T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/147
KARAR NO : 2018/138
KARAR TR: 26.03.2018
ÖZET : 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun’un 26. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
KARAR
Davacı :Orman ve Su İşleri Bakanlığı
Vekili : Av. N. A.S.
Davalı :Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
Vekili : Av. E.T.
O L A Y: Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıYozgat Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü’nün 2.1.2017 gün ve18384017/1003637.066/9914 sayılı işlemi ile, göletcivarında bulunan yol kenarındaki taşları toplamasırasında meydana gelen ve Orman ve Su İşleriBakanlığı Yozgat Şube Müdürlüğündeişçi olarak çalışan Ali İhsan Ayan isimliçalışanın yaralanması ile sonuçlanan işkazasının, 6331 sayılı İşSağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14.maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen sürede Kurumabildirilmediğinden bahisle, söz konusu Kanunaaykırılık nedeniyle, aynı Kanun’un 26. maddesininbirinci fıkrası (e) bendi uyarınca Orman ve Su İşleriBakanlığı 9. Bölge Müdürlüğüadına 2.603,00 TL idari para cezası verildiği davacıyabildirilmiş, davacının itirazı aynı Kurumun 9.2.2017gün ve 2017/17 sayılı komisyon kararı ilereddedilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
YOZGATİDARE MAHKEMESİ: 20.3.2017 gün ve E:2017/399,K:2017/456 sayı ile, 6331 sayılı Kanun uyarınca verilenidari para cezasının iptal edilmesi istemiyle açılandavada,6331 sayılı Kanun’da bu Kanun uyarınca verilenidari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkin birdüzenleme bulunmadığı, Sosyal Güvenlik Kurumuncaverilen idari para cezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510sayılı Kanunun 102. maddesi hükümlerinin uygulanacağı,açıkça kanun yoluna yönelik olarak bir atıftabulunulmadığından, 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun 3 ve 27. maddeleri gereğince davanınçözümünün adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiş, verilen karara karşı davacı vekili tarafındanyapılan istinaf başvurusu üzerine, Yozgat İdareMahkemesince istinaf talebinin süre aşımı nedeniyle reddinekarar verilmiş, bu kez bu karara karşı yapılan istinafbaşvurusu üzerine, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11.İdari DavaDairesinin 30.11.2017 gün ve E:2017/11220, K:2017/36061sayılı kararı ile, söz konusu kararın usul ve yasahükümleri ile hukuka uygun olup kaldırılmasınıgerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyleistinafbaşvurusunun reddine karar vermiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerineitirazda bulunmuştur.
YOZGAT SULH CEZA HAKİMLİĞİ: 19.2.2018 gün veD.İş:2017/3165 sayı ile; 6331 sayılı Yasa’da,Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından verilen para cezalarınakarşı açılan davalarda, 5510 sayılı Yasa’nın102. maddesine atıf yapıldığı ve 5510 sayılıYasa uyarınca yapılan başvuru konusunda karar vermegörevinin idari yargı yerine ait olduğununaçıkça düzenlendiği açıklanarak veUyuşmazlık Mahkemesi’nin konu ile ilgili kararları emsalalınarak başvurunun çözümünün idariyargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT'un katılımlarıylayapılan 26.03.2018 günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyleincelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan,‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcınınya da şahsi davacının talebi ile başlayanyargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya daberaatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleriarasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği…”açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözönüne alındığında, olay bölümündeyazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığınınHukuk Bölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adliyargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinegöre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli yargıdosyasının Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası teminedilmeden Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği, idariyargı dosyasının Başkanlığımızcagetirtildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi .
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 6331 sayılı Kanun’un 14. maddesineaykırılık nedeniyle aynı Kanun’un 26. maddesininbirinci fıkrası (e) bendi uyarınca verilen idari paracezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
6331 sayılı İş Sağlığı veGüvenliği Kanunu’nun “İş kazası ve meslekhastalıklarının kayıt ve bildirimi”başlığı altında düzenlenen 14. maddesinde,“(1) İşveren;
a) Bütün iş kazalarının ve meslekhastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleriyaparak bunlar ile ilgili raporları düzenler.
b) İşyerinde meydana gelen ancak yaralanma veyaölüme neden olmadığı halde işyeri ya da işekipmanının zarara uğramasına yol açan veyaçalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zararauğratma potansiyeli olan olayları inceleyerek bunlar ile ilgiliraporları düzenler.
(2) İşveren, aşağıdaki hallerde belirtilensürede Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunur:
a) İş kazalarını kazadan sonraki üçiş günü içinde.
b) Sağlık hizmeti sunucuları veya işyeri hekimitarafından kendisine bildirilen meslek hastalıklarını,öğrendiği tarihten itibaren üç işgünü içinde.
(3) İşyeri hekimi veya sağlık hizmetisunucuları; meslek hastalığı ön tanısıkoydukları vakaları, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafındanyetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk eder.
(4) Sağlık hizmeti sunucuları kendilerine intikal edeniş kazalarını, yetkilendirilen sağlık hizmetisunucuları ise meslek hastalığı tanısıkoydukları vakaları en geç on gün içinde SosyalGüvenlik Kurumuna bildirir.
(5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar,Sağlık Bakanlığının uygungörüşü alınarak Bakanlıkçabelirlenir” denilmiş;
“İdari para cezaları ve uygulanması”başlığı altında düzenlenen 26. maddesinin birincifıkrasında,“Bu Kanunun;
(……)
e)14 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilenyükümlülükleri yerine getirmeyen işverene her biryükümlülük için ayrı ayrıbinbeşyüz Türk Lirası, ikinci fıkrasındabelirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işvereneikibin Türk Lirası, dördüncü fıkrasındabelirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyensağlık hizmeti sunucuları veya yetkilendirilen sağlıkhizmeti sunucularına ikibin Türk Lirası, (……)
idari para cezası verilir.” denilmiş; aynımaddenin ikinci fıkrasında,
“(Değişik: 4/4/2015-6645/4 md.) Bu Kanunda belirtilenidari para cezaları, 14 üncü maddede belirtilen bildirimyükümlülüğünü yerine getirmeyenlereuygulanacak idari para cezaları hariç gerekçesi belirtilmeksuretiyle Çalışma ve İş Kurumu ilmüdürünce verilir. 14 üncü maddede belirtilen bildirimyükümlülüğünü yerine getirmeyenleriçin uygulanan idari para cezaları hariç tahsil edilen idaripara cezaları genel bütçeye gelir kaydedilir. 14üncü maddede belirtilen bildirimyükümlülüğünü yerine getirmeyenlereuygulanacak idari para cezaları ise doğrudan Sosyal GüvenlikKurumunca verilir. Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari paracezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılıKanunun 102 nci maddesi hükümleri uygulanır. Verilen diğeridari para cezaları tebliğinden itibaren otuz gün içindeödenir. İdari para cezaları tüzel kişiliğibulunmayan kamu kurum ve kuruluşları adına dadüzenlenebilir.” hükmü yer almış;
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu’nun 102. maddesinde ise,
“(.......)
İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkukeder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kurumaya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynısüre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur.Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğtarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinebaşvurabilirler. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde, idari para cezasıkesinleşir.
İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmedenveya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihindenitibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde,bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödemeidari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkınıetkilemez. (.......)” denilmiştir.
Olayda, davanın, Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıYozgat Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü’nün 2.1.2017 gün ve18384017/1003637.066/9914 sayılı işlemi ile, göletcivarında bulunan yol kenarındaki taşları toplamasırasında meydana gelen ve Ali İhsan Ayan isimliçalışanın yaralanması ile sonuçlanan işkazasının, 6331 sayılı İşSağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14.maddesinde belirtilen sürede Kuruma bildirilmediğinden bahisle,aynı Kanun’un 26. maddesinin birinci fıkrası (e) bendiuyarınca Yozgat Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü tarafından davacı kurumadına, 6331 sayılı Kanun uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyle açıldığı, 6331sayılı Kanun’da idari para cezası verilecekhususların düzenlendiği, buna karşın idari paracezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeyeyer verilmediği, ancak bu Kanun uyarınca, daha açıkbirifadeyle, Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen bildirimyükümlülüğünü yerine getirmeyenlereuygulanacak idari para cezalarının doğrudan Sosyal GüvenlikKurumunca verileceği ve Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari paracezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılıKanunun 102 nci maddesi hükümlerinin uygulanacağıanlaşılmıştır.
Öte yandan, 30.3.2005 gün ve 25772 sayılı ResmiGazete’de yayımlanarak 1.6.2005 tarihindeyürürlüğe giren 30.3.2005 gün ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesiyle değişik3. maddesinde, “ (1)Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezasıveya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise “idaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.” düzenlemeleriyer almıştır.
Bu düzenlemelere göre;Kabahatler Kanunu’nun,idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğerKanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz halegelmiş ise, (davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeniyasadaki görev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idaripara cezasının 6331 sayılı İşSağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca, YozgatSosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafındanverildiği,5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilenidari yaptırım türlerinden biri olduğu, 6331sayılı Kanun’da bu Kanun uyarınca Sosyal GüvenlikKurumunca verilen idari para cezalarının tebliğ, itiraz vetahsilinde 5510 sayılı Kanunun 102. maddesi hükümlerininuygulanacağı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu’nun 102. maddesinde ise, idaripara cezalarına karşı idari yargı yerine itiraz edileceğidüzenlenmiş olup, itiraz konusunda görevli mahkemeningösterildiği anlaşılmıştır. Budurumda,Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, Sosyal GüvenlikKurumunca verilen idari para cezasına karşı açılandavanın görüm ve çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Yozgat Sulh Ceza Hakimliğinceyapılan başvurunun kabulü ile, Yozgat İdare Mahkemesinceverilen 20.3.2017 gün ve E:2017/399, K:2017/456 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Yozgat SulhCeza Hakimliğince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Yozgatİdare Mahkemesince verilen 20.3.2017 gün ve E:2017/399, K:2017/456sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.03.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Ahmet Tevfik
NECİPOĞLU BOZER AKSU ERGİNBAY
Üye ÜyeÜye
Alaittin Ali SüleymanHilmi Birgül
ÖĞÜŞ AYDIN KURT
Full & Egal Universal Law Academy