T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 80
KARAR NO : 2018 / 90
KARAR TR : 26.2.2018
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacılar : 1.N.A.
2.S.A.
3-L.A.
4-C.A. Velisi L.A. -S.A.
5-E.S.A. Velisi L.A. -S.A.
Vekilleri : Av. Ç.Y.B.- Av. E.T.- Av. M.T.
Davalı : 1- Sultanbeyli Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. S.K., Av.F.S.
(Yalnızca
idari yargıda): 2-İstanbulSu Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
O L A Y : Davacılar vekili; müvekkillerinden N.A.’aait olup, müvekkillerinden S.A.’ın kullandığı 34 FF... plakalı aracın, 02.11.2016tarihinde Yakuphan Caddesinde, Sancaktepe istikametine doğru seyrederken,yolun bozuk olması nedeniyle rögar kapağına çarptığını,yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini,davalı Belediye ekiplerinin çalışma esnasında yolüzerinde gerekli işaret ve yol levhalarını koymalarıgerekirken bunu yapmadıklarını, bu nedenle kazanın meydanageldiğini; davalı Belediyenin kazanın oluşumunda aslikusurlu olduğunu; kaza tutanağında ve dosyaya sundukları videodagörüleceği üzere müvekkilinin kazada kusurunun bulunmadığını;kaza sonucunda araçta maddi hasar oluştuğunu, ailecekgeçirilen kaza nedeniyle, aile fertlerinde yaralanma, kırık,üzüntü, travma oluştuğunu; müvekkillerininyaşamış olduğu acının paraylaölçülmesinin mümkün olmadığınıifade ederek; müvekkil S.A. için 15.000 TL, L.A. için 15.000TL, C.A. için 10.000 TL, E.S.A. için 5.000 TL manevitazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile; müvekkiliN.A.’ın aracında olan 6.406,00 TL, tamirat masrafı ilehasar nedeniyle oluşan değer kaybı için şimdilik1.000 TL olmak üzere toplam 7.406,00 TL. maddi tazminatın olaytarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdantahsiline karar verilmesi istemiyle Sultanbeyli BelediyeBaşkanlığına karşı 10.2.2017 tarihinde adli yargıyerinde dava açmıştır.
İSTANBUL ANADOLU 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ;22.6.2017 gün ve E: 2017/48, K:2017/299 sayı ile “(…) Dava, yolda yapılan çalışma sonucu yolunbozuk olması nedeniyle aracın rögar kapağınaçarpması neticesi oluşan maddi ve manevi zararın tazminiistemidir.
Davacı taraf, mülkiyeti N.A.' a ait 34 FF...Hyundai marka aracın kardeşi olan diğer davacı S.A.'ınkullanımında iken 02/11/2016 tarihinde Yakuphan Caddesinde Sancaktepeistikameti yönünde seyir ederken yolun bozuk olması nedeniylerögar kapağına çarptığını, kazasonucu yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydanageldiğini belirterek maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur.
Davalı taraf ise, öncelikle davanın idariyargıda görülmesi gerektiğini belirterek davanıngörev bakımından reddi ile genel olarak da davanın reddinekarar verilmesini istemiştir.
Somut uyuşmalığınçözümünde öncelikle Mahkememizin görevli olupolmadığı belirlenmelidir. Mahkemelerin görevlerinin kamudüzenine ilişkin olup kendiliğinden dikkatealınacağı bilinen bir gerçektir.
Somut uyuşmazlıkla benzeri mahiyette olan birkonuda Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 18.12.2014 tarih 2014/23677esas ve2014/19024 karar sayılı ilamında: " Davacı kaskosigortalı araç yoldaki çökme ve rögarkapağının yol düzeyinin altında kalması nedeniile meydana gelen kaza sonucu hasarlandığı iddiasıylaSilivri Belediyesi aleyhine açılan davada mahkemece 6102sayılı TTK.nun 4/1-a ve 1483. maddesi gereğince, 1472. Maddeyedayalı olarak açılan davaya yine aynı kanunun 5. maddesidikkate alınarak bakma görevinin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğugerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş ise de, SilivriBelediyesi kamu tüzel kişisi olup, kamu hizmeti görmekleyükümlü bulunmaları nedeniyle kamu hizmetlerisırasında verdikleri iddia olunan zararlardan dolayı oluşansorumlulukları özel husus hükümlerine tabi değildir.Kamu tüzel kişilerinin yasalar tarafından kendilerine verilengörev ve yetkilerin kullanılması sırasında oluşanzararlar niteliği itibariyle hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar olup,bu zararların tazmini amacıyla anılan idarelere karşıhizmet kusurlarına dayalı olarak idari yargılama usulühakkındaki kanunun 2. maddesi hükmü uyarınca idariyargı yerinde tam yargı davası ikame edilmesi gerekmektedir.2918 sayılı Karayolları trafik Kanununda hizmet kusurundanötürü sorumluluk hükümleri düzenlenmemişolup 110. maddede belirtilen ‘sorumluluk’ , 85. ve devamımaddelerinde düzenlenmiş olan tehlike esasına dayalıkusursuz sorumluluğa ilişkindir. O halde mahkemece, hizmet kusurunadayanılarak davalı Silivri Belediyesi aleyhine açılan budavada adi yargının yargı yolu bakımındangörevsiz bulunması nedeniyle davalı Silivri belediyesiyönünden dava dilekçesinin yargı yolubakımından görevsizlik nedeniyle usulden reddine hükmedilmesigerekirken, yazılı olduğu biçimde karar verilmesi yerindegörülmemiştir" şeklinde kararla yargı yeri olarakidari yargının görevli olduğuna hükmetmiştir.
Yine Mahkememizin 30/11/2016 tarih 2016/272Esas 2016/330Karar sayılı dosyasının istinaf edilmesi üzerineİstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 05/04/2017 tarih 2017/216 Esas,2017/139Karar sayılı ilamında "….dayanılanolguların, idarenin hizmet kusuruna ilişkin olmasına; mahkemece,11/02/1959 gün ve 17/15 sayılı içtihadıBirleştirme Kararı uyarınca hüküm verilmişbulunmasına; 2918 sayılı yasa 110'da düzenlenen ve kamu kurumlarınaait araçların işletilmesi nedeniyle hukuki sorumluluksavının mevcut olmamasına göre, istinafitirazlarının esastan reddine…." karar vermiştir.
Somut uyuşmazlıkta da; davalı Belediyetarafından yapılan yol çalışması sonucu yolunbozuk olması sebebiyle 34 FF... plakalı aracın rögarkapağına çarpması neticesinde yaralamalı ve maddihasarlı trafik kazasının meydana geldiği, davalıBelediye tarafından 2918 sayılı yasada hizmet kusuruna ilişkinbir sorumluluk hali düzenlenmemiş olup yasanın 110. maddesindekisorumluluk halinin 85.madde ve devamında düzenlenen "tehlikesorumluluğuna" ilişkin olduğu, davacılarınbulunduğu aracın rögar kapağına çarpmasısonucu oluşan zararın idarenin hizmet kusurundankaynaklandığı ve tam yargı davası olarak ilerisürülmesinin mümkün olabileceği, böyle bir haldeise mahkememizin görevsiz olup uyuşmazlığın halmerciinin İdari yargıya ait olduğu kabul olunarakaşağıdaki şekilde hükümoluşturulmuştur.
HÜKÜM: Nedenleri yukarıdaaçıklandığı üzere ;
1-Somut uyuşmazlıkta idari yargıgörevli olduğundan dava dilekçesinin görevyönünden REDDİNE…” karar vermiş, bu kararistinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir.
Davacılar vekili bu defa, aynı istemle1-Sultanbeyli Belediye Başkanlığı ile 2-İstanbul Su veKanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünekarşı idari yargı yerinde dava açmıştır.
İSTANBUL 11.İDARE MAHKEMESİ; 10.10.2017gün ve E:2017/1678 sayı ile “(…) 2577 sayılıYasa'nın 5. maddesinin 1. fıkrasında … İdare Mahkemelerinin,Vergi Mahkemelerinin görevine giren davalar ileDanıştay’da çözümlenecek olanlardışındaki iptal davaları ile tam yargıdavalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinin birininyürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarla verilen diğerişleri çözümleyeceği hükmebağlanmıştır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde de, idariyargının görev alanının, idari işlem ve eylemlerile genel hizmetlerden birinin yürütülmesi içinyapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasındaçıkan uyuşmazlıklardan doğan davalarlasınırlı olduğu, 14. maddesinin (3/a) bendinde, davadilekçelerinin görev ve yetki yönünden inceleneceği,15. maddesinin (l/a) bendinde ise, adli ve askeri yargınıngörevli olduğu konularda açılan davaların reddinekarar verileceği kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı vekilitarafından, aynı istemle açılan davanın,İstanbul Anadolu 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 22.06.2017 tarih, E:2017/48ve K:2017/299 sayılı kararıyla, idari yargınıngörevli olduğu gerekçesiyle görev yönündenreddedilmesi üzerine, davalı idarenin 2918 Sayılı yasakapsamında, gerekli işaret ve yol levhaları koymalarıgerekirken kusurlu bir şekilde anılan işaret ve levhalarıkoymadığını ve bu nedenle kazanın meydana geldiğiileri sürülerek, Mahkememizde iş bu davanınaçıldığı anlaşılmış ise de;anılan 2918 Sayılı Yasanın karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile,çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 30.11.2015tarih, E:2015/786 ve K:2015/801 sayılı kararı da aynıyöndedir.
Bu durumda, uyuşmazlığıçözmekte adliye mahkemelerinin görevli olduğu sonucunaulaşıldığından, yukarıda metnine yer verilen 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli mahkemeninbelirlenmesi için, Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulması gerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul Anadolu 4.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 22.06.2017 tarih, E:2017/48 ve K:2017/299sayılı dosyası temin edildikten sonra görevuyuşmazlığı çıkarılması içindosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine…”karar vermiş; dava dosyaları Mahkemece 24.1.2018 tarihli üstyazıyla gönderilmiş ve 30.1.2018 tarihinde Mahkememizinkaydına girmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nınkatılımlarıyla yapılan 26.2.2018 günlütoplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, adli ve idari yargı yerleri arasında davalıSultanbeyli Belediye Başkanlığı aleyhine açılandava yönünden görev uyuşmazlığındoğduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda meydana gelen trafik kazasında uğranılanmaddi ve manevi zararın davalı idarece tazmini istemiyleaçılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülenkavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri,işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmanınBelediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğubelirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”;Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıdave Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmışbulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.
Dava dosyalarının incelenmesinden; davacılardanN.A.'a ait 34 FF... plakalı aracın S.A.'ın sevk ve idaresindeiken 02/11/2016 günü Yakuphan Caddesi Sancaktepe istikametiyönünde seyir halindeyken yolun bozuk olması nedeniylerögar kapağına çarpması sonucu yaralanmalı vemaddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği; olayın meydanagelmesinde, çalışma esnasında yol üzerindegerekli işaret ve yol levhalarını koymayan davalı Belediyeninkusurunun bulunduğu iddia edilerek, 45.000,00-TL manevi, 7.406,00 TL maddiolmak üzere toplam 52.406,00-TL tazminatın tahsili istemiyle bakılandavaların açıldığıanlaşılmıştır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak,idari yargının denetimine bağlı olması gereken idaribir uyuşmazlığın çözümü, haklıneden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusukural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Bu durumda, 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilenkararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, İstanbul 11.İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile, İstanbul Anadolu 4.AsliyeHukuk Mahkemesinin, 22.6.2017 gün ve E: 2017/48, K:2017/299sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 11.İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, İstanbul Anadolu 4.AsliyeHukuk Mahkemesinin, 22.6.2017 gün ve E: 2017/48, K:2017/299sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.2.2018 gününde Üye Turgay Tuncay VARLI’nınKARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Suna TÜRE Üye Turgay Tuncay VARLI KARŞI OY 03.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün veE:2015/670, K:2015/671 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 26.2.2018 ÜYE Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy