T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 48
KARAR NO : 2018 / 115
KARAR TR : 26.02.2018
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan maddi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R Davacı : A.K. Vekili : Av. Z.P. Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü Vekili : Av. Z.D. O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 25/01/2016tarihinde 48 NF.... plaka saylı aracı ile YenihalKöprülü Kavşağında aracı ile seyir halindeiken yolun aşırı buzlu olması nedeniyle aracınınmanevra kabiliyetini kaybetmesi ve kayması sonucu 27 N.... plakalıaracın arka kısmına çarparak maddi hasarlı veyaralamalı trafik kazası geçirdiğini, müvekkilininaracın hasarını tamir etmek için 7.996,86 TLgerektiğini, ayrıca müvekkilinin aracında kaza nedeniyledeğer kaybı da oluştuğunu, belirterek oluşanzararın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birliktekaza oluşumunda kusurlu olan davalı kurumdan tazmini istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır. DİYARBAKIR 5. ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ:11.05.2017 gün ve E:2016/146 K:2017/301 sayılıkararı ile “HMK 114/l-b maddesine göre yargı yolunun caizolması bir dava şartıdır. Bu cümleden olarak HMK 115'e göre; "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olupolmadığını davanın her aşamasındakendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartınoksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme,dava şartı noksanlığını tespit edersedavanın usulden reddine karar verir" Dava konusu uyuşmazlık idaribir eylemden kaynaklandığına göre Mahkememizingörevsiz olduğu” gerekçesiyle davanın usuldenreddine karar vermiş, aleyhine yasa yoluna başvurulmayan kararın29/06/2017 tarihinde kesinleştiğianlaşılmıştır. Davacı vekili bu kezKarayolları Genel Müdürlüğü aleyhine aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır. DİYARBAKIR 1. İDAREMAHKEMESİ: 08.01.2018 gün ve E:2017/3259 sayılı kararıile “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 10.Maddesinde; "Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il veilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ileişbirliği yapılarak yürütülür, a)Kuruluş: Her belediye başkanlığı bünyesinde,hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleriBakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genelhükümlere göre, belediye trafik şubemüdürlüğü, şefliği veya memurluğukurulur, b) Görev ve yetkiler: 1. Yapım ve bakımındansorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmak, 2. Gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak, 3.Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacakçalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak vedenetlemek, 4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil edenengelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecekşekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak, 5. Yolyapısı veya işaretleme yetersizliği yüzündentrafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklifedilen tedbirleri almak, 6. Çocuklar için trafik eğitimtesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak, 7. Bu Kanun vebu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmak." 13. maddesinde; "Karayolununyapımı, bakımı, işletilmesi ile görevli vesorumlu bütün kuruluşlar, karayolu yapısını,trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmaklayükümlüdür. Çeşitli kişi, kurum vekuruluşlar, karayolu yapısında yapacakları ve esaslarıyönetmelikte belirtilen çalışmalarda; a) Yolun yapımve bakımı ile görevli kuruluştan izin almak, b)Çalışmaları, gerekli önlemleri alarak, aldırarakve devamlılığını sağlayarak, trafikakımım ve güvenliğini bozmayacak tarzda yapmak, c) Zorunlunedenlerle meydana gelen arıza, engel ve benzerlerini en kısa zamandaortadan kaldırarak karayolunu kullananlara ve araçlara zararvermeyecek duruma getirmek, d) Şehiriçi karayolu kenarındaçeşitli tesislerin yapımı süresince;kaldırımlarda, tünel, tünel aydınlatılmasıve benzerlerini yaparak güvenli geçiş sağlamak ve yayayollarını trafiğe açık bulundurmak,zorundadırlar. Bu çalışmalar sırasında meydanagetirilen tehlikeli durum ve engeller bütün sorumluluk, bunlarıyaratan kişilere ait olmak üzere zabıtacakaldırılır, yapılan masraflar sorumlularaödetilir." hükmüne, 110. maddesinde ise;"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğihasarlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındanhukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkezveya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir." hükmüne yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden;davacıya ait 48 NF.... plaka sayılı aracın, 25/01/2016tarihinde davacının sevk ve idaresinde, Diyarbakır ili,Şanlıurfa Bulvarı kantar kavşağı istikametineseyir halinde iken Yeni Hal köprülü kavşağageldiği esnada yolun aşırı buzlu olduğundan bahislemanevra kabiliyetini kaybetmesi ve kayması sonucu 27 N.... plakasayılı aracın arka kısmına çarpmasıylameydana gelen hasarlı ve yaralamalı trafik kazasında,Karayolları Genel Müdürlüğü'nün hizmetkusurunun bulunduğundan bahisle Diyarbakır 5. Asliye HukukMahkemesi'nde aracın hasarı için 7.996,86 TL, ayrıcaaracında oluşan değer kaybının tazmini istemiyleaçılan tazminat davasında görevsizlik kararıverildiği, bunun üzerine fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla aracın hasarının tamiri ve araçtaoluşan değer kaybı nedeniyle toplam 9.000,00 TL tazminatınkaza tarihi olan 25/01/2016 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birliktetahsiline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlığın, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda yapım vebakımından sorumlu olduğu karayolunu can ve malgüvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeler ile yapı ve tesisleri yaparak trafikgüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla görevlikılman davalı idarenin, söz konusu trafik kazasınınoluşumunda sorumluluğunun bulunup bulunmadığınıntespitine yönelik olduğu, dolayısıyla davanın 2918sayılı Kanun'dan doğan bir sorumluluk davasıniteliğini taşıdığından, yukarıdadeğinilen mevzuat uyarınca görüm veçözümünde Adli Yargı mahkemelerinin görevliolduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. 25/01/2016 tarihinde araç sahibidavacının sevk ve idaresinde 48 NF.... plaka sayılıaracı ile Diyarbakır ili, Şanlıurfa Bulvarı kantarkavşağı istikametine seyir halinde iken Yeni Halköprülü kavşağa geldiği esnada yolunaşırı buzlu olduğundan bahisle manevra kabiliyetinikaybetmesi ve kayması sonucu 27 N.... plaka sayılı aracınarka kısmına çarpmasıyla meydana gelen hasarlı veyaralamalı trafik kazasında oluşan zarar nedeniyle davalıidarenin sorumlu olduğundan bahisle, fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla toplam 9.000,00 TL tazminatın kaza tarihiolan 25/01/2016 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsilinekarar verilmesi istemiyle Diyarbakır 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'ndeaçılan davada 11/05/2017 tarih E:2016/146, K:2017/301sayılı karar ile davanın görev yönünden reddinekarar verildiği ve bu karar üzerine Mahkememizde görülmekteolan davanın açıldığı anlaşıldığındangörevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla temin edilen Diyarbakır5. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne ait E:2016/146 sayılı davadosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilip görevliyargı yerinin belirlenmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncaDiyarbakır 5.Asliye Hukuk Mahkemesi'ne ait E:2016/146 dava dosyası datemin edildiği görülerek görevli yargı yerininbelirlenmesi için dava dosyasının Diyarbakır 5.Asliye HukukMahkemesi'ne ait E:2016/146 sayılı dava dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermiş, dosyaMahkememize 17.1.2018 tarihli üst yazı ile gönderilmiş,Mahkememizde 24.1.2018 tarihinde kayda girmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 26.2.2018 günlü toplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvurudabulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalıKarayollarının sorumluluk sahasında kalan yolda meydana gelenmaddi hasarlı ve yaralamalı trafik kazası nedeniyleoluştuğu öne sürülen maddi zararın tahsiliistemiyle açılmıştır. 2918 sayılı KarayollarıTrafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarındacan ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninisağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiş, aynıKanunun, “Karayolları GenelMüdürlüğünün görev ve yetkileri”başlıklı 7. maddesinde; “ Karayolları GenelMüdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev veyetkileri şunlardır: a) Yapım ve bakımdan sorumluolduğu karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparakönlemleri almak ve aldırmak, b) Tüm karayollarındakiişaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak vekontrol etmek, d) Trafik ve araç tekniğineait görüş bildirmek, karayolu güvenliğini ilgilendirenkonulardaki projeleri incelemek ve onaylamak, e) Yapım ve bakımındansorumlu olduğu karayollarında, İçişleriBakanlığının uygun görüşü alınmaksuretiyle, yönetmelikte belirlenen hız sınırlarınınüstünde veya altında hız sınırlarıbelirlemek ve işaretlemek, f) Trafik kazalarınınoluş nedenlerine göre verileri hazırlamak vekarayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veyaaldırmak, g) Yapım ve bakımındansorumlu olduğu karayollarında trafik güvenliğiniilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışıpark yerleri ve benzeri tesisleri yapmak, yaptırmak veya diğerkuruluşlarca hazırlanan projeleri tetkik ve uygun olanlarıtasdik etmek, h) Yetkili birimlerce veya trafikzabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizi sonucu, altyapı veyolun fiziki yapısı ile işaretlemeye dayalı kaza sebeplerigöz önünde bulundurularak önerilen gerekli önlemlerialmak veya aldırmak, j) (Değişik: 17/10/1996 -4199/5 md.) Trafik zabıtasının görev ve yetkilerisaklı kalmak üzere Bu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 incimaddeleri hükümlerine aykırı hareket edenler hakkındasuç veya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b),(c) ve (d) bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumubir tutanakla belirlemek ve gerekli işlemin yapılmasıiçin en yakın trafik kuruluşuna teslim etmek, k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göreçıkarılmış olan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmaktır.” hükmüne yerverilmiştir. Öte yandan 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. 2918 sayılı Kanunun 110 uncumaddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir:“… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimikararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idariyargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görevalanına giren bir uyuşmazlığınçözümünde adli yargının görevlendirilmesikonusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunusöylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargınındenetimine bağlı olması gereken idari biruyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafındanadli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafikkazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına,aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemingeçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklıyargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıdagörüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusudüzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasındauygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek sözkonusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynıtür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2,125 ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın 158 incimaddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, AnayasaMahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenininsağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konulardaalınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikleilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerledavanın görüm ve çözümü adli yargıyerinin görevine girdiğinden, Diyarbakır 1. İdareMahkemesinin Başvurusunun Kabulü ile Diyarbakır 5. Asliye HukukMahkemesi’nin 11.05.2017 gün ve E:2016/146 K:2017/301sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUNKABULÜ ile Diyarbakır 5. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 11.05.2017gün ve E:2016/146 K:2017/301 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 26.02.2018 gününde Üye TurgayTuncay VARLI’nın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Suna TÜRE Üye Turgay Tuncay VARLI KARŞI OY 03.11.2015 tarihve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan UyuşmazlıkMahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/580 K:2015/592sayılı kararında belirtilmiş olan düşüncedoğrultusunda sayın çoğunluğungörüşüne katılamıyorum. 26.02.2018 ÜYE TurgayTuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy