T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/64
KARAR NO : 2018/75
KARAR TR: 26.02.2018
ÖZET : 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14. maddesine aykırılık nedeniyle aynı Kanun’un 26. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : A. A. Keresteİnş. Elektrik Ahşap Prefabrik Yapı DışTic.Ltd.Şti.
Vekili : Av. H. B. B.
Davalı : SosyalGüvenlik Kurumu Başkanlığı
O L A Y : Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıBalıkesir Sosyal Güvenlik İl MüdürlüğüEdremit Sosyal Güvenlik Merkezinin 7.10.2016 gün ve 13393904sayılı işlemi ile, davacıya ait işyerinde meydanagelen ve Mehmet Fatih Türkeş isimli çalışanınyaralanması ile sonuçlanan iş kazasının, 6331sayılı İş Sağlığı veGüvenliği Kanunu’nun 14. maddesinin ikinci fıkrasındabelirtilen sürede Kuruma bildirilmediğinden bahisle, söz konusuKanuna aykırılık nedeniyle, aynı Kanun’un 26.maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarınca davacışirketadına 3.253,00 TL idari para cezası verildiğidavacıya bildirilmiş, davacının itirazı aynıKurumun 30.11.2016 gün ve 2016/16 sayılı komisyon kararıile reddedilmiştir.
Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.
Çanakkale İdare Mahkemesi, dava konusu işleminBalıkesir Sosyal Güvenlik Kurumuna bağlı Edremit SosyalGüvenlik Kurumu Merkezince tesis edildiği, davanıngörüm ve çözümünde yetkili mahkemenin,işlem tesis etmeye yetkili davalı kurumun bulunduğuBalıkesir İdare Mahkemesi olduğu gerekçesiyledavanın yetki yönünden reddine karar vermiş, davadosyası Balıkesir İdare Mahkemesine gönderilmiştir.
BALIKESİR İDARE MAHKEMESİ: 28.2.2017 gün veE:2017/508, K:2017/600 sayı ile, 6331 sayılı Kanun uyarıncaverilen idari para cezasının iptal edilmesi istemiyleaçılan davada,6331 sayılı Kanun’da bu Kanunuyarınca verilen idari para cezalarına karşı kanun yolunailişkin bir düzenleme bulunmadığından, 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27. maddeleri gereğincedavanın çözümünün adli yargı yerine aitolduğu gerekçesiyle davanın görev yönündenreddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir.
Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerineitirazda bulunmuştur.
EDREMİT SULH CEZA HAKİMLİĞİ: 5.12.2017gün ve D.İş:2017/673 sayı ile; 6331 sayılıYasa’da, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından verilen paracezalarına karşı açılan davalarda5510sayılı Yasa’nın 102. maddesine atıfyapıldığı ve 5510 sayılı Yasauyarınca,yapılan başvuru konusunda karar verme görevininidari yargı yerine ait olduğunun açıkçadüzenlendiği açıklanarak ve UyuşmazlıkMahkemesi’nin konu ile ilgili kararları emsal alınarakbaşvurunun çözümünün idari yargı yerineait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiş, davadosyası aynı Mahkemenin10.1.2018 tarih ve E:2017/673 sayılıüst yazısı ile Mahkememize gönderilmiş olup, 17.1.2018tarihinde kayda girmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 26.02.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre;
Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında,“2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş veİşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyleincelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan,‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden,savcının ya da şahsi davacının talebi ile başlayanyargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya daberaatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli ceza mahkemeleriarasında çıkan görev ve hükümuyuşmazlıklarının anlaşılması, bunundışında kalan tüm görevuyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiğisonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlarabırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından, bunlarhakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdariniteliklerinden dolayı bu davalara ilişkin görev vehüküm uyuşmazlıklarının UyuşmazlıkMahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenipçözümlenmesi gerektiği…”açıkça belirtilmiştir. Bu durum gözönüne alındığında, olay bölümündeyazılı başvuru konusu görevuyuşmazlığının Hukuk Bölümündeincelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Adliyargı yerince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinegöre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli yargıdosyasının Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası sureti detemin edilmek suretiyle birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi birnoksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi .
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülten FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarcagörevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halilİbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay SavcısıYakup BAL’ın davada idari yargının görevliolduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 6331 sayılı Kanun’un 14. maddesineaykırılık nedeniyle aynı Kanun’un 26. maddesininbirinci fıkrası (e) bendi uyarınca verilen idari paracezasının kaldırılması istemiyleaçılmıştır.
6331 sayılı İş Sağlığı veGüvenliği Kanunu’nun “İş kazası ve meslekhastalıklarının kayıt ve bildirimi”başlığı altında düzenlenen 14. maddesinde,“(1) İşveren;
a) Bütün iş kazalarının ve meslekhastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleriyaparak bunlar ile ilgili raporları düzenler.
b) İşyerinde meydana gelen ancak yaralanma veyaölüme neden olmadığı halde işyeri ya da işekipmanının zarara uğramasına yol açan veyaçalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zararauğratma potansiyeli olan olayları inceleyerek bunlar ile ilgiliraporları düzenler.
(2) İşveren, aşağıdaki hallerde belirtilensürede Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunur:
a) İş kazalarını kazadan sonraki üçiş günü içinde.
b) Sağlık hizmeti sunucuları veya işyeri hekimitarafından kendisine bildirilen meslek hastalıklarını,öğrendiği tarihten itibaren üç işgünü içinde.
(3) İşyeri hekimi veya sağlık hizmetisunucuları; meslek hastalığı ön tanısıkoydukları vakaları, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafındanyetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk eder.
(4) Sağlık hizmeti sunucuları kendilerine intikal edeniş kazalarını, yetkilendirilen sağlık hizmetisunucuları ise meslek hastalığı tanısıkoydukları vakaları en geç on gün içinde SosyalGüvenlik Kurumuna bildirir.
(5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar,Sağlık Bakanlığının uygungörüşü alınarak Bakanlıkçabelirlenir” denilmiş;
“İdari para cezaları ve uygulanması”başlığı altında düzenlenen 26. maddesinin birincifıkrasında,“Bu Kanunun;
(……)
e)14 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilenyükümlülükleri yerine getirmeyen işverene her biryükümlülük için ayrı ayrıbinbeşyüz Türk Lirası, ikinci fıkrasındabelirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işvereneikibin Türk Lirası, dördüncü fıkrasındabelirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyensağlık hizmeti sunucuları veya yetkilendirilen sağlıkhizmeti sunucularına ikibin Türk Lirası, (……)
idari para cezası verilir.” denilmiş; aynımaddenin ikinci fıkrasında,
“(Değişik: 4/4/2015-6645/4 md.) Bu Kanunda belirtilenidari para cezaları, 14 üncü maddede belirtilen bildirimyükümlülüğünü yerine getirmeyenlereuygulanacak idari para cezaları hariç gerekçesi belirtilmeksuretiyle Çalışma ve İş Kurumu ilmüdürünce verilir. 14 üncü maddede belirtilen bildirimyükümlülüğünü yerine getirmeyenleriçin uygulanan idari para cezaları hariç tahsil edilen idaripara cezaları genel bütçeye gelir kaydedilir. 14üncü maddede belirtilen bildirimyükümlülüğünü yerine getirmeyenlereuygulanacak idari para cezaları ise doğrudan Sosyal GüvenlikKurumunca verilir. Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari paracezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılıKanunun 102 nci maddesi hükümleri uygulanır. Verilen diğeridari para cezaları tebliğinden itibaren otuz gün içindeödenir. İdari para cezaları tüzel kişiliğibulunmayan kamu kurum ve kuruluşları adına dadüzenlenebilir.” hükmü yer almış;
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel SağlıkSigortası Kanunu’nun 102. maddesinde ise,
“(.......)
İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkukeder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kurumaya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynısüre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur.Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğtarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinebaşvurabilirler. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde, idari para cezasıkesinleşir.
İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmedenveya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihindenitibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde,bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödemeidari para cezasına karşı yargı yoluna başvurmahakkını etkilemez. (.......)” denilmiştir.
Olayda, davanın, Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığı Balıkesir Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü Edremit Sosyal Güvenlik Merkezinin7.10.2016 gün ve 13393904 sayılı işlemi ile, davacıyaait işyerinde meydana gelen ve Mehmet Fatih Türkeş isimliçalışanın yaralanması ile sonuçlanan işkazasının, 6331 sayılı İşSağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14. maddesindebelirtilen sürede Kuruma bildirilmediğinden bahisle, aynıKanun’un 26. maddesinin birinci fıkrası (e) bendi uyarıncaBalıkesir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğütarafından Ada Ahşap Kereste İnş. Elektrik AhşapPrefabrik Yapı Dış Tic.Ltd.Şti. adına, 6331 sayılıKanun uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçıldığı, 6331 sayılı Kanun’da idaripara cezası verilecek hususların düzenlendiği, bunakarşın idari para cezasına karşı kanun yolunailişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, ancak bu Kanunuyarınca, daha açık bir ifadeyle, Kanunun 14 üncümaddesinde belirtilen bildirim yükümlülüğünüyerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezalarınındoğrudan Sosyal Güvenlik Kurumunca verileceği ve SosyalGüvenlik Kurumunca verilen idari para cezalarının tebliğ,itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesihükümlerinin uygulanacağıanlaşılmıştır.
Öte yandan, 30.3.2005 gün ve 25772 sayılı ResmiGazete’de yayımlanarak 1.6.2005 tarihindeyürürlüğe giren 30.3.2005 gün ve 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılıYasa’nın 31. maddesiyle değişik3. maddesinde, “ (1)Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşıkanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezasıveya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır”; Kanunun “Başvuru yolu”başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise “idaripara cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkinidari yaptırım kararına karşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş güniçinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süreiçinde başvurunun yapılmamış olması halindeidari yaptırım kararı kesinleşir.” düzenlemeleriyer almıştır.
Bu düzenlemelere göre;Kabahatler Kanunu’nun,idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer Kanunlardagörevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Görev kuralları kamu düzenine ilişkinolduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesephak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilengörev kurallarının, geçmişe de etkiliolacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallaragöre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz halegelmiş ise, (davanın açıldığı andagörevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen)mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeniyasadaki görev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararıverilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemedeaçılmış, bu sırada yapılan bir kanundeğişikliği ile görevsiz mahkeme o dava içingörevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlikkararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiğiiçin) davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idaripara cezasının 6331 sayılı İş Sağlığıve Güvenliği Kanunu uyarınca, Balıkesir SosyalGüvenlik İl Müdürlüğü Edremit SosyalGüvenlik Merkezi tarafından verildiği,5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 6331 sayılı Kanun’da buKanun uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari paracezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılıKanunun 102. maddesi hükümlerinin uygulanacağı, 5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu’nun 102. maddesinde ise, idari para cezalarına karşıidari yargı yerine itiraz edileceği düzenlenmiş olup,itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterildiğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesindebelirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarınakarşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halindeuygulanacağı nedeniyle, Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idaripara cezasına karşı açılan davanıngörüm ve çözümünde idari yargı yeriningörevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, Edremit Sulh Ceza Hakimliğinceyapılan başvurunun kabulü ile, Balıkesir İdareMahkemesince verilen 28.2.2017 gün ve E:2017/508, K:2017/600sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Edremit SulhCeza Hakimliğince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile,Balıkesir İdare Mahkemesince verilen 28.2.2017 gün veE:2017/508, K:2017/600 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 26.02.2018 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Suna
NECİPOĞLU BOZER AKSU TÜRE
Üye Üye Üye
Alaittin Ali Süleyman Hilmi Turgay Tuncay
ÖĞÜŞ AYDIN VARLI
Full & Egal Universal Law Academy