T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 160
KARAR NO : 2018 / 163
KARAR TR : 26.03.2018
ÖZET : İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü emrinde gerçekleştirme görevlisi olan davacının sebep olduğu ileri sürülen kamu zararını ödemesinin istenilmesine ilişkin işlemin, 657 sayılı Yasa 12 nci maddesi ile 5018 sayılı Yasa ve Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik hükümleri uyarınca gerçekleş-tirildiğinin saptanması karşısında davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.
K A R A R
Davacı : H.Ö.
Vekili : Av. M.D.
Davalı : Gıda Tarım veHayvancılık Bakanlığı
Vekili : Av. N.Ş.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Şırnakİli, İdil Kaymakamlığı İlçe gıdaTarım ve Hayvancılık Müdürlüğü emrindegerçekleştirme görevlisi olarak görev yapan davacıtarafından, hakkında yürütülen soruşturmasonucunda 04.12.2014 tarihinde 46 ton kömür alımında 20.991kg kömürünün İlçeMüdürlüğünde bulunmadığındankömür bedelinin ve olması gerekenden fazla tüketilen 3.213.43litre benzin bedelinin Ö. F.S. ve davacıdan tazmin edilmesininistenildiği İdil Kaymakamlığı Yazıİşleri Müdürlüğü tarafından, İdilİlçe Gıda, Tarım ve HayvancılıkMüdürlüğü'ne hitaben yazılan 16.11.2015 tarih veE. 1797 sayılı işleminin iptaline ve davacı tarafındanödenen 11.594,39-TL'nin tazminine karar verilmesi istemiyle idari yargıyerinde dava açmıştır.
MARDİNİDARE MAHKEMESİ: 25.2.2016 gün ve E:2016/107, K:2016/658sayı ile “2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; idariişlemler hakkında, yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarındandolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafındaniptal davası açılabileceği belirtilmiş, aynıYasanın 14. maddesinde; dava dilekçeleri üzerineyapılacak ilk incelemede, idari davaya konu olacak kesin veyürütülmesi gereken bir işlemin dava konusu olupolmadığının inceleneceği. 15. maddesinin l/b bendindeise, kesin ve yürütülmesi gereken nitelikte olmayan işlemekarşı açılan davanın reddedileceği hükmebağlanmıştır.
İdareHukukunda kamu gücünün, idare edilenler üzerinde,ayrıca bir başka işlemin varlığına gerekolmaksızın, doğrudan hukuki sonuçlar doğurmaksuretiyle etki yaratan işlemler, icrai (yürütülmesigerekli) işlemler; idari karar alma sürecinde başkaca biraşamadan geçmesine gerek kalmayan, yani nihai nitelikte olanişlemler ise, kesin işlemler olarak tanımlanmaktadır.
24/12/2003gün ve 25326 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 5018 sayılı Kamu MaliYönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu Zararı”başlıklı 71. maddesinde, “Kamu zararı; kamugörevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuataaykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamukaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamuzararının belirlenmesinde;
a)İş, mal veya hizmet karşılığı olarakbelirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Malalınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödemeyapılması,
c) Transferniteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması.
d)İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatlaalınması veya yaptırılması,
e) İdaregelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun birşekilde yapılmaması,
g)Mevzuatında öngörülmediği halde ödemeyapılması esas alınır.
(Değişikfıkra: 22/12/2005-5436 S.K./10. mad) Kontrol, denetim, inceleme, kesinhükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamuzararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgilimevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsiledilir.
(…)
(Değişikfıkra: 25/04/2007-5628 S.K./4.mad) Kamu zararının, bu zararaneden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzelkişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar. MaliyeBakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafındançıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”hükmü kurala bağlanmıştır.
19.10.2006 tarihve 26324 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 1/1/2006 tarihindengeçerli olmak üzere yayımı tarihindeyürürlüğe giren Kamu Zararlarının Tahsilineİlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 10 uncumaddesinin (2) numaralı fıkrasında; kontrol, denetim veyainceleme sonucunda tespit edilen kamu zararı alacaklarınınsorumlulara ve ilgililere tebliğ işlemlerine, 7 nci maddegereğince yapılacak değerlendirme işlemlerinintamamlandığı tarihten itibaren beş iş günüiçerisinde başlanacağı, tebliğde; borcunmiktarı, sebebi, doğuş tarihi, faiz başlangıçtarihi, ödeme yeri, yedi günlük itiraz süresi, itirazmercii belirtilerek, söz konusu tutarın tebliğ tarihindenitibaren bir ay içerisinde ödenmesinin isteneceği,itirazın merkezde strateji geliştirme birimince, taşrada isetakibe yetkili birimin en üst yöneticisince on iş günüiçerisinde sonuçlandırılacağı, itiraz veitirazı değerlendirme süresinin bir aylık ödemesüresini etkilemeyeceği belirtilmiş, aynı maddenin (6)numaralı fıkrasında ise; kamu zararıalacaklarının yapılan tebligata rağmen sorumlular ve/veyailgililerce süresinde rızaen ödenmemesi halinde ilgili alacaktakip dosyasının, sürenin bitiminden itibaren beş işgünü içerisinde, alacağın hükmen tahsiliiçin, strateji geliştirme birimi veya taşradaki ilgili takipbirimince kamu idaresini temsile yetkili hukuk birimine gönderileceğihükme bağlanmıştır.
Öteyandan, yine aynı Yönetmeliğin "Rızaen ve Sulh YoluylaTahsilat" şeklini düzenleyen 13 üncü maddesinin (1)numaralı fıkrasında; kamu zararından doğanalacakların, sorumluları ve/veya ilgilileri tarafındanrızaen veya ilgili mevzuat hükümleri çerçevesindesulh yoluyla ödenebileceği. (2) numaralı fıkrasında;oluştuğu tarih itibarıyla on altı yaşındanbüyükler için tespit edilen asgari ücretin bir aylıkbrüt tutarının yarısını geçmeyenalacakların, merkezde üst yöneticinin, taşrada ise idareninen üst yöneticisinin izni ve sorumlunun ve/veya ilgilinin kabuletmesi koşuluyla, tebliğ tarihini izleyen aybaşındanitibaren aylığından kesilerek rızaen tahsil edileceği,(3) numaralı fıkrasında; bu tutarları aşanalacağın ödenmesinin ilgili mevzuat çerçevesindesulh yolu ile sağlanması halinde, sulh işlemininkesinleştiği tarihi izleyen aybaşından itibaren sorumlununve/veya ilgilinin aylığından kesilerek tahsil edilebileceğiöngörüldükten sonra, aynı Yönetmeliğin"İcra Yoluyla Tahsilat" başlıklı 15 incimaddesinin (1) numaralı fıkrasında da; Sayıştay vemahkeme ilamları ile hüküm altınaalındığı halde sorumluları ve/veya ilgilileritarafından rızaen ödenmeyen kamu zararından doğanalacakların, 2004 sayılı Kanun hükümlerine göretahsil edileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden, Şırnak İli, İdilKaymakamlığı İlçe Gıda Tarım veHayvancılık Müdürlüğü emrindegerçekleştirme görevlisi olarak görev yapan davacıtarafından, hakkında yürütülen soruşturmasonucunda 04.12.2014 tarihinde 46 ton kömür alımında 20.991kg kömürünün İlçe Müdürlüğündebulunmadığından kömür bedelinin ve 3.213.43 litrefazla alındığı tespit edilen benzin bedelinin Ö. F.S.ve davacıdan tazmin edilmesinin istenildiği İdilKaymakamlığı Yazı İşleriMüdürlüğü tarafından İdil İlçeGıda. Tarım ve HayvancılıkMüdürlüğü'ne hitaben yazılan 16.11.2015 tarih veE. 1797 sayılı işleminin iptaline ve davacı tarafındanödenen 11,594,39-TL'nin tazminine karar verilmesi istemiyle bakılandavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Bakılandavada, iptali istenilen 16.11.2015 tarih ve E. 1797 sayılıişlemin. İdil Kaymakamlığı Yazı İşleriMüdürlüğü tarafından, İdil İlçeGıda, Tarım ve HayvancılıkMüdürlüğü'ne hitaben yazılan kurum içiyazışma niteliği taşıyan bir yazı olduğu,davacıya yönelik tesis edilmiş bir işlem olmadığı,bu minvalde iptali istenilen işlemin idari davaya konu olabilecek kesin veyürütülebilir bir işlem olmadığı gibi, davacıdantahsili istenilen miktara ilişkin olarak davacıya yönelik birişlemin tesis edilmediği Mahkememizce yapılan ara karargereği İdil İlçe Gıda, Tarım veHayvancılık Müdürlüğü tarafındansunulan belgelerden anlaşılmakta olup, söz konusu miktarınişbu yazıyla davacıdan ödenmesinin istenildiği bir aniçin kabul edilse bile davacıdan talep edilen bedelin kamuzararından kaynaklanmasından bahisle davacıdan ödenmesiistendiği anlaşılmakla, istenilen bu ödemenin herhangi biryaptırım niteliği taşımayan "rızaen"ödenmesi niteliğinde olduğu görülmektedir.
Bu durumda,yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birliktedeğerlendirildiğinde, kamu zararının ilgiliden tahsiliiçin öncelikle kendisine tebligat yapılarak borcunu 1 ayiçinde rızaen ödemesinin istenileceği, şayet ilgiliborcunu rızaen ödemeyi kabul etmezse kamu zararınınilişkin olduğu alacak dosyasının, alacağınİcra İflas Kanunu hükümlerine göre tahsili içinhukuk birimine gönderileceği ve bu birim tarafından da genelhükümlere göre tahsil için gereken işlemlerebaşlanacağı sonucuna varılmaktadır.
Bir başkaifade ile adına kamu zararı tespit edilen ilgiliden bu zararırızaen ödemesi talep edildiğinde ilgilinin kamuzararını rızaen ödememesi durumunda, idarenin kamugücünü kullanarak re'sen bu alacağı tahsil etme gibibir yetkisi bulunmamakta, ancak özel hukuktan doğan biralacağın tahsilinde olduğu gibi genel hükümleregöre alacağın tahsili için yasal mercilere başvurmayoluna gitmesi söz konusu olmaktadır.
Sonuçolarak, davacının iptalini istediği dava konusu işleminin;idari davaya konu olamayacak kurum içi bir iç yazışmaniteliği olduğu görülmekle birlikte, işbu yazıyladavacıdan söz konusu miktarın ödenmesinin istenilmişolması durumunda da, Kamu Zararlarının Tahsilineİlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikhükümleri doğrultusunda davacının adına tespitedilen kamu zararını, “rızaen” ödemesiyönünde tesis edilen bir işlem olduğu, yine buyönetmelik hükümleri uyarınca idareye kamugücünü kullanarak re'sen bu alacağı tahsil etmeyetkisi verilmediği, başka bir ifadeyle sözkonusu işlemin;kamu zararının ilgiliden rızaen tahsilinin sağlanmasıamacıyla tesis edilen ve icrailik niteliği taşımayan vedavacı hakkında icrai sonuç doğurmayan,hazırlık işlemi niteliğinde bir idari işlemolduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Öteyandan, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleriışığında, davacıya kamu zararınıntahsili için öncelikle kendisine tebligat yapılarak borcunu 1ay içinde rızaen ödemesinin istenileceği, şayetborcunu rızaen ödemeyi kabul etmezse kamu zararınınilişkin olduğu alacak dosyasının, alacağınİcra İflas Kanunu hükümlerine göre tahsili içinhukuk birimine gönderileceği ve bu birim tarafından da genelhükümlere göre tahsiline başlanacağı yönelikbir işlemin tesis edilmemiş olmasının davayıetkilemeyeceği, bu konuda gerekli araştırmanın davacıtarafından ödeme yapılmadan önce yerine getirilmesigerektiği de açıktır.
Diğeryandan, 11,594,39-TL'nin davalı idareden tazmine karar verilmesi isteminegelince;
Davacıtarafından ödenen 11,594,39-TL'nin haksız yere tahsiledildiğinden bahisle geri ödenmesinin istenilmesi konusununyukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda sözkonusu miktarın rızaen ödenmiş olmasıkarşısında tarafına geri ödenmesine karar verilmesininAdli Yargı Mahkemelerinin görev alanına girdiğianlaşılmaktadır.
Açıklanannedenlerle; 2577 sayılı Yasanın 15/1 -b maddesi uyarıncaiptali istenilen işlem yönünden davanın incelenmeksizinreddine, (görevli yargı yerinde ayrı ve müstakil bir dava açılmaktaserbest olmak üzere) 2577 sayılı Kanun'un 14/3-a ve 15/1-amaddeleri uyarınca tazminat istemi yönünden davanıngörev yönünden reddine” karar vermiş, aleyhine kanunyoluna başvurulmayan karar 10/05/2016 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacıvekili, bu kez benzer istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
İDİLASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 05.10.2017 gün ve E:2016/70, K:2017/327sayı ile “Dava konusu olayda davacı, kurummüfettişlerince hakkında tutulan tutanak nedeniyle kurumzararı olarak gösterilen 11.594,39-TL'yi haksız yereödediğini ve bu tutarın kendisine iadesini talep ettiği, bunedenle davalı kurum aleyhine mahkememizde maddi tazminat davasıaçtığı anlaşılmıştır.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun"İdari Dava Türleri ve İdari Yargı YetkisininSınırı" başlıklı 2. maddesinde idari davatürleri sayılmıştır. Bu hükme göre, idaridavalar; idari işlemler hakkında açılan iptaldavaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları ve kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalardan ibarettir.
İdarieylem ve işlemlerden dolayı zarar gören kişilertarafından açılacak "tam yargı" davalarıidari yargı yerinde görülür ve çözümlenir.
İdarieylem, kamu idare ve kurumlarının kamu görevine ilişkin,idare hukuku kural ve gereklerine göre yaptığı olumlu veyaolumsuz davranış ve fiillerden ibarettir.
İdariişlem ise, idari kanunlara dayanılarak yapılan muamelelerdir.
İdarenineylem ve işlemleri, onun kamu hukuku alanındaki kamu gücüne(kamu otoritesini) kullanarak, idare hukuku kural ve gerekleri uyarıncayaptığı faaliyetlerin, hukuki ve maddi hayattaki görünümleridir.
Dava konusuolayda, taraflar arasındaki ilişkinin özel hukukhükümlerine tabi olmadığı, davacınıntalebinin kişisel hakka dayanmadığı, kurummüfettişlerince hakkında tutulan tutanaktan ötürüzarara uğradığını iddia ettiği, bu nedenleuyuşmazlıkta idari işlemden kaynaklanan bir ihtilaf sözkonusu bulunmakla davanın adli yargıda değil, idari yargıdagörülmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bueylemlerden doğan zararların ödenmesi istekleri 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanununun 2-l/b maddesinde idari eylem veişlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davasıdırve bu davalara bakmaya idari yargı yeri görevlidir.
2577sayılı İdari Yargılama Usulü K.m.13/2 ye göre,görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tamyargı davasının görev yönünden reddi halindesonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda birincifıkrada öngörülen idareye başvurma şartıaranmaz. İdari eylemden hakkı ihlal edilmiş olan bir kimse idariyargı yerine, diğer yargı düzenlerinde davaaçmış ise, bu davanın görev yönünden reddigerekir" gerekçesiyle davanın HMK m.ll4/l-b ve m.115/2uyarınca Yargı Yolu Sebebiyle Dava Şartı YokluğundanReddine karar vermiş, istinaf edilmeyen kararın 02/12/2017 tarihindekesinleşmesini müteakip davacı vekili dilekçe ile olumsuzgörev uyuşmazlığının çözümüiçin dava dosyalarının Mahkememize gönderilmesini talepetmiş, her iki dava dosyası İdil Asliye Hukuk Mahkemesinin 16.02.2018tarih ve 2016/70 esas sayılı üst yazısı gönderilmiş,Mahkememizde 01/03/2018 tarihinde kayıt altınaalınmıştır.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve BirgülKURT’un katılımlarıyla yapılan 26.03.2018günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idariyargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa'nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hâkim EnginSELİMOĞLU’nun, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra
GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Şırnak Valiliği oluru ile yürütülensoruşturma sonucu düzenlenen 06.06.2014 tarih ve 2014/16sayılı ön inceleme raporuna istinaden ihdas edilen İdilKaymakamlığı 16.11.2015 tarih ve E. 1797 sayılı işlemsebebiyle yapılan ödemenin iadesi istemiyleaçılmıştır.
Dava dosyalarının incelenmesinden; ŞırnakValiliğiyle Gıda Tarım ve Hayvancılık İlMüdürlüğüne gönderilen ihbar mektupları ve şikâyetdilekçeleri üzerine Şırnak Valiliğincegörevlendirilen muhakkikler tarafından düzenlenen öninceleme raporundaki bulgular ışığında 04.12.2014 tarihinde46 ton kömür alımında 20.991 kgkömürünün İlçeMüdürlüğünde bulunmadığındankömür bedelinin ve 3.213.43 litre fazla alındığıtespit edilen benzin bedelinin Ö. F.S. ve İdilKaymakamlığı İlçe Gıda Tarım veHayvancılık Müdürlüğü emrinde gerçekleştirmegörevlisi olarak görev yapan davacıdan tazmin edilmesininistenildiği, İdil Kaymakamlığının 16.11.2015tarih ve E. 1797 sayılı işlemiyle davacıdan11.594,39-TL’ yi ödemesi istendiği, davacınınsöz konusu miktarı Hazineye yatırdıktan sonra işleminiptali ve yatırdığı miktarın faizi ile birlikte iadesiiçin dava açtığı her iki yargı kolunda dagörev nedeniyle davanın reddedildiği görülmektedir.
657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’nun
Kişisel sorumluluk ve zararbaşlıklı 12. maddesi; “ (Değişik: 12/5/1982- 2670/5 md.) Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ileyerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak veher an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirlerialmak zorundadırlar.
Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucuidare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memurtarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.
Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genelhükümler uygulanır.
5018sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun;
Amaç başlıklı1. Maddesi; "Bu Kanunun amacı, kalkınma planları veprogramlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamukaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde eldeedilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve malisaydamlığı sağlamak üzere, kamu mali yönetimininyapısını ve işleyişini, kamu bütçelerininhazırlanmasını, uygulanmasını, tüm maliişlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malikontrolü düzenlemektir."
Kamuzararı başlıklı 71. Maddesi; "Kamu zararı,mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamukaynağında artışa engel veya eksilmeye nedenolunmasıdır.
Kamuzararının belirlenmesinde;
a)İş, mal veya hizmet karşılığı olarakbelirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Malalınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödemeyapılması…
g)Mevzuatında öngörülmediği halde ödemeyapılması, esas alınır.
Kontrol,denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucundatespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihtenitibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikteilgililerden tahsil edilir…
Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisindenveya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsilineilişkin usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığınınteklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacakyönetmelikle düzenlenir”
Zamanaşımı başlıklı 74. Maddesi; Kamuzararının meydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen paracezalarının verilmesini gerektiren fiilin işlendiğiyılı izleyen malî yılın başındanbaşlamak üzere zamanaşımını kesen ve durduran genelhükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılınsonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile paracezaları zamanaşımına uğrar
19/10/2006tarih ve 26324 numaralı Resmi Gazete’ de yayınlanan KamuZararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve EsaslarHakkında Yönetmeliğin;
Tanımlarbaşlıklı 4. Maddesi; (1) Bu Yönetmeliğinuygulanmasında;
a)İlgili: Kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gerçekve/veya tüzel kişi ya da kişileri…
c) Kamuzararı: Mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmalsonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye nedenolunmasıyla doğan zararı,
ç)Kanun: 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve KontrolKanununu…
ğ)Sorumlu: Kamu zararının oluşmasına sebep olan kamugörevlisini…
İfadeeder.”
Kamu Zararının Belirlenmesi Başlıklı 6. Maddesi;(1) Kamu zararının belirlenmesinde;
a) Yapılan iş, alınan mal veya hizmetkarşılığı olarak ilgili mevzuatında belirtilen yada mevzuatında öngörülen karar, onay, sözleşme vebenzeri belgelerde belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) İlgili mevzuatındaöngörülen haller dışında, işyaptırılmadan, mal veya hizmet alınmadan önce ödemeyapılması…
ğ)Mevzuatında öngörülmediği halde ödemeyapılması,
Esasalınır.
Kamuzararının tespiti ve bildirilmesi başlıklı 7. Maddesi;(1) Kamu zararları 6 ncı maddede belirtilen hususlar gözönünde bulundurulmak suretiyle;
a) Kontrol,denetim veya inceleme,
b)Sayıştay’ca kesin hükme bağlama,
c)Adlî, idarî veya askerî yargılama,
Sonucundatespit edilir.
(2) Tespit edilen kamu zararına ilişkin yazı, tutanak, rapor,ilâm ve benzeri belgeler ilgili kamu idarelerine gönderilir…
(3) Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen kamuzararına ilişkin belgelerde, sorumlularla birlikte tahsilsürecine dâhil edilecek ilgililer de belirtilir.
Kamu zararından doğan alacağın tebliği ve takibibaşlıklı 10. Maddesi; (1) Kamu zararından doğanalacaklar, merkezde strateji geliştirme birimlerince, taşrada isetakibe yetkili birimlerce sorumluların ve ilgililerin bilinen adreslerineimzaları alınmak suretiyle veya 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılıTebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.Tebliğde; borcun miktarı, sebebi, doğuş tarihi, faizbaşlangıç tarihi, ödeme yeri, yedi günlükitiraz süresi, itiraz mercii belirtilerek, söz konusu tutarıntebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödenmesi istenir.İtiraz merkezde strateji geliştirme birimince, taşrada isetakibe yetkili birimin en üst yöneticisince on iş günüiçerisinde sonuçlandırılır. İtiraz veitirazı değerlendirme süresi bir aylık ödemesüresini etkilemez.
(2) Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen kamuzararı alacaklarının sorumlulara ve ilgililere tebliğişlemlerine, 7 nci madde gereğince yapılacak değerlendirmeişlemlerinin tamamlandığı tarihten itibaren beşiş günü içerisinde başlanır…
(5) Adlî, idarî ve askerî mahkemelerce hükmebağlanan ve taraflara tebliğ edilen kamu zararından doğanalacaklara ilişkin kararın kesinleşmesi beklenmeksizin, takipişlemlerine başlanır”
Hükümlerini içermektedir.
İncelenenuyuşmazlıkta; ihbar ve şikâyet dilekçeleriüzerine başlatılan soruşturma sırasında İdilGıda Tarım ve HayvancılıkMüdürlüğüne alınan 46 ton kömürünyaklaşık 21 tonunun bulunamadığı, ayrıcaİlçe Müdürlüğüne 3.213,43 Litre fazlabenzin alındığının tespit edilmesikarşısında, 5018 sayılı Yasanın 71 nci maddesi1/a-b fıkralarında yer alan, “İş, mal veya hizmetkarşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödemeyapılması” ve “Mal alınmadan, iş veya hizmetyaptırılmadan ödeme yapılması” halleriningerçekleştiği ve söz konusu kamu zararınagerçekleştirme görevlisi olan davacı ile İlçeTarım Müdürünün neden olduğunun tespitedildiği anlaşılmaktadır.
İdil Kaymakamlığı İlçe GıdaTarım ve Hayvancılık Müdürlüğü emrindegerçekleştirme görevlisi olarak görev yapan davacıyasebep olduğu ileri sürülen 11.594,39-TL’ TL kamuzararını ödemesinin istenilmesine ilişkin işlemin, 657sayılı Yasa 12 nci maddesi ile 5018 sayılı Yasa ve KamuZararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve EsaslarHakkındaki Yönetmelik hükümleri uyarıncagerçekleştirilmiş olduğunun saptanması karşısındadavanın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerledavanın görüm ve çözümü adli yargıyerinin görevine girdiğinden, İdil Asliye HukukMahkemesi’nin 05.10.2017 gün ve E:2016/70, K:2017/327 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İdilAsliye Hukuk Mahkemesi’nin 05.10.2017 gün ve E:2016/70, K:2017/327sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.03.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Birgül
KURT
Full & Egal Universal Law Academy