T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 50
KARAR NO : 2018 / 85
KARAR TR : 26.2.2018
ÖZET : Davalı idare ile davacı arasında imzalanan bayilik sözleşmesi kapsamında davacı adına düzenlenen bayilik ruhsatının; ikramiyeli bilet aslını Teşkilat Başkanlığına ibraz edemediğinden bahisle, Bayilik Sözleşmesinin 2/a ve 8/b maddeleri ile Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği'nin 24. maddesinin birinci fıkrasının (p) bendi uyarınca iptaline ilişkin olur/sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : N.S.
Vekili : Av. A.T.
Davalı : Spor Toto TeşkilatBaşkanlığı
Vekilleri : Av. S.K., Av.S.N.S.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin29.03.2012'den beri Batman ilinde 126144 sayılı iddaa bayiliğiniyürüttüğünü; eşinin sağlıksorunları nedeniyle il dışına gidip gelmesi nedeniyleişyerine geçici olarak bir elemanaldığını; 02.07.2014 tarihinde B.G.isimlikişinin, bilete benzetilmeyeçalışılmış buruşmuş bir fotokopi ileiddaa bayisine giderek ikramiye kazanıp kazanamadığınıöğrenmek istediğini, iddaa makinelerinin buruşmuş olanfotokopiyi okumayınca, elemanın barkod numarası ile girişyaparak 918 TL ikramiye kazandığınısöylediğini, bunun üzerine adıgeçenkişinin, aslının evde olduğunu hemengetireceğini söylediğini, elemanın da ara ara iddaabayisine gelen bu şahsı simaen tanıdığıiçin, güvenerek ödemeyi yaptığını; 02.07.2014tarihinde İstanbul'da yaşayan F.K. isimli kişinin kendileriniarayarak, ödemesi yapılan biletin kendisine ait olduğunusöyleyerek kendilerini tehdit ettiğini; müvekkilinin bukonuşma sonrasında kendi çalışanınıarayarak 918 TL'lik ödemenin yapıldığınıöğrendikten sonra tekrar F.K.’ya dönerek bilet elindeysebulunduğu yerdeki herhangi bir iddaa bayiine giderek bileti teslimettiği takdirde fazladan ödemeyi de kabul ederek hesaba yatıracağınıbeyan edince, F.K.nın bileti teşkilata gönderdiğini gerialmak için hemen dilekçe yazıp bileti geri isteyerekkendisine iade edeceğini beyan ettiğini ve şikayetindenvazgeçerek kuponun iadesi için kuruma bir dilekçe yazdığını, buna rağmen Kurumun bayilik ruhsatını iptal ettiğini; SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 12. maddesininİkramiye Ödenmelerine ilişkin olduğunu, müvekkilininçalışanın bilgisiz ve dikkatsizdavranışından dolayı muhakkak ki sorumlu tutulacağını, ancak bunun; sabit bayilik ruhsatının iptali içinyeterli olmadığını, konuya ilişkin 24.maddenin (p)fıkrasında; “haklı bir gerekçe olmadan bilet iptaledilmesi, iptal edilen biletlerin 1 yıl süresince saklanmamasıveya iptal edilen biletlerin talep tarihinden en geç 15 güniçerisinde teşkilata teslim edilmemesi” denildiğini; mevcutduruma göre teşkilatın, el koyduğu bir bileti bayidentekrar istemesi ve bunu sunamadığı için bayiliksözleşmesini iptal ettiğini, bu şekilde alınan idarikararın usul ve yasalara aykırı olduğunu ifade ederek; müvekkilineait işyerinin kapalı olması nedeniyle telafisi güçve imkansız olan zarar ve ziyanın doğmaması için29.12.2014 tarihli ve 30875700- 110/2061 sayılı idari işleminiptali istemiyle 12.1.2015 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
Ankara 8.İdare Mahkemesi; 11/11/2015 gün veE:2015/45, K:2015/1731 sayı ile uyuşmazlığınesasını inceleyerek davanın reddine karar vermiş; temyizedilmesi üzerine Danıştay 10. Dairesi; 30/05/2016 günve E:2016/760, K:2016/2989 sayı ile, davanın görevyönünden reddine karar verilmesi gerektiğinden bahisle Mahkemekararını bozmuştur.
ANKARA 8.İDARE MAHKEMESİ; 16.11.2016 gün veE:2016/4009, K:2016/3746 sayı ile bozma kararına uyulduğubelirtildikten sonra; “ Dava, 126144 numaralı Spor Toto Bayii olandavacı tarafından bayiliğinin iptal edilmesine ilişkin29/12/2014 tarih ve 30875700-110.05/2061 sayılı işlemin iptaliistemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanununun 14. maddesinin üçüncü fıkrasında;dilekçelerin, görev ve yetki, idari merci tecavüzü,ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gerekenbir işlem olup olmadığı, süre aşımı,husumet, 3 ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerindensırasıyla inceleneceği, 15/1-a maddesinde ise, Yasanın14/3-a maddesine göre adli ve askeri yargının görevliolduğu konularda açılan davaların reddine kararverileceği hükmüne yer verilmiştir.
İdare hukukunun uygulanmasından doğananlaşmazlıklar idari yargının görev alanınıoluşturmaktadır. İdare hukuku kuralları içinde, kamuhizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücükullanılarak tesis edilen idari işlemler ile aynı amaçlagerçekleştirilen idari eylemler ve idari sözleşmelerdendoğan uyuşmazlıkların görüm veçözümü idari yargının görev alanınagirmektedir.
Bir sözleşmenin idari sözleşmesayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetiningörülmesi amacını taşıması, taraflardanbirinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundandoğan şart ve hükümlerin sözleşmede yeralması zorunludur.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı iledavalı Spor Toto Teşkilat Başkanlığıarasında 05/04/2012 tarihli Bayilik Sözleşmesi'ninimzalandığı, imzalanan sözleşme uyarıncadavacıya 126144 nolu bayilik ruhsatının verildiği, busözleşme ve Yönetmelik hükümlerine göreikramiyeli biletler ibraz edilmeksizin ikramiye ödemesiyapılmasının yasak olmasına rağmen ikramiyeli biletinasıl sahibi tarafından davalı idareye yapılan şikayetüzerine yapılan incelemede davacıya ait iş yerinde02/07/2014 tarihinde saat 10:30'da 511634 sayılı kupon aslıibraz edilmeksizin 918,00 TL ikramiye ödemesiyapıldığının tespit edildiği gerekçesiyledavalı idare tarafından tek taraflı olarak bayilik ruhsatınıniptal edilmesi üzerine bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
İdarenin, davacı ile yapmış olduğubayilik sözleşmesinin, idarenin özel hukuk alanındagerçekleştirdiği bir hukuksal işlem olduğu ve builişkiden doğan hakların kullanılmasına ve takibineilişkin davaların da özel hukuk hükümleriçerçevesinde çözümlenmesi gerekeceğidikkate alındığında, taraflar arasında imzalanansözleşmenin uygulanmasından kaynaklananuyuşmazlığın çözümü adli yargıyerinin görev alanında bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davanın görevyönünden reddine…” karar vermiş; bu karar temyizedilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekiliaynı istemle, bu kez adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 10.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 19.10.2017gün ve E:2017/29, K:2017/308 sayı ile “(…) Dava,davalı idare tarafından davacıya verilmiş olanbayiliğin iptali kararına karşıaçılmış olan muarazanın önlenmesi talebineilişkindir.
Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller birliktedeğerlendirildiğinde; davacı ile davalı idare arasındamevcut bayilik sözleşmesinin iptal edilmesi üzerine davacıtarafından idare mahkemesine işlemin iptali içinaçılan davanın adli yargıda çözümlenmesigerektiğinden bahisle görev yönünden reddine kararverilmesi üzerine mahkememize aynı konuda muarazanın önlemiiçin dava açılmış olup, davalı vekilitarafından dosyamız arasına sunulan Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümünün 26/12/2016 tarihli kararında dabelirtildiği üzere bu tür davalara bakma görevi idariyargıya ait olduğundan Mahkememizce yargı yolu caizolmadığından dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanannedenlerle,
1-Davanın HMK 114/1-b maddesi gereğinceyargı yolu caiz olmadığından, HMK 115/2 maddesigereğince usulden reddine, görevli yargı yerinin İdareMahkemeleri olduğuna, İdare Mahkemesi ile Mahkememiz arasındagörev uyuşmazlığı oluştuğundan yargıyerinin belirlenmesi bakımından kararın kesinleşmesihalinde görevli mahkemenin tayini için dosyanınUYUŞMAZLIK MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINAgönderilmesine…”karar vermiş; bu karar istinaf yolunabaşvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacı vekili, kararın kesinleşmesi halindedosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınagönderilmesini talep etmiş; Ankara 10.Asliye Hukuk Mahkemesi, 27.12.2017gün ve 2017/29 Esas sayılı üst yazıyla dosyayıMahkememize göndermiş; dosya 11.1.2018 tarihindekayıtlarımıza girmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 26.2.2018 günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarıncayapılan incelemeye göre;
Olay kısmında belirtildiği üzere,tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargıyerince adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyleverilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararıbulunmakta olup, bunun üzerine kendine gelen davayı inceleyen adliyargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği kararbakımından bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
1- 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesindeyer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığınınbulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veyaaskeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebiaynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yoldaverdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olmasıgerekir.
Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi,ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıcailgili makamlarca ileri sürülebilir” hükmünegöre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlikkararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuzgörev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukukalanında doğmuş bulunan bu uyuşmazlığın giderilmesiistemi ise, ancak davanın taraflarınca ilerisürülebilecektir.
2- 2247 sayılı Yasa’nın 19.maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisininkesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerinekendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olanbir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciingörevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli birkarar ile görevli merciin belirtilmesi için UyuşmazlıkMahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesiniUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.”hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakmagörevinin daha önce görevsizlik kararı veren idariyargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar iledoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilmesine değin işin incelenmesininertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.
Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanındaolumsuz görev uyuşmazlığı doğması halindeher iki yargı merciince işten el çekilmiş olduğundanbaşvurma iradesini davanın taraflarına bırakmışiken, bu yönteme nazaran daha kısa zamanda çözümeulaşılmasını amaçladığı 19. maddeile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciindensonra davayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmedendoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağını tanımıştır.
Olayda, adli yargı yerince, önceliklegörevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş vegörevli merciin belirtilmesi için re’sen UyuşmazlıkMahkemesi’ne başvurulmasına da karar verilmiştir.
Bu haliyle, Ankara 10.Asliye Hukuk Mahkemesi’ncere’sen yapılan başvuru, 2247 sayılı Yasa’daöngörülen yönteme uymamaktadır.
Ancak, adli ve idari yargı yerleri arasındaolumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adliyargı dosyasının, davacı vekilinin dosyanınUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesi istemine ilişkindilekçesi ile birlikte son görevsizlik kararını verenMahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği; idariyargı dosyasının da Mahkemesinden istenildiği vesonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davalı idare ile davacı arasındaimzalanan bayilik sözleşmesi kapsamında davacı adınadüzenlenen 126144 numaralı bayilik ruhsatının; ikramiyelibilet aslını Teşkilat Başkanlığına ibrazedemediğinden bahisle, Bayilik Sözleşmesinin 2/a ve 8/bmaddeleri ile Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği'nin 24. maddesinin birinci fıkrasının (p)bendi uyarınca iptaline ilişkin 29.12.2014 günlü30875700-110.05/2061 olur/sayılı işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
Dava konusunailişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde; 3289sayılı Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün Teşkilat ve GörevleriHakkında Kanun’un 1. maddesine göre, Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğü, Başbakanlığa bağlıve tüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumu iken; aynıKanunun 4. maddesine göre Genel Müdürlüğebağlı bir birim olan Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının tüzelkişiliğininbulunmadığı; Kanunun 2. maddesinin mülga (i) bendiuyarınca, Türkiye'de düzenlenecek futbol ve diğer spormüsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterekbahisler ile şans oyunlarının düzenlenmesi veyürütülmesi yetki ve görevinin GenelMüdürlüğe ait olduğu; GenelMüdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılı Futbolve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans OyunlarıDüzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2. maddesi uyarınca SporToto Teşkilat Başkanlığı kanalı ilekullandığı; Başkanlığın ise kendisineait olan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığı vebayilik ruhsatı verdiği bayileri aracılığı ileyürüttüğü görülmekte iken; 08.06.2011 tarih,27958-Mük. Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarakyürürlüğe giren 638 No.lu “Gençlik ve SporBakanlığının Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun Hükmünde Kararname” ile Gençlik ve SporBakanlığının kuruluş, görev, yetki vesorumlulukları düzenlenmiş; Kararnamenin 31. maddesinin1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlikve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanunda ve diğer mevzuatta gençlikhizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğüne yapılmış olanatıfların Bakanlığa, spor hizmetleriyle ilgili olarakGençlik ve Spor Genel Müdürlüğüneyapılmış olan atıfların Spor GenelMüdürlüğüne yapılmışsayılacağı; 2.fıkrasının c bendinde (3289sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birincifıkrasının (i) bendinin yürürlüktenkaldırıldığı; ç bendi ile; 4 üncümaddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin "e)Uluslararası Organizasyonlar Dairesi Başkanlığı"şeklinde değiştirildiği ve aynı maddede yer alan "BağlıBirimler: Spor Toto Teşkilat Başkanlığı"ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı;Kararnamenin 31. maddesinin 6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer SporMüsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları DüzenlenmesiHakkında Kanunun; 1 inci maddesinin birincifıkrasının birinci cümlesinin "Yurtiçinde veyurtdışında spor müsabakaları üzerine sabitihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını oynatmak üzere,Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzelkişiliği haiz Spor Toto Teşkilat Başkanlığıkurulmuştur." şeklinde değiştirildiği;Kararnamenin “Düzenleyici İşlemler”başlıklı Geçici 1. maddesinde; bu KanunHükmünde Kararnamenin uygulanmasına ilişkindüzenlemelerin, bir yıl içinde yürürlüğekonulacağı, bu düzenlemeler yürürlüğegirinceye kadar mevcut düzenlemelerin bu Kanun Hükmünde Kararnameyeaykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devamolunacağı; Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve Spor GenelMüdürlüğünün, Spor Toto TeşkilatBaşkanlığının iş ve işlemleri nedeniyletaraf olduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sairhukukî ihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, bu KanunHükmünde Kararnamenin yürürlüğü tarihinde,başka herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Spor TotoTeşkilat Başkanlığına devredilmişsayılacağı hükümlerine yer verilmiştir. 638 No.lu KanunHükmünde Kararname ile yapılan değişiklikler dedikkate alındığında; 7528 sayılı “Futbol ve Diğer SporMüsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları DüzenlenmesiHakkında Kanun” 2.maddesinde; TeşkilatBaşkanlığının yetkisini bizzat kullanabileceğigibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerinedevredebileceği veya mal ve hizmet satın alma yoluna gidebileceğibelirtilmiş; Yurt içinde ve yurt dışındayapılan her türlü spor müsabakası üzerine yurtiçinde ve yurt dışında spora dayalı bahis veşans oyunları düzenlemek, denetim ve gözetimi altındadüzenletmek, bunlara ilişkin her türlü izni vermek vesözleşmeyi yapmak; spora dayalı bahis ve şansoyunlarına yönelik mevzuata aykırı iş ve eylemlerinönlenmesi için gerekli denetimleri yapmak, faaliyetlerde bulunmakve tedbirleri almak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarınınkamu yararına ve sosyal amaçlara uygun olarak düzenlenmesi vegelişmesini sağlayacak politikalar belirlemek ve uygulamak; izinsizolarak spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen,başbayilik veya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırıhareket eden gerçek ve tüzel kişilere uygulanacakyaptırımlara ilişkin esasları belirlemek ve bunlarhakkında gerekli yasal işlemleri yapmak; spora dayalı bahis veşans oyunları düzenleme faaliyetinin gelişmesinisağlayacak tedbirleri almak ve bu konuda yapılması gereklidüzenlemeleri Gençlik ve Spor Bakanlığınaönermek Teşkilat Başkanlığının görev veyetkileri arasında sayılmış; aynı maddede, TeşkilatBaşkanlığının spora dayalı bahis ve şansoyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tek yetkiliolduğu; Gençlik ve Spor Bakanlığının izin veyaonayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesi, denetim ve gözetimi altında düzenletilmesi,oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonunsağlanması ve yürütülmesi için gerçek vetüzel kişilerle sözleşme yapabileceği ifadeedilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesine ilişkin kararları almanın, bayiliklerinnerede kurulacağını ve sayısını tespit etmenin,bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespitetmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasındaolduğu hükümlerine yer verilmiştir. 3289 ve 7258sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlananve 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan“Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli veMüşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği”ninspormüsabakalarına dayalı olarak düzenlenecek sabit ihtimallive müşterek bahislerin oynatılmasını, oyunçeşitlerini, bu oyunlara ait kupon kabul ve değerlendirmeişlemlerini, dağıtılacak ikramiye ile sabit, gezici vesanal ortam bayilerine ilişkin esaslar ile uygulama şekil veşartlarını kapsadığı belirtilmiş; “İkramiye ödemeleri”başlıklı 12. Maddesinde; “(1) İkramiyeler Teşkilat tarafından ödenir. Teşkilatikramiye ödemeleri için sabit ve gezici bayiler ile bankalarıyetkilendirebilir. Sabit ve gezici bayiler, Teşkilatınbelirleyeceği bayi ödeme yetkisindeki ikramiyeleri, ikramiyelibiletleri ibraz edenlere, kimlik tespiti yaparak öder. Sabit veya gezicibayinin ödeme limitinin üzerindeki ikramiyeler ise bankalarca kimliktespiti yapılarak bilet ibrazına istinaden ödenir. İkramiyeödenmesi konusunda yetkilendirilen sabit ve gezici bayiler ile bankalar,ikramiye ödemelerini zamanında, eksiksiz ve doğru olarakgerçekleştirmekle yükümlü olup, ikramiye ödemelerioyun planları çerçevesinde gerçekleştirilir. (2) Bayi ve bankaların ikramiyeödeme limitleri Teşkilat yönetim kurulu tarafındanbelirlenir ve ikramiye ödemeleri bu limitler çerçevesindegerçekleştirilir. (3) İkramiyeler bir yıllıkzamanaşımı süresine tabi olup, tertip tarihinden itibarenbir yıl içerisinde ibraz edilmeyen biletlerin ikramiyelerizamanaşımına uğrar ve bu biletlere ikramiye ödemesiyapılmaz. Zamanaşımına uğrayan ikramiyelerTeşkilata gelir kaydedilir. İkramiye son başvuru tarihinin haftasonu veya resmi tatile rastlaması halinde, izleyen ilk iş günümesai bitimine kadar ikramiye ödenir. İkramiyesi ödenen biletleron iki ay süreyle muhafaza edilir. Açılmış davalarlailgili biletler dava sonuçlanıncaya kadar muhafaza edilir. (4) On sekiz yaşındanküçüklere ikramiye ödemesi yapılamaz. (5) Sanal ortam üzerinden oynatılansabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarına ilişkinbiletler hariç olmak üzere, sabit ihtimalli ve müşterekbahis oyunlarına ilişkin biletler hamiline ait olup, ikramiye ödenmesiiçin biletin ibrazı şarttır. Değerlendirmedenönce veya sonra zayi olduğu bildirilen biletlerin sahiplerine biletibraz edilmedikçe ikramiye ödenmez. İkramiye ödemesiancak bir yargı kararına istinaden durdurulabilir. Sanal ortamüzerinden oyunlara iştirak edenlerin ikramiyeleri elektronikbiletlerine istinaden sanal bayi tarafından ödenir ve ikramiyelerabonelerin hesaplarına talepleri beklenmeksizin otomatik olarakyatırılır. (6) İkramiye ödenmesi konusundayetkilendirilen sabit ve gezici bayiler ile bankalar tarafından ikramiyeödemeleri sırasında talihlilerden ilgili mevzuattabelirtilenlerin dışında masraf, komisyon, hizmetkarşılığı ve benzeri adlarla hiçbir kesintiyapılamaz. (7) Yetkilendirilen bankalar, 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı SuçGelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ile10/12/2007 tarihli ve 2007/13012 sayılı Bakanlar Kurulukararıyla yürürlüğe konulan Suç GelirlerininAklanmasının ve Terörün FinansmanınınÖnlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelikhükümleri çerçevesinde ikramiye ödemelerindekimlik tespiti yapmakla ve ikramiyelerin suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması amacıylakullanımının önlenmesine yönelik gerekli tedbirlerialmakla yükümlüdür. (8) Sahte, tahrif edilmiş veyayırtılmış biletlere ikramiye ödenmez. Yetkilendirilensabit ve gezici bayiler ile bankalar, ikramiye ödemelerisırasında sahte veya tahrif edilmiş biletleri tespit etmelerihalinde bileti ibraz eden kişi hakkında ilgili cumhuriyetsavcılığına suç duyurusunda bulunmak zorundadır.Bu hüküm, ikramiyesi ödenmekle birlikte, ikramiyeli biletlerinsonradan yapılan kontrolü sırasında tespit edilen sahteveya tahrifatlı biletler hakkında da uygulanır. (9) Kupon bilet yerine geçmez. (10) İkramiye ödenebilmesiiçin biletlerde bu Yönetmelikte öngörülenözelliklerin mevcut olması zorunlu olup, usulsüz veyahatalı olarak yapılan ikramiye ödemelerinden ödemeyiyapanlar haksız ödeme yapılanlar ile birliktemüştereken ve müteselsilen sorumludur.”; “Bilet iptali ve teslimi”başlıklı 13.maddesinde; “(1) Kuponun oynandığı andan itibaren en fazla beş dakikaiçinde ve ancak iştirakçinin onayı ile bilet iptaledilebilir. (2) Bayiler iptal ettikleri biletleri on ikiay süresince saklamak ve talep halinde en geç on beş güniçerisinde Teşkilata teslim etmek zorundadır.”; “Bayilikruhsatı” başlıklı 14. maddesinde; “Sabitbayilik faaliyetinin yapılabilmesi için Teşkilattan ruhsatalınması zorunlu olup, bayilik faaliyetinde bulunması uygungörülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsat verildiğitarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiği tarihe kadarbaşka bir işleme gerek olmaksızın geçerlidir. Ancak,Teşkilat tarafından gerekli görülen hallerde ruhsatyenilenebilir veya vize edilebilir.”; “Sabit bayiliksözleşmesi” başlıklı 15. maddesinde; “(1) Sabit bayilikruhsatı verilen gerçek veya tüzel kişiler ileTeşkilat arasında süresi 10 yılı geçmemeküzere süreli sabit bayilik sözleşmesi yapılır. (2) Sabit bayiliksözleşmesi ruhsatın geçerli olduğu süreceyürürlükte kalır, ruhsatın iptali halinde başkacabir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden feshedilmişsayılır. (3) Teşkilatçagerekli görülen durumlarda sabit bayilik sözleşmesiyenilenebilir. (4) Sabit bayilikruhsatı vermeye ve bu bayiler ile sözleşme yapmaya TeşkilatBaşkanı yetkilidir. Teşkilat Başkanı bu yetkisini altbirimlere devredebilir. (5) Sabit bayiliklertüzel kişilere birden fazla olarak ve 16 ncı maddede belirtilenkriterler dahilinde verilebilir. Bu durumda verilen bayiliklerin hertürlü hukuki ve cezai sorumluluğu bu tüzel kişiyeaittir.”; denilmiş; Yönetmeliğin16.maddesinde “Sabit bayilik ruhsatı verilmesişartları”, 17.maddesinde “Bayilerin işyerlerindearanılacak asgari nitelikler”,18.maddesinde “Sabitbayiliklerin verilmesinde izlenecek yöntem”, 19.maddesinde“Sabit bayilik teminatı”, 20.maddesinde “Sabit bayikomisyonu ve ikramiye ödeme primi oranı” 21.maddesinde“Sabit bayiinin adres değişikliği”, 22.maddesinde“Sabit bayiliğin devredilmesi”, 23.maddesinde “Sabitbayilik faaliyetinin sürekliliği ve yürütülmesi”ne ilişkin düzenlemelere yer verilmiş; “Sabit bayilikruhsatının iptali” başlığınıtaşıyan 24.maddede ise “(1) Aşağıda belirtilen hallerde bayilikruhsatı, Teşkilat tarafından tek taraflı olarak ve herhangibir bildirim süresine uyulmaksızın iptal edilir: a) Gerçekkişi bayiinin ölmesi halinde mirasçılarındanaltmış gün içinde bayilik ruhsatı talebindebulunulmaması, b) Bayilikruhsatını haiz olan şirketin iflas etmesi, c) İzinlisüreler ve mücbir sebepler dışında, her ne sebepleolursa olsun bayiinin bir takvim yılı içerisinde, izinsiztoplam on beş gün oyun oynatmaması, ç)Teşkilatın izni olmaksızın, işyerinde Teşkilataait olmayan oyunlar oynatması, d) Teşkilattarafından her bayi için belirlenen haftalık hasılatlimitinin üzerinde oyun oynatılması, e) Oyun bedellerininkayıt dışı olarak bayiinin kendi nam ve hesabınatahsil edilmesi, f) Yetkisidahilindeki ikramiye ödeme taleplerini geri çevirmesi, g) Bayi olabilmeşartlarından herhangi birini kaybetmesi veya ruhsat verildikten sonrabu şartlardan herhangi birine sahip olmadığınınanlaşılması, ğ)Teşkilatın itibarını zedeleyecek veya Teşkilata olangüvenin sarsılmasına neden olacak davranış, yayınveya faaliyetlerde bulunulması, Teşkilat tarafından verilentalimat ve kurallara riayet edilmemesi, h)Teşkilatın veya Başbayiinin yetkili personellerine fiilisaldırı, hakaret ve tehditte bulunulması, ı) Teşkilatveya Başbayiinin mallarına kasıtlı zarar verilmesi, i) 18yaşından küçüklere oyun oynatılması veyaikramiye ödenmesi, j)Yılbaşından itibaren dörder aylık periyotlardakiasgari haftalık satış hasılatı ortalamasınınYönetim Kurulunca belirlenen limitin altında olması, k) Teşkilattanyazılı izin almadan adresini değiştirmesi veyabayiliği devretmesi, l) Teşkilata aitolan oyun hasılatlarının işlemiş yasal faiziylebirlikte veya gecikme cezalarının tamamının yatırmatarihinden itibaren en geç on beş gün içindeödenmemesi, m) Teşkilata aitolan oyun hasılatının bir takvim yılıiçerisinde beş kez geç ödenmesi, n) Güncellenenteminat miktarının süresinde tamamlanmaması, o) Süreliteminat mektuplarının süresi dolmadan en geç on günönce yenilenmemesi, ö) Yasadışı bahis oynatılması, oynatılmasınaaracılık edilmesi, bunlara yer veya imkan sağlanması veyabunların reklam ve tanıtımın yapılması, p) Haklı birgerekçe olmadan bilet iptal edilmesi, iptal edilen biletlerin biryıl süresince saklanmaması veya iptal edilen biletlerin taleptarihinden itibaren en geç on beş gün içindeTeşkilata teslim edilmemesi, r) Oyunları,Teşkilat tarafından belirlenen değerinden fazla bedelleoynatması, s) Borçmukabili veya kredi kartıyla ya da kredili hesaptan oyun bedelini tahsiletmek suretiyle oyun oynatılması, (2) Teşkilattarafından bayilik ruhsatı iptal edilenlere yeniden bayilikruhsatı verilmez.” hükmü yer almıştır. Öte yandan, SporToto Teşkilat Müdürlüğü ile davacıarasında 29.03.2012 tarihinde, 126144 Numaralı Spor Toto BayilikSözleşmesi imzalanmıştır. Söz konusuSözleşmenin 2. maddesinin (a) bendinde, 7258 sayılı FutbolMüsabakalarında Müşterek Bahisler Tertibi HakkındaKanun, Futbol Müsabakalarında Müşterek BahislerTüzüğü, Futbolda Müşterek Bahis OyunlarıUygulama Yönetmeliği ve bunlara ait tebliğler vetalimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmezparçası olduğu, bunların bayilere aithükümlerine, bayiinin aynen uymakla yükümlübulunduğu; Bayiinin Teşkilatın ve Başbayiinin re’senvereceği talimatlara, mevcut veya değişebilecek Yönetmelikvb. düzenlemelere uymayı peşinen kabul edeceği; 8.maddenin(b) bendinde, ödeme ile ilgili maddeler ve bayiinin başbayiekarşı olan yükümlülükleri de dahil olmaküzere, bayi tarafından iş bu sözleşmenin maddelerineuyulmaması halinde bayilik ruhsatının Teşkilattarafından ayrıca herhangi bir gerekçe gösterilmeksiziniptal edileceği; (d) bendinde, bayilik ruhsatının herhangi birsebeple iptali halinde sözleşmenin kendiliğindenfeshedilmiş sayılacağı hükmebağlanmıştır. Uyuşmazlıkkonusu sözleşmenin hukuki niteliği incelendiğinde; İdare, özelhukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleriyapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlükve ayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm vekoşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerindenfarklı olan sözleşmeler de yapabilir. İdare hukukuesaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler “idarisözleşme” olarak adlandırılırlar. İdarenin,genel ehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi ve taraflarıneşitliği gözetilerek gerçekleştirdiğisözleşmelerin tamamen özel hukuk hükümlerine tabiolması ve dolayısıyla bunların yargısal denetimininadli yargı yerince yapılmasına karşılık, 2577sayılı Yasa’nın idari dava türlerininsayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiğiüzere, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesiamacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarakyaptığı idari sözleşmelerden doğanuyuşmazlıkların görüm veçözümünde ise, idari yargı yerleri görevlibulunmaktadır. Anılandüzenlemeler uyarınca, müşterek bahisler ile şansoyunları düzenleme hak ve yetkisi, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haizSpor Toto Teşkilat Başkanlığı’na aitolduğuna ve bu hak, bir sözleşme ile bayilik ruhsatı almakoşullarını taşıyanlara devredilebildiğinegöre, buna ilişkin bayilik sözleşmesinin, bir genelhizmetin yürütülmesi için yapılan idarisözleşme olduğu açıktır. Olayda, davacıya ait 126144 numaralı bayilikruhsatının; Bayilik Sözleşmesi’nin 2/a, 8/b; SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği'nin 12. maddesinin birinci,üçüncü, beşinci ve onuncu fıkraları; 13.maddesinin ikinci fıkrası; 24. maddesinin birincifıkrasının (p) bendi uyarınca; kendisinden talep edilenikramiyeli iddaa biletlerinden şikayet konusu 01/07/2014 tarihli ve 000511634kupon numaralı 918,00-TL ikramiyeli bilet aslı ile birlikte toplam 3(üç) adet ikramiyeli bilet aslını TeşkilatBaşkanlığına ibraz edemediğinden bahisle iptalineilişkin 29.12.2014 günlü, 30875700-110.05/2061 sayılı işleminiptali istemiyle görülmekte olan davanınaçıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda, idarece,kamu gücüne dayanılarak tek yanlı düzenlenen bayiliksözleşmesinde yer alan yaptırımlarınuygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğanuyuşmazlığın çözümünde, idariyargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Öte yandan, davakonusu işlemin, hem bayilik sözleşmesine, hem de SporMüsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve MüşterekBahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği hükümleriuyarınca tesis edildiği; İdarenin sözleşmeyianılan Yönetmelik hükümleri uyarınca tek taraflıolarak iptal etme yetkisi göz önünealındığında, sadece sözleşmehükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan biruyuşmazlıktan söz etme olanağı dabulunmamaktadır. Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümündeidari yargı mercileri görevli olduğundan; Ankara 10.Asliye HukukMahkemesinin yönteme aykırı başvurusunun kabulü ile, Ankara8.İdare Mahkemesince verilen 16.11.2016 gün ve E:2016/4009,K:2016/3746 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara10.Asliye Hukuk Mahkemesinin yönteme aykırı BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile, Ankara 8.İdare Mahkemesince verilen 16.11.2016 günve E:2016/4009, K:2016/3746 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 26.2.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Suna TÜRE Üye Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy