T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/67
KARAR NO : 2018/70
KARAR TR: 26.02.2018
ÖZET : 2918 sayılı Yasa’nın Ek 2/3. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına ilişkin kararıniptal edilmesiistemiyle açılan davanın, araç trafikten men işleminin de idari yargıda konu yapılması karşısında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesi ve aynı Kanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğindeİDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR
Davacı : R. M. C.
Vekili : Av. Ö. E. G.
Davalı : İstanbul Valiliği
Vekili : Av. B. A.
O LA Y : İstanbul Valiliği Trafik Denetleme ŞubeMüdürlüğünce yapılan denetim sırasında,34 CAS … plaka sayılı aracın yasa dışıtaşımacılık yaptığının tespitedildiğinden bahisle, sürücü belgesi sahibi davacıadına 19.5.2016 gün ve IC-139230 seri-sıra sayılıTrafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek,davacıya 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek2/3. madde ve fıkrası uyarınca 2.532,00 TL idari paracezası verilmiş, ayrıca bu tutanağa istinaden düzenlenenAraç Trafikten Men Tutanağı ile araç trafikten menedilerek muhafaza altına alınmıştır.
Davacı vekili, aracın 60 gün süre ile trafikten menedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle araç sahibitarafından dava açıldığını veİstanbul 10. İdare Mahkemesi’nin 2016/942 esas sayılıdosyasında davanın derdest olduğunu belirterek, idari paracezasının iptal edilmesi istemiyle adli yargı yerine itirazdabulunmuştur.
İSTANBUL 5. SULH CEZA HAKİMLİĞİ: 28.6.2016gün ve D.İş No:2016/2735 sayı ile; 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesi uyarınca idariyaptırım kararının verildiği işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargınıngörev alanına giren kararın da verilmiş olmasınedeniyle, yapılan başvuru konusunda karar verme görevinin idariyargı yerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunungörev yönünden reddine karar vermiş, yapılan itirazİstanbul 6. Sulh Ceza Hakimliğince kesin olarak reddedilmiştir.
Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerindedava açmıştır.
İSTANBUL 7. İDARE MAHKEMESİ: 13.7.2017 gün veE:2016/1263, K:2017/1497 sayı ile; idari para cezasının iptaledilmesi istemiyle açılan davanın 2918 sayılı Kanunve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde yer alandüzenleme nedeniyle çözümünün adli yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir.
Davacı vekilinin 31.10.2017 tarihinde İstanbul 7. İdareMahkemesine vermiş olduğu dilekçesi ileadli ve idariyargı yerlerince verilmiş olan görevsizlik kararlarınedeniyle oluştuğunu ileri sürdüğü olumsuzgörev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyleUyuşmazlık Mahkemesine Başvurulmasını talep etmesiüzerine, dava dosyası İstanbul 7. İdare Mahkemesinin12.1.2018 tarih ve E:2016/1263 sayılı üst yazısı ileMahkememize gönderilmiş olup, 22.1.2018 tarihinde kaydagirmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 26.02.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu’nun 11.7.1988günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyleincelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan,‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden,savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığınmahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adliceza mahkemeleri arasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık MahkemesininHukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesigerektiği...” açıkça belirtilmiştir. Budurum gözetildiğinde, olay bölümünde yazılıbaşvuru konusu görev uyuşmazlığının HukukBölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak, davacıvekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını verenMahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyleUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, örevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi .
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesininüçüncü fıkrası uyarınca verilen idari paracezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun“Araçların tescil edildikleri amacındışında kullanılması”başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi,üçüncü fıkrasında, “(Ek fıkra:31/5/2012-6321/3 md.) İlgili belediyeden izin veya ruhsatalmaksızın, belediye sınırları dâhilinde ticariamaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine,bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerinsorumlularına birinci fıkrada gösterilen idari para cezasıüç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren biryıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarakuygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmışgün süre ile trafikten men edilir” hükmü yeralmış iken, Anayasa Mahkemesi 9.4.2015 tarih ve 29321sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 11.9.2014 gün veE:2014/52, K:2014/139 sayılı kararı ile, fıkrada yer alan“araç sahibine” ibaresi ile “Ayrıca, araçher defasında altmış gün süre ile trafikten menedilir” cümlesinin araç sahibi yönünden iptalinekarar vermiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılıYasa’nın 116. maddesi kapsamında araç tescilplakasına göre düzenlenenler dışında trafikzabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşıaçılan davaları; bu uygulamanın idari cezakapsamında bulunması; Yasada idari cezalarla ilgili davalardagörevli yargı yerini açıkça belli eden birhükme yer verilmemesi; bu Yasada gösterilen adli cezalarahükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye deherhangi bir atıfta bulunulmamış olmasıkarşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göreidari yargının görev alanındagörmüştür.
30.3.2005 gün ve 25772 sayılı Resmi Gazete’deyayımlanarak 1.6.2005 tarihinde yürürlüğe giren30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyledeğişik3. maddesinde ise,” (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezasıveya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır” denilmiştir.
Aynı Kanun’un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenensekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkinhukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceği kuralabağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de buhükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortayaçıkardığı bağlantı sorununaçözüm getirilmesinin amaçlandığı ifadeedilmiştir.
19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren budüzenlemeye göre,Kabahatler Kanunu’nun; idariyaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararların daverilmiş olması halinde; idari yaptırım kararına ilişkinhukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptalitalebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğianlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’ncede, idari para cezası yönünden oluşan olumsuzgörevuyuşmazlıklarının çözümünde, idaripara cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına girenkararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bukararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkinkararınhukuka aykırılığı iddiasının da,idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak,idari yargı yerince verilen görevsizlikkararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz halegelmiş ise, (davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeniyasadaki görev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararıveremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği için)davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen trafikpara cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda da bu paracezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlemkapsamında aynı kişi ile ilgili olarak (aynı maddi olay nedeniyle,aynı araç ile ilgili olarak) aracın trafikten men edilmesikararı da verildiği ve idari yargı yerinde dava konusuedildiği anlaşıldığından; idari paracezasına ilişkin kararın hukukaaykırılığı iddiasının da, idari yargıyerinde görüleceği kuşkusuzdur.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılıKanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27. maddesine5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkrahükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesininüçüncü fıkrası uyarınca verilen paracezasına karşı açılacak davanınçözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, İstanbul 7. İdare Mahkemesinceyapılan 13.7.2017 gün ve E:2016/1263, K:2017/1497 sayılıbaşvurunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, İstanbul7. İdare Mahkemesince yapılan 13.7.2017 gün ve E:2016/1263,K:2017/1497 sayılı BAŞVURUNUN REDDİNE, 26.02.2018gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Suna
NECİPOĞLU BOZER AKSU TÜRE
Üye ÜyeÜye
Alaittin Ali Süleyman HilmiTurgay Tuncay
ÖĞÜŞ AYDIN VARLI
Full & Egal Universal Law Academy