T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 129
KARAR NO : 2018 / 169
KARAR TR : 26.3.2018
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :A.Sigorta A.Ş. Vekili :Av. F. P. Davalı :İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Vekili :Av. F.C. A. O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı sigortaşirketi tarafından kasko poliçesi ile sigortalanan 34 ZF....plakalı aracın Fatih Ormanı istikametinden Bahçeköy- Zekeriyaköy istikametine giderken orta refüjeçıkmasıyla meydana gelen maddi hasarlı trafikkazasının davalı idarenin hizmet kusuru sebebiyleoluştuğunu ileri sürerek, 8.291,41-TL hasar bedelininaraç sahibine ödeme günü olan 18/04/2006 tarihindenitibaren, 141,60-TL çekici alacağının ise 14.09.2006tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte ödenmesine kararverilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır. İstanbul3.Asliye Hukuk Mahkemesi: 28.04.2014 gün ve E:2013/325, K:2014/181 sayılıkararıyla, “Dava dilekçesi ve ekindeki delil ve belgeleridari yargı kararı ve söz konusu kaza tutanağıincelendiğinde davanın Türk Ticaret Kanunun 1472 Maddesinedayalı rücuan tazminat davası olup, TTK. 3.,4. VE 5. Maddesi ve2. Maddesi kapsamına göre sigorta poliçesinden kaynaklanan budavaların en son Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin emsal kararlarıda dikkate alınmak suretiyle, ticari nitelikte sayılması sebebiile Ticaret Mahkemesinde görüleceği”görüşüyle görevsizlik sebebiyle görevsizliğisebebi ile dava dilekçesinin Reddine karar vermiş, karar temyizedilmiştir. Yargıtay17. Hukuk Dairesi: 15.1.2015 gün ve E: 2014/24136, k:2015/356 sayıile “Davacıya kasko sigortalı araç yoldaki ortarefüje çarpması nedeni ile meydana gelen kaza sonucuhasarlandığı iddiasıyla İstanbulBüyükşehir Belediyesi aleyhine açılan davadamahkemece, 6102 sayılı TTK' nın 3. maddesi gereğince, 1472.maddeye dayalı olarak açılan davaya yine aynı Kanun'un 5.maddesi dikkate alınarak bakma görevinin Asliye Ticaret Mahkemesiolduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş isede, İstanbul Büyükşehir Belediyesi kamu tüzelkişisi olup, kamu hizmeti görmekle yükümlübulunmaları nedeniyle kamu hizmetleri sırasında verdikleri iddiaolunan zararlardan dolayı oluşan sorumlulukları özel hukukhükümlerine tabi değildir. Kamu tüzel kişilerininyasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerinkullanılması sırasında oluşan zararlar niteliğiitibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararlarıntazmini amacıyla anılan idarelere karşı hizmetkusurlarına dayalı olarak İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun'un 2. maddesi hükmü uyarınca idariyargı yerinde tam yargı davası İkame edilmesi gerekmektedir.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda hizmet kusurundanötürü sorumluluk hükümleri düzenlenmemişolup 110 maddede belirtilen "sorumluluk", 85. ve devamımaddelerinde düzenlenmiş olan tehlike esasına dayalıkusursuz sorumluluğa ilişkindir. O halde mahkemece, hizmet kusurunadayanılarak açılan bu davada adli yargınınyargı yolu bakımından görevsizlik bulunması nedeniyleusulden reddine hükmedilmesi gerekirken, yazılı olduğubiçimde karar verilmesi yerinde görülmemiştir”gerekçesiyle kararın bozulmasına hükmetmiştir. İSTANBUL3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 11.02.2016 gün ve E:2015/447, K:2016/32 sayılı kararıile “…Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun1472. maddesine dayalı olarak açılan rücuen tazminatistemine ilişkindir. Mahkememizceverilen görevsizlik kararı davacı vekili tarafından temyizedilmiş, Yargıtay 17 Hukuk Dairesi'nin 15/01/2015 tarihli ilamıile hükmün bozulmasına karar verilmiş, mahkememizceYargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Yargıtaybozma ilamında " Davacıya kasko sigortalı araçyoldaki orta refüje çarpması nedeni ile meydana gelen kazasonucu hasarlandığı iddiasıyla İstanbulBüyükşehir Belediyesi aleyhine açılan davadamahkemece, 6102 sayılı TTK'nın 3. maddesi gereğince, 1472.maddeye dayalı olarak açılan davaya yine aynı Kanun'un 5.maddesi dikkate alınarak bakma görevinin Asliye Ticaret Mahkemesiolduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş isede, İstanbul Büyükşehir Belediyesi kamu tüzelkişisi olup, kamu hizmeti görmekle yükümlübulunmaları nedeniyle kamu hizmetleri sırasında verdikleri iddiaolunan zararlardan dolayı oluşan sorumlulukları özel hukukhükümlerine tabi değildir. Kamu tüzel kişilerininyasalar tarafından kendilerine verilen görev ve yetkilerinkullanılması sırasında oluşan zararlar niteliğiitibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup, bu zararlarıntazmini amacıyla anılan idarelere karşı hizmetkusurlarına dayalı olarak İdari Yargılama UsulüHakkındaki Kanun’un 2. maddesi hükmü uyarınca idariyargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerekmektedir.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda hizmet kusurundanötürü sorumluluk hükümleri düzenlenmemişolup 110. maddede belirtilen “sorumluluk”, 85. ve devamımaddelerinde düzenlenmiş olan tehlike esasına dayalıkusursuz sorumluluğa ilişkindir. O halde mahkemece, hizmet kusurunadayanılarak davalı Silivri Belediyesi aleyhine açılan budavada adli yargının yargı yolu bakımındangörevsiz bulunması nedeniyle davalı Silivri Belediyesiyönünden dava dilekçesinin yargı yolubakımından görevsizlik nedeniyle usulden reddinehükmedilmesi gerekirken, yazılı olduğu biçimde kararverilmesi yerinde görülmemiştir. " ifadeleri yer almaktaolup, Yargıtay Bozma İlamı kapsamında” Yargıyolu bakımından görevsizlik sebebiyle davanın usuldenreddine şeklinde karar vermiş, temyiz edilmeyen karar 27/06/2016tarihinde kesinleşmiştir. Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır. İSTANBUL2. İDARE MAHKEMESİ: 09.10.2017 gün ve E:2017/619 sayı ile “2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinde"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." hükmüne, Geçici21 .maddesinde de "Bu Kanun 110'uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmüyürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda, Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz."hükmüne yer verilmiştir. Davadosyasının incelenmesinden, davacı sigorta şirketitarafından kasko poliçesi ile sigortalanan 34 ZF.... plakalıaracın fatih ormanı istikametinden Bahçeköy -Zekeriyaköy istikametine giderken orta refüjeçıkmasıyla 18/02/2006 tarihinde meydana gelen maddihasarlı trafik kazasının davalı idarenin hizmet kusurusebebiyle oluştuğu iddiasıyla oluşan 8.291,41-TL hasarbedelinin araç sahibine ödeme günü olan 18/04/2006tarihinden itibaren, 141,60-TL çekici alacağının ise14.09.2006 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte ödenmesinekarar verilmesi istemiyle İstanbul 2.İdare Mahkemesi nezdindedavalı idare aleyhine açılan davanın merciine tevdiikararı ile sonuçlanması üzerine, 12/06/2013 tarihindeİstanbul 3.Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davanın(11/02/2016 tarih ve 2015/447 Esas, 2016/32 karar sayılıkesinleşmiş kararı) görev yönünden reddiüzerine davalı idarenin hizmet kusuru sebebiyle oluştuğuiddia edilen hasar ve araç çekici bedelinin araç sahibineödeme günü tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziylebirlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. 2918sayılı Kanunun davanın adli yargıyaaçıldığı tarihte yürürlükte bulunan110. maddesinde yer alan açık "görev kuralı"karşısında, trafik kazasından kaynaklanan bu sorumlulukdavasının görüm ve çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu sonucunaulaşılmaktadır. Açıklanannedenlerle; dava dosyasının ve temin edilecek adli yargı davadosyasının 2247 Sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19.maddesiuyarınca görevli yargı merciinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesine” karar vermiş,09/02/2018 tarih ve 2017/619 E. sayılı üst yazıyla her ikidava dosyasını Mahkememize gönderilmiş, Mahkememizde20.2.2018 tarihinde kayda girmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT’unkatılımlarıyla yapılan 26.3.2018 günlütoplantısında: I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının, ekindeki adli yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı idareninsorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelen maddi hasarlı kazanedeniyle davacı tarafından evvelce ödenen tazminatındavalı Belediyeden rücuan tahsili istemiyleaçılmıştır. 2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir. Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir. 2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğisonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle davanın görüm ve çözümü adliyargı yerinin görevine girdiğinden, İstanbul 2. İdareMahkemesinin Başvurusunun Kabulü ile İstanbul 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin11.02.2016 gün ve E:2015/447, K:2016/32sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 2. İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul 3. Asliye HukukMahkemesi’nin 11.02.2016 gün ve E:2015/447, K:2016/32 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.3.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Birgül KURT
Full & Egal Universal Law Academy