T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 117
KARAR NO : 2018 / 126
KARAR TR : 26.02.2018
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : H. SigortaA.Ş Vekili : Av. B.I. Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü Vekili : Av. S.A. O L A Y : Davacıvekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirkettarafından, kasko sigortasıyla sigortalanan 07 AOP.... plakasayılı aracın, Sarıveliler-Ermenek istikametinde seyirhalindeyken maddi hasarlı trafik kazasının meydana gelmesisonucu sigortalıya ödenen 7.879,00-TL 'nin ödeme tarihi olan16/08/2011 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlardakiavans faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle adliyargı yerinde dava açmıştır. ANKARA 11. ASLİYE HUKUKMAHKEMESİ:16.02.2017 gün ve E:2016/200 K:2017/57 sayılıkararı ile “Mahkememizce 15.11.2012 tarih 2012/50-546 E-Ksayılı ilam ile davanın reddine karar verilmiş ve builamın temyizi üzerine bozularak gelmekle yeni esasa kaydedilerekyine mahkememizce 07.05.2014 tarih 2014/162-235 E-K sayılı ilam iledavanın reddine dair direnme karan verilmiş ve ilamın temyiziüzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04.11.2015 tarih 2015/17-137esas 2015/2368 karar sayılı ilamı ile "...hizmet kusurunadayalı olarak açılan davada idari yargı görevliolduğu yönündeki Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen ÖzelDaire bozma kararına uyulması gerektiği..." şeklindebozulmuştur. Mahkememizce usul ve yasaya uygun bozmailamına uyulmasına karar verilmiş olup, davanın idariyargıda görülmesi gerektiği” gerekçesiyledavanın usulden reddine karar vermiş, aleyhine yasa yolunabaşvurulmayan kararın 28/04/2017 tarihinde kesinleştiğianlaşılmıştır. Davacı vekili bu kezKarayolları Genel Müdürlüğü aleyhine aynıistemle idari yargı yerinde dava açmıştır. KONYA 1. İDARE MAHKEMESİ: 19.01.2018gün ve E:2018/15 sayılı kararı ile "2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Görev ve Yetkilimahkeme" başlıklı 110. maddesinin 1. fıkrasında"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır." hükmüne yerverilmiştir. 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19.maddesinde: "Adli, idari, askeri yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik karanüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veyaincelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararıveren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işinincelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değinerteler. Yargı merciince, önceki görevsizlik kararmailişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvurukararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."hükmüne, 21.maddesinde:"Yukarıdaki maddeler uyarıncamahkemelerin gönderdikleri işlerin incelenmesindeUyuşmazlık Mahkemesince, olumsuz görevuyuşmazlıkları ile ilgili usul kuralları uygulanır." hükmüne yer verilmiş, 18. maddesinde ise; "Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu resmi yazı ilekendisine bildirilen yargı mercii, görev konusundaUyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanıngörülmesini geri bırakır. Bu takdirdezamanaşımı süreleriyle öbür kanuni veyahâkim tarafından verilen süreler, işin yenidenincelenmesine başlanacağı güne kadar durur. Şu kadarki, Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğunu bildirenyazının alındığı günden başlamaküzere altı ay içinde bu Mahkemenin kararı gelmezseyargı mercii davayı görmeye devam eder. Ancak, esashakkında son karan vermeden Uyuşmazlık Mahkemesinin kararıgelirse yargı mercii bu karara uymak zorundadır."hükmüne yer verilmiştir. Dava dilekçesi ve eklerininincelenmesinden; dava konusu uyuşmazlığa ilişkinmahkememizin 2011/1795 esas sayılı dosyasında davaaçıldığı, açılan davada mahkememizin22/12/2011 gün ve 2011/1724 sayılı kararı ile davanıngörüm ve çözümünün adli yargınıngörevine girdiğinden bahisle görev yönünden reddinekarar verildiği, karara karşı davalı idare tarafındanitiraz edildiği, itiraz üzerine Konya Bölge İdareMahkemesinin 2012/296 esas ve 2012/298 sayılı kararı ile itirazisteminin reddine ve itiraza konu mahkeme kararının onanmasınakarar verildiği, bu karara karşı kararın düzeltilmesiyoluna gidildiği, karar düzeltme isteminin de Konya Bölgeİdare Mahkemesinin 2012/484 esas, 2012/487 sayılı kararıile reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, bununüzerine davacı şirket tarafından Ankara 11. Asliye HukukMahkemesinin 2012/50 E. sayılı dosyasında dava açıldığıve davanın esasına girilerek reddine karar verildiği,kararın temyiz üzerine bozulduğu, bozma kararı üzerineMahkemece 2014/162-235 sayılı ilam ile davanın reddine dairdirenme kararı verildiği, bu kararın da temyiz edildiği,temyiz üzerine kararın, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun04/11/2015 tarih ve 2015/17-137 esas, 2015/2368 karar sayılıilamı ile bozulduğu (...hizmet kusuruna dayalı olarakaçılan davada idari yargının görevliolduğu...), bozma kararı üzerine olumsuz görevuyuşmazlığı çıkması nedeniyledosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerekir ikenAnkara 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/02/2017 tarih ve 2016/200 esas, 2017/57sayılı kararı ile davanın görev yönündenreddine karar verilmesi üzerine işbu davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Mahkememizin 2011/1795 esas ve 2011/1724karar sayılı görev ret kararı kesinleştikten sonraadli yargıda açılan davada olumsuz görevuyuşmazlığı çıkarılması gerekirkendavanın görev yönünden reddine karar verilmesi üzerinedavacı tarafından yeniden mahkememizde davaaçıldığından, olumsuz görevuyuşmazlığı çıkarılması Ankara 11.Asliye Hukuk Mahkemesince yerine getirilmesi gerekirse de herhangi bir hakkaybına sebebiyet verilmemesi sebebi ile dosyanın görevliyargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesi sonuç ve kanaatineulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle; 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesigereğince, Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 16/02/2017 tarih ve2016/200 Esas, 2017/57 karar sayılı dosyası temin edilerekgörevli merciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi’nebaşvurulmasına, dava dosyasının ve Ankara 11. Asliye HukukMahkemesi'nin 16/02/2017 tarih ve 2016/200 Esas, 2017/57 karar sayılıdosyasının Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine"karar vererek, her iki dava dosyasını Mahkememize 06.02.2018 tarih ve2018/15 sayılı üst yazısı ile gönderilmişolup, dosya 12.02.2018 tarihinde mahkememizde kayda girmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nınkatılımlarıyla yapılan 26.02.2018 günlütoplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosyaüzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yapılan incelemeye göre; 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayanveya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararıveren merciin görevli olduğu kanısına varırsa,gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işinincelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değinerteler.” hükmüne göre, adli yargı yeri, davaya bakmagörevinin daha önce görevsizlik kararı veren idariyargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar iledoğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurmaolanağına sahiptir. Şu kadar ki, başvurukararının, görev konusunda UyuşmazlıkMahkemesi’nce karar verilmesine değin işin incelenmesininertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir. Yasa koyucu, 14. maddeye göre hukukalanında olumsuz görev uyuşmazlığıdoğması halinde her iki yargı merciince işten elçekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarınabırakmış iken, bu yönteme nazaran daha kısa zamandaçözüme ulaşılmasınıamaçladığı 19. madde ile daha önce görevsizlikkararı veren yargı merciinden sonra davayı inceleyen yargımerciine, işten el çekmeden doğrudan UyuşmazlıkMahkemesi’ne başvurma olanağınıtanımıştır. Olayda, adli ve idari yargıyerlerince verilen ve kesinleşen görevsizlik kararlarıbulunduğu halde, davacı vekili olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi için Mahkememizemüracaat etmemiş, yeniden idari yargı yerinde davaaçmıştır. Bunun üzerine İdare Mahkemesincegörevli merciin belirtilmesi için re’sen UyuşmazlıkMahkemesi’ne başvurulmasına karar verilmiştir. Bu haliyle, her ne kadar 2247sayılı Yasa’da öngörülen yönteme uymamaktaise de, İdare Mahkemesi’nce 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesi kapsamında yapılanbaşvurunun kabulü ile Uyuşmazlık Mahkemesi’ninönüne gelmiş bulunan görevuyuşmazlığının çözümekavuşturulması, gerek dava ekonomisine gerekse UyuşmazlıkMahkemesi’nin kuruluş amacına uygun olacaktır.Sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli veidari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’nun, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davalı Karayolları GenelMüdürlüğünün sorumluluk sahasında kalanyolda meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası nedeniyleoluştuğu öne sürülen maddi zararın rücuentahsili istemiyle açılmıştır. 2918 sayılı Karayolları TrafikKanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can vemal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacakve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş, aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunla ilgiligörev ve yetkileri şunlardır: a) Yapım ve bakımdan sorumluolduğu karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparakönlemleri almak ve aldırmak, b) Tüm karayollarındakiişaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak vekontrol etmek, d) Trafik ve araç tekniğineait görüş bildirmek, karayolu güvenliğini ilgilendirenkonulardaki projeleri incelemek ve onaylamak, e) Yapım ve bakımındansorumlu olduğu karayollarında, İçişleriBakanlığının uygun görüşü alınmaksuretiyle, yönetmelikte belirlenen hız sınırlarınınüstünde veya altında hız sınırlarıbelirlemek ve işaretlemek, f) Trafik kazalarınınoluş nedenlerine göre verileri hazırlamak vekarayollarında, gerekli önleyici teknik tedbirleri almak veyaaldırmak, g) Yapım ve bakımındansorumlu olduğu karayollarında trafik güvenliğiniilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışı parkyerleri ve benzeri tesisleri yapmak, yaptırmak veya diğerkuruluşlarca hazırlanan projeleri tetkik ve uygun olanlarıtasdik etmek, h) Yetkili birimlerce veya trafikzabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizi sonucu, altyapı veyolun fiziki yapısı ile işaretlemeye dayalı kaza sebeplerigöz önünde bulundurularak önerilen gerekli önlemlerialmak veya aldırmak, j) (Değişik: 17/10/1996 -4199/5 md.) Trafik zabıtasının görev ve yetkilerisaklı kalmak üzere Bu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddelerihükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suçveya ceza tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d)bentlerinde belirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanaklabelirlemek ve gerekli işlemin yapılması için enyakın trafik kuruluşuna teslim etmek, k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göreçıkarılmış olan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmaktır.” hükmüne yerverilmiştir. Öte yandan 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Geçici21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. 2918 sayılı Kanunun 110 uncumaddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.AsliyeHukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itirazbaşvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırıgörmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir: “…Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2, 125 ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın 158 inci maddesininson fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanıngörüm ve çözümü adli yargı yeriningörevine girdiğinden, Konya 1. İdare MahkemesininBaşvurusunun Kabulü ile Ankara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin16.02.2017 gün ve E:2016/200 K:2017/57 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Konya 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ileAnkara 11. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16.02.2017 gün ve E:2016/200K:2017/57 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.02.2018 gününde Üye Turgay TuncayVARLI’nın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Suna TÜRE Üye Turgay Tuncay VARLI KARŞIOY 03.11.2015 tarih ve 29521sayılı Resmi Gazetede yayımlanan UyuşmazlıkMahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/580 K:2015/592sayılı kararında belirtilmiş olan düşüncedoğrultusunda sayın çoğunluğungörüşüne katılamıyorum. 26.02.2018 ÜYE Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy