T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/89
KARAR NO : 2018/96
KARAR TR: 26.02.2018
ÖZET : Davacı Kurum vekili tarafından, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Teftiş Kurulu Başkanlığı, İş Teftiş Ankara Grup Başkanlığınca, Türkiye Taşkömürü Kurumu, Kozlu Taş Kömürü İşletme Müessesesi Müdürlüğü unvanlı işyerinde yapılan denetim sonucu, buişyerinin yeraltı çalışmalarında işin durdurulmasına ilişkin Heyet Kararı sonucunda oluştuğu öne sürülenüretim kaybından doğanzararın tazmin edilmesi için, dilekçe ile davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk
KARAR
Davacı : TürkiyeTaşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. M.D.
Davalı : Çalışma ve Sosyal GüvenlikBakanlığı
O L A Y : Davacı kurumvekili,davadilekçesinde; “1- Çalışma ve SosyalGüvenlik Bakanlığı İş Teftiş KuruluBaşkanlığı İş Müfettişlerinin07/10/2015 tarih ve 7156-TDB-42, 10077-TDB-19 sayılı idari tedbirraporuna istinaden İş Teftiş Ankara GrupBaşkanlığı 08/10/2015 tarih ve Durdurma Kararı konuluheyet kararında; TTK Taşkömürü İşletmeMüessese Müdürlüğünün tamamındaişin durdurulması kararı almıştır.
İşin Durdurulması kararının ve gereğininyapılması hususu 09/10/2015 tarihinde KozluKaymakamlığınca Kurumumuza bağlı KozluTaşkömürü İşletme Müessesesi Müdürlüğü’nebildirilmiştir.
2- Tarafımızca aynı tarihte iş durdurularak KozluKaymakamlığı’na bilgi verilmiştir.
3- 6331 sayılı Kanunun 25/4 maddesi işveren işindurdurulma kararının yerine getirildiği tarihten itibarenaltı iş günü içinde, yetkili iş mahkemesindeişin durdurulması karara itiraz edebilir hükmüne istinadenKurumumuz Hukuk Müşavirliğince Çalışma VeSosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş KuruluBaşkanlığı kararının iptali için işmahkemesine süresinde başvuruda bulunmuştur.
4- Zonguldak 2.İş Mahkemesinin 11.11.2015 tarih ve 2015/1013Esas no'lu ve 2015/903 Karar no'lu mahkeme kararı doğrultusunda,davanın açık yargılanması sonucunda, mahallindeyapılan kesif, sunulan belgeler, alınan bilirkişi heyeti raporuve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğindeİş Teftiş Kurulu Ankara GurupBaşkanlığı'nın 08.10.2015 tarihinde TTK KozluTaşkömürü İşletme Müessesesi unvanlıiş yerinde işin Durdurulması KararınınKaldırılmasına 6331 Sayılı Yasanın 25. maddesiuyarınca 11.11.2015 tarihinde kesin olarak karar verilmiştir.
5- İdarenin bu işlemi sonucunda kurumumuz maddi zararauğradığından iş bu tam yargı davasınıaçıyoruz…
…Davalı Kuruma bağlı İş TeftişAnkara Grup Başkanlığı’nın 08/10/2015 tarihliDurdurma Kararı sonucunda oluşan zararın bu davaya ilişkinkısmının tazminine yönelik talebimizin reddine dair08/02/2016 tarih ve 48031567-640-E.317 sayılı işlemin (ek-9)iptali ve bilirkişi raporu sonucunda hesaplanacak miktara göreıslah ve fazlaya dair haklarımız saklı kalmak kaydıile şimdilik 1,00 TL maddi zararın başvuru tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline kararverilmesi…”talebiyle idariyargı yerinde davaaçmıştır.
Zonguldak İdare Mahkemesi: 24.2.2017 gün veE:2016/193, K:2017/482 sayı ile, idari işlemden kaynaklı birzararın tazmini için davacı tarafça yapılanihtiyari başvuru neticesinde tesis edilen işlemin iptali vezararın tazmini talepli davada, yetkili Mahkemenin 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 36/a maddesine göre"İdari uyuşmazlığı çözümlemeyeyetkili" mahkeme olacağı; çözümlemeye yetkilimahkemenin de işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer mahkemesiolacağı; neticeten, bakılan davanın Ankara İdareMahkemelerinin yetki alanında olduğu sonuç ve kanaatinevarıldığı gerekçesiyle, 2577 sayılıKanunun 15/1-a maddesi uyarınca davanın yetki yönündenreddine karar vermiştir.
ANKARA 12. İDARE MAHKEMESİ: 21.4.2017 gün veE:2017/1047, K:2017/1185 sayı ile, davacı Kuruma ait işyerindeişin durdurulmasına ilişkin kararın hukuki denetimgörevinin adli yargı yerine ait olması; bu hukuki denetiminîdare Hukukuna ilişkin kuralların uygulanmasınayönelik düzenlemeler kapsamında yapılmaması veuyuşmazlığın idari yargıda dava konusu edilebilecekidari bir işlemden doğan tam yargı davası niteliğitaşımaması karşısında, işindurdurulmasına ilişkin işlem gibi işin durdurulmasınailişkin işlemin sonucu ortaya çıktığıiddia edilen maddi zarara yönelik tazminat isteminin de görüm veçözümünün adli yargı yerinceyapılması gerektiği sonucuna varıldığından,Mahkemelerinin bu davanın görüm veçözümünde görevli bulunmadığınedeniyle; davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 15/l-(a) maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacı kurum vekili aynı istemle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 42. İŞ MAHKEMESİ: 10.7.2017 gün veE:2017/337, K:2017/489 sayı ile,
Eldeki davada 5521 sayılı Kanun kapsamında işmahkemelerinin görevine giren bir husus bulunmadığı;söz konusu uygulamanın davalı bakanlık bünyesindebulunan İş Teftiş Kurulu kararınınuygulanmasından kaynaklandığı, her ne kadar Ankara 5. İdareMahkemesince verilen 2017/953 Esas (sehven yazılmış,doğrusu Ankara 12. İdare Mahkemesince verilen E: 2017/1047)sayılı kararda, dava konusu uyuşmazlık hakkındaiş mahkemelerinin görevli olduğu ifade edilmiş ise de,söz konusu tespitin hukuka uygun olmadığı, zira davalıbakanlığa bağlı idarenin uyguladığıişlemin haksız olmasından kaynaklanan tazminatdavasının, tam yargı davası mahiyetinde olduğu, bukapsamda yargı yolunun caiz olması dava şartıolmadığından, dava konusu talep hakkında idare mahkemeleriningörevli olduğu anlaşıldığından 6100sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2. maddeleri gereğincedavanın yargı yolu caiz olmaması sebebiyle usulden reddine kararvermiş, bu karara karşı davacı idare vekilince istinafisteminde bulunulmuştur.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi : 26.10.2017gün ve E:2017/3689, K:2017/2589 sayı ile, davacı vekilininistinaf başvurusunun HMK'nun 353-(1) b-1 maddesi gereğince esastanreddine kesin olarak karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili idari ve adli yargı yerlerince verilmişolan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle Ankara 42.İş Mahkemesine vermiş olduğu 6.12.2017 tarihlidilekçesiyle Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasını talep etmiş olmakla, Ankara 42. İşMahkemesinin 23.1.2018 tarih ve E:2017/337 sayılı üstyazısı ile Mahkememize gönderilmiş olup, 31.1.2018tarihinde kayda girmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nınkatılımlarıyla yapılan 26.02.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; idari ve adli yargı yerleri arasında 2247 sayılıYasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuzgörev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idariyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygunolarak davacının istemi üzerine son görevsizlikkararını veren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesinegönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı YakupBAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacı Kurum vekili tarafından,Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı,İş Teftiş Kurulu Başkanlığı, İşTeftiş Ankara Grup Başkanlığınca, TürkiyeTaşkömürü Kurumu, Kozlu Taş Kömürüİşletme Müessesesi Müdürlüğüunvanlı işyerinde yapılan denetim sonucu, buişyerininyeraltı çalışmalarında işin durdurulmasınailişkin 8.10.2015 tarihliHeyet Kararı sonucunda oluştuğuöne sürülenüretim kaybından doğanzararın tazminedilmesi için, 15/12/2015 tarih ve 6619 sayılı dilekçeile davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin08/02/2016 tarih ve E.317 sayılı işlemin iptali istemiyleaçılmıştır.
Anayasanın "Yargı Yolu" başlıklı125. maddesinin birinci fıkrasında, "İdarenin hertürlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yoluaçıktır." hükmüne, son fıkrasında da,"İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararıödemekle yükümlüdür." hükmüne yerverilmiştir.
6331 sayılı İş Sağlığı veGüvenliği Kanunu'nun "Amaç" başlıklı1. Maddesinde " (1) Bu Kanunun amacı; işyerlerinde işsağlığı ve güvenliğinin sağlanması vemevcut sağlık ve güvenlik şartlarınıniyileştirilmesi için işveren veçalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak veyükümlülüklerini düzenlemektir."hükmüne;
"Kapsam ve istisnalar" başlıklı 2. Maddesinde"(1) Bu Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütünişlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ileişveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmaküzere tüm çalışanlarına faaliyetkonularına bakılmaksızın uygulanır.
(2) Ancak aşağıda belirtilen faaliyetler ve kişilerhakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz:
a) Fabrika, bakım merkezi, dikimevi ve benzeriişyerlerindekiler hariç Türk Silahlı Kuvvetleri, genelkolluk kuvvetleri ve Milli İstihbarat TeşkilatıMüsteşarlığının faaliyetleri.
b) Afet ve acil durum birimlerinin müdahale faaliyetleri.
c) Ev hizmetleri.
ç) Çalışan istihdam etmeksizin kendi nam vehesabına mal ve hizmet üretimi yapanlar.
d) Hükümlü ve tutuklulara yönelik infaz hizmetlerisırasında, iyileştirme kapsamında yapılanişyurdu, eğitim,
güvenlik ve meslek edindirme faaliyetleri.
e) (Ek: 10/9/2014-6552/15 md.; İptal: Anayasa Mahkemesi’nin14/5/2015 tarihli ve E.: 2014/177, K.: 2015/49 sayılı Kararıile.) " hükmüne,
"İşin durdurulması" başlıklı25. Maddesinde "(1) İşyerindeki bina ve eklentilerde,çalışma yöntem ve şekillerinde veya işekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlikeoluşturan bir husus tespit edildiğinde; bu tehlike giderilinceyekadar, hayati tehlikenin niteliği ve bu tehlikeden doğabilecek riskinetkileyebileceği alan ile çalışanlar dikkatealınarak, işyerinin bir bölümünde veya tamamındaiş durdurulur. Ayrıca çok tehlikeli sınıfta yer alanmaden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarlaçalışılan işlerin yapıldığı veyabüyük endüstriyel kazaların olabileceğiişyerlerinde, risk değerlendirmesi yapılmamışolması durumunda iş durdurulur.
(2) İş sağlığı ve güvenliğibakımından teftişe yetkili üç işmüfettişinden oluşan heyet, iş sağlığıve güvenliği bakımından teftişe yetkili işmüfettişinin tespiti üzerine gerekli incelemeleri yaparak,tespit tarihinden itibaren iki gün içerisinde işindurdurulmasına karar verebilir. Ancak tespit edilen hususun acilmüdahaleyi gerektirmesi hâlinde; tespiti yapan işmüfettişi, heyet tarafından karar alınıncaya kadargeçerli olmak kaydıyla işi durdurur.
(3) İşin durdurulması kararı, ilgili mülkiidare amirine ve işyeri dosyasının bulunduğuÇalışma ve İş Kurumu ilmüdürlüğüne bir gün içinde gönderilir.İşin durdurulması kararı, mülki idare amiritarafından kolluk kuvvetleri marifetiyle yirmidört saat içindeyerine getirilir. Ancak, tespit edilen hususun acil müdahaleyigerektirmesi nedeniyle verilen işin durdurulması kararı,mülki idare amiri tarafından kolluk kuvvetleri marifetiyle aynıgün yerine getirilir.
(4) İşveren, yerine getirildiği tarihten itibarenaltı iş günü içinde, yetkili iş mahkemesindeişin durdurulması kararına itiraz edebilir. İtiraz,işin durdurulması kararının uygulanmasınıetkilemez. Mahkeme itirazı öncelikle görüşür vealtı iş günü içinde karara bağlar. Mahkemekararı kesindir.
(5) İşverenin işin durdurulmasını gerektirenhususların giderildiğini Bakanlığa yazılı olarakbildirmesi hâlinde, en geç yedi gün içindeişyerinde inceleme yapılarak işverenin talebisonuçlandırılır.
(6) İşveren, işin durdurulması sebebiyle işsizkalan çalışanlara ücretlerini ödemekle veyaücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslekveya durumlarına göre başka bir iş vermekleyükümlüdür.
(7) (Ek: 4/4/2015-6645/2 md.) Çok tehlikeli sınıftayer alan ve ihale ile alınan işlerde; teknolojik gelişme,iş gücü kapasitesinin artırılması, üretimmetotlarında yenilik gibi bir kısım unsurlar sağlanmadanüretim ve/veya imalat planlarına, iş programlarınaaykırı hareket edilerek üretim zorlaması nedeniyle hayatitehlike oluşturacak şekilde çalışmabiçimleri, işin durdurulma sebebi sayılır.
(8) (Ek: 4/4/2015-6645/2 md.) İşyerinde durdurulanişlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veyaişveren vekillerine üç yıldan beş yıla kadarhapis cezası verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Çalışma ve SosyalGüvenlik Bakanlığı İş Teftiş KuruluBaşkanlığı İş Teftiş Ankara GrupBaşkanlığının 08/10/2015 tarihli Heyet Kararıile, davacı Kuruma ait Kozlu Taş Kömürüİşletme Müessesesi Müdürlüğüunvanlı işyerinin yeraltı çalışmalarındaişin durdurulmasına karar verildiği; davacı Kurumtarafından söz konusu kararın kaldırılmasıiçin Zonguldak 2. İş Mahkemesine itirazda bulunulduğu;anılan Mahkemece verilen 11/11/2015 tarih ve E:2015/1013, K2015/903sayılı kararla davanın kabulü ile işindurdurulması kararının kaldırılmasına kesinolarak karar verilmesi üzerine, Mahkeme kararıyla işindurdurulmasının hukuka aykırı olduğunun ortaya konulduğundanbahisle, söz konusu iş durdurma kararının uygulanmasısonucu davacı tarafından, üretim yapılamamasınedeniyle oluştuğu ileri sürülen zararın tazminiistemiyle, 15/12/2015 tarih ve 6619 sayılı dilekçe ile,davalı idareye başvuru yapıldığı; bu başvurunundavalı idarenin 08/02/2016 tarih ve E.317 sayılı işlemi ilereddi sonrasında, bu işlemin iptali ile ıslah ve fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1,00 TLmaddi zararın başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılan iş butazminat davasının açıldığıanlaşılmaktadır.
Bakılan davada; dava dilekçesinde 08.10.2015 tarihliDurdurma Kararı sonucunda oluştuğu ileri sürülenzarara karşılık talebin reddine dair işlemin iptaliistenilmiş olmakla birlikte davanın, Zonguldak İşMahkemesinde, İş Teftiş KurulBaşkanlığı'nın "İş Durdurma"kararının iptali için başvuru ele alınmışve Zonguldak İş Mahkemesince 11.11.2015 tarihinde kesin olarakverilen "İşin Durdurulması Kararının Kaldırılmasına"şeklindeki kararın uygulanması sonucunda oluştuğuileri sürülen maddi zararın tazminine ilişkinaçılmış bir dava mevcuttur.
Gerek bu nedenle, gerekse 6331 sayılı Yasa'nın 25.Maddesi uyarınca tesis edilen "durdurma" kararınınmahkeme kararıyla iptal edilmiş olması nedeniyleoluştuğu öne sürülen zararınBakanlıklarınca karşılanması talebininmümkün bulunmadığı yolundaki davalı idarenin davakonusu işleme ilişkin gerekçesi dikkatealındığında, davacı Kurumun uyuşmazlıkkonusu ettiği tazminatın ödenmesi istemli başvurusununreddi yolundaki işbu davaya konu olan işlemin, davalı idarenintazmin sorumluluğunu doğurduğu ileri sürülen ilkişleminden bağımsız bir işlem olarak nitelendirilmesimümkün bulunmamaktadır.
Bu durumda, davanın 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinde sözüedilen idariyargıda dava konusu edilebilecek idari bir işlemden doğan tamyargı davası niteliği taşımamasıkarşısında, işin durdurulmasına ilişkinişlem gibi, işin durdurulmasına ilişkin işlemin sonucuortaya çıktığı iddia edilen maddi zararıntazminine yönelik istemin de görüm veçözümünün adli yargı yerinceyapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle adli yargının görevliolduğuna, Ankara 42. İş Mahkemesince verilen 10.7.2017 günve E:2017/337, K:2017/489 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 42.İş Mahkemesince verilen 10.7.2017 gün ve E:2017/337, K:2017/489sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,26.02.2018 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü MehmetSuna
NECİPOĞLU BOZER AKSU TÜRE
Üye ÜyeÜye
Alaittin Ali Süleyman HilmiTurgay Tuncay
ÖĞÜŞ AYDIN VARLI
Full & Egal Universal Law Academy