMER)'ndeRusça Okutman olarak hizmet akdine dayalı olarak ders saatiücreti karşılığındaçalıştığı, hizmet akdini sonlandırarak4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine görekendisine kıdem tazminatı ve yıllık ücretli izinalacaklarının ödenmesi istemiyle yapılan başvurununreddi üzerine anılan açılan davada, Ankara 16.İş Mahkemesi'nin 27.09.2013 tarih ve E:2013/253 ve K:2013/598sayılı kararıyla uyuşmazlıkta idari yargınıngörevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönündenreddine karar verildiği, akabinde bu kararın Yargıtay 22. HukukDairesince onanması üzerine, bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta,506 sayılı Yasa yürürlükte iken bu Kanun uyarıncahizmet akdine dayalı, işe alınan ve işyeri bildirgesibulunan davacının Rusça okutman olarak görevebaşladığı, akabinde 2008 yılında bu Kanun'unmülga olmasından sonra 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesinegöre sigortalılığı devam ettiği,anlaşmazlığın davacıya İş Kanunuhükümlerine göre kıdem tazminatı (iş sonutazminatı, emeklilik ikramiyesi) ve yıllık ücretli izinalacağının ödenmesine ilişkin bulunduğu,diğer bir deyişle davacının talep ettiği parasal hakve tazminatın İş Kanunundan kaynaklanan haklardan olduğu vehizmet akdi ilişkisinin 5510 sayılı Yasanın 101. maddesiyürürlükte iken feshedildiği gözetildiğinde,kıdem tazminatı (iş sonu tazminatı, emeklilik ikramiyesi)ve yıllık ücretli izin alacağının ödenmesiisteminin adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır. Öteyandan, davacının 2547 sayılı YükseköğretimKanununun 31. maddesi uyarınca ders saati ücretikarşılığında görevlendirilmesi, taraflararasındaki ilişkinin statü hukukuna dayandığınıgöstermemektedir. Açıklanannedenlerle; adli yargının görev alanına giren davadaMahkememizin görevli olmadığına, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine" karar vererek 12/02/2018tarih ve 2016/140 E. Sayılı üst yazı ile Mahkememizebaşvurmuş, Mahkememizde 22.02.2018 tarihinde kayda girmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE : UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’un katılımlarıyla yapılan 26.03.2018günlü toplantısında: I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargıdosyasının ekinde adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, 15.01.1998- 01.02.2013 tarihleri arasında Rusça Eğitmeni olarakçalıştığı TÖMER den emekli olmaküzere ayrılan davacının,çalıştığı süreye ilişkin 1475sayılı Yasanın 14 ncü maddesine 4447 sayılıYasanın 45 nci maddesiyle eklenen 5 nci fıkrası gereği kıdemtazminatı ve yıllık izin alacaklarının tahsili istemiyleaçılmıştır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve SağlıkSigortası Kanununun; Sigortalı sayılanlar başlıklı 4. Maddesi:“Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigortakolları uygulaması bakımından; a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işverentarafından çalıştırılanlar…sigortalı sayılırlar” Uyuşmazlıkların çözüm yeribaşlıklı 101. Maddesi: “Bu Kanunda aksine hükümbulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerindegörülür” (14. maddehariç) mülga 1475 sayılı Kanununun KıdemTazminatı başlıklı 14/5 maddesi; . (Ek: 25/8/1999 - 4447/45md.) “506 Sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birincifıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerindeöngörülen yaşlar dışında kalan diğerşartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesinegöre yaşlılık aylığı bağlanmasıiçin öngörülen sigortalılık süresini veprim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleriile işten ayrılmaları nedeniyle, Feshedilmesiveya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıliçerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçininölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçininişe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinindevamı süresince her geçen tam yıl içinişverence işçiye 30 günlük ücretitutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artansüreler için de aynı oran üzerinden ödemeyapılır” Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Uygulamave Araştırma Merkezi Yönetmeliğinin “personelihtiyacı” başlıklı 15 nci maddesi; “Merkezinakademik, teknik ve idari personel ihtiyacı, Müdürünönerisi üzerine 2547 sayılı Kanunun 13 üncümaddesine göre Rektör tarafından görevlendirilecekÜniversite personeli ile 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılıİş Kanunu hükümlerine göre istihdam edilecek personeltarafından karşılanır” Hükümlerini içermektedir. Davadosyalarının incelenmesinden; davacının ilk kez0600199415541 sicil numarası ve 22.04.1994 tarihli giriş bildirgesiile 506 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olarak PetkonturA.Ş de işe, 15.01.1998 tarihli bildirge ile de davalı Merkezdeçalışmaya başladığı, 1475 sayılıYasa kapsamında emekli olduğu tarihe kadar da davalı merkezdeçalıştığı, 23.01.2013 te iş akdini tektaraflı olarak feshedip, kıdem tazminatı ve yıllıkizin alacaklarının ödenmesi için davalıyabaşvurduğu, talebinin reddedilmesi üzerine yargı yolunamüracaat ettiği anlaşılmaktadır. DavacınınRektör tarafından görevlendirilmiş üniversite personeliolmadığı, 506 sayılı Yasa yürürlükteiken bu Kanun uyarınca hizmet akdine dayalı olarak işealınarak göreve başladığı, akabinde 506sayılı Kanunun mülga olmasından sonra davacınınsigortalılığının 5510 sayılı Kanun'un 4/amaddesine göre devam ettiği, anlaşmazlığındavacıya İş Kanunu hükümlerine göre kıdemtazminatı ve yıllık ücretli izin alacağınınödenmesine ilişkin bulunduğu, diğer bir deyişledavacının talep ettiği parasal hak ve tazminatınİş Kanunundan kaynaklanan haklardan olduğu ve hizmet akdiilişkisinin 5510 sayılı Yasanın 101. maddesiyürürlükte iken feshedildiği gözetildiğinde,kıdem tazminatı ve yıllık ücretli izinalacağının ödenmesi isteminin adli yargı yerinceçözümlenmesinin gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerledavanın görüm ve çözümü adli yargıyerinin görevine girdiğinden, Ankara 3. İdare Mahkemesinin BaşvurusununKabulü ile Ankara 16. İş Mahkemesi’nin 27.09.2013 günve E:2013/253, K:2013/598 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Ankara 3. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Ankara 16. İş Mahkemesi’nin 27.09.2013 günve E:2013/253, K:2013/598 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 26.03.2018 gününde Üye Birgül KURT’unKARŞI OYU VE OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Birgül KURT KARŞI OY 2547sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 3. maddesinde,öğretim görevlisi; ders vermek ve uygulama yaptırmaklayükümlü bir öğretim elemanıdırtanımlaması yapılmış, anılan Kanun’un 31.maddesinde ise “Öğretim görevlileri; üniversitelerdeve bağlı birimlerinde bu Kanun uyarınca atanmışöğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersinözel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim -öğretim ve uygulamaları için, kendi uzmanlıkalanlarındaki çalışma ve eserleri iletanınmış kişiler, süreli veya ders saati ücretiile görevlendirilebilirler.”düzenlemesiyapılmıştır. 375sayılı KHK’nin ek 7. maddesinde de 190 sayılı GenelKadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2.maddesinde belirtilen kamu idare, kurum ve kuruluşlarında ilgilimevzuatı uyarınca kadro karşılıksız, 657sayılı Kanunun ek geçici 16 . maddesi ileyükseköğretim mevzuatı uyarınca sözleşme ileçalıştırılacak personelin belirlenmesineilişkin herhangi bir işlem yapılmadan önce MaliyeBakanlığından izin alınmasının şartolduğu; bu idare, kurum ve kuruluşlarda mali yıllasınırlı olmak üzere sözleşmeyleçalıştırılacak personel pozisyonlarınailişkin birim, unvan, nitelik, sayı ve/veya isim,ücret ilesözleşme örneği; kadro karşılığıçalıştırılan sözleşmeli personeliçin sadece sözleşme örneğinin Maliye Bakanlığınınvizesine tabi bulunduğu; özel kanunlarındaki hükümlersaklı kalmak kaydıyla birinci fıkra kapsamındasözleşmeyle çalıştırılan personelhakkında 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar KuruluKararı uygulanacağı kuralı getirilmiştir. Somutolayda uyuşmazlık; Ankara Üniversitesi Türkçe veYabancıdil Araştırma ve Uygulama Merkezinde, rusçaeğitmeni olarak görev yaparak emekli olmak üzere ayrılandavacının, kıdem tazminatı ve yıllık izinücreti ödenmesi isteminden doğmuştur. Davacınınstatü hukukuna tabi olduğu, görevlendirilmesinin işsözleşmesi, bir başka anlatımlaişçi-işveren ilişkisi olarak nitelenemeyeceği gibisosyal güvenlik bakımından bağlı olduğu mevzuatın,davacının statüsünü belirlemediğigörülmektedir. Bu durumda,davanın görüm ve çözümünde, idariyargının görevli olduğu sonucunavarıldığından, davanın çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu yolunda verilen kararakatılmıyorum. ÜYE BİRGÜLKURT
Full & Egal Universal Law Academy