T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018/111
KARAR NO : 2018/124
KARAR TR: 26.02.2018
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K ARAR
Davacı : R. Sigorta A.Ş.
Vekili : Av. Y.E. D.
Davalılar : 1- Batman BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. M.E. B.
2- Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. M. A.
O L A Y : Davacı vekili dava dilekçesindeözetle; müvekkili şirkete sigortalı bulunan İ. B.'yeait 72 DS ... plakalı vasıtanın 16.12.2012 tarihinde kendiyönetiminde iken Batman-Siirt karayolunun 10.km'sinde yolda bulunanhafriyat toprak yığınına çarpması sonucudireksiyon hakimiyetini kaybederek şarampole yuvarlanarakhasarlandığını, sigortalı araçta 22.330,00-TLhasar meydana geldiğini, kazada davalılarınyapım-bakım ve onarımından sorumlu oldukları ve trafikgüvenliğini sağlamakla yükümlü bulunduklarıyolda, güvenlik önlemlerini almamış olmaları, gerekliişaretlemeleri yapmamış olmaları, yolun trafikgüvenliğini sağlayacak şekilde bulundurulmaması sebebiile meydana geldiğini, dava açılmadan önce davalıkuramlara yazılı olarak müracaat ettiklerini ancak, davalıKarayolları Genel Müdürlüğünün olumsuzyanıt verdiğini, diğer davalı Belediyenin ise hiçbir cevap vermediğini, müvekkili şirketin 29.3.2013 tarihliödeme belgesi ile 27.500,00-TL'yi sigortalısınaödediğini, davalıların % 100 kusurlu olduklarınıileri sürerek, aracın hasarlı vaziyetteki değeri olan5.170,00-TL düşüldükten sonra geri kalan 22.330,00-TL'ninödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ve vekaletücreti ile birlikte davalılardan müştereken vemüteselsilen tahsili istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.
BATMAN 1. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 5.2.2014 gün veE:2013/514, K:2014/55 sayı ile, hizmet kusuruna dayanılarakaçılan davada adli yargının yargı yolubakımından görevsiz bulunması nedeniyle davanın, emsalYargıtay kararları nazara alınarak mahkemelerindeaçılan davanın yargı yolu nedeniyle reddi ilemahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karardavacıvekili tarafından temyiz edilmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi: 18.2.2016 gün veE:2016/2058, K:2016/1938 sayı ile, dosya içerisindeki bilgi vebelgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılandelillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul veyasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacıvekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarınınreddiyle usul ve yasaya uygun bulunan hükmün onanmasına kararvermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istem ile idari yargı yerindedava açmıştır.
Batman İdare Mahkemesi: 22.5.2017 gün ve E:2016/801,K:2017/733 sayı ile, Batman BelediyeBaşkanlığının hasımmevkiindençıkarılmasına, Karayolları GenelMüdürlüğü yönünden ise, 2918sayılı Yasanın 110. maddesinin yürürlüğegirdiği 19.01.2011 tarihinden itibaren benzer uyuşmazlıklardaistikrarlı olarak verilen kararlarda, adli yargının görevliolduğu, davanın 2577 sayılı İdari YargılamaUsulü Kanununun 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görevyönünden reddine karar vermiş, bu karara davalılar vekilitarafından istinaf isteminde bulunulmuştur.
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Dördüncüİdari Dava Dairesi: 16.11.2017 gün ve E: 2017/2847,K:2017/2755sayı ile, İdare Mahkemesince davanın idari yargınıngörevine girmediği sonucuna ulaşılmakta ise de adliyargı yerince verilmiş kesinleşmiş bir görevsizlikkararı bulunduğundan, sonradan açılan davaya bakanMahkemenin 2247 sayılı Kanun uyarınca gerekçeli bir kararile görevli yargı merciinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurması ve davanın incelenmesiniUyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar erteleyerekUyuşmazlık Mahkemesi karanından sonra (şayet adliyargının görevli olduğuna karar verilirse) görevsizlikkararı vermesi gerektiğinden istinaf talebine konu kararda hukukiisabet bulunmadığı gerekçesiyle, hısımkonumundan çıkarılmış olan Batman BelediyeBaşkanlığı tarafından yapılan istinafbaşvurusunun incelenmeksizin reddine, davalı Karayolları GenelMüdürlüğünün istinaf talebinin kabulü ileBatman İdare Mahkemesi'nce verilen kararın kaldırılmasına,2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/5.maddesi uyarıncabelirtilen hususlar da görzetilerek yeniden kararverilmek üzere dava dosyasının Mahkemesine iadesine kararvermiştir.
BATMAN İDARE MAHKEMESİ: 18.1.2018 gün veE:2017/2051 sayı ile, dava konusu uyuşmazlığın 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun uygulanmasınailişkin bir tazminat davası olduğu, anılan Kanunun 110.maddesi uyarınca davanın görüm veçözümünde adli yargı mercilerinin görevliolduğu gerekçesiyle, görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesineve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince kararverilinceye kadar ertelenmesine karar vermiş, aynı mahkemenin6.2.2018 tarih ve E:2017/2051 sayılı üst yazısı iledava dosyaları Mahkememize gönderilmiş olup, 12.2.2018 tarihindekayda girmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nın katılımlarıylayapılan 26.02.2018 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılıYasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idariyargı dosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyasıile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim GülşenAKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümündeadli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, sigortalı aracın uğradığıhasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarecegiderilmesi isteminden ibaret bulunan bir rücuen tazminatdavasıdır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde,Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”;Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının göreve ilişkin hükmü,yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava dosyasında mevcut bilgi vebelgelerin incelenmesi sonucunda; Şirkete sigortalıvasıtanın geçirdiği trafik kazası neticesindehasarlandığı, bahis konusu olay neticesinde vasıtada maddi hasarınmeydana geldiği; tespit edilen hasar bedelinin sigortalı vasıtasahibine ödendiği, olayın meydana gelişinde davalıidarenin yol kusurunun tespit edildiği, meydana gelen hasar nedeniylesigortalısına tazminat ödeyen şirketin kusur nispetinegöre avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle davanınaçılmış olduğu anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özelhukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır.Bu durumda, idari yargının görev alanına giren biruyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir.İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiğigibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargıkolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında“ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esasalınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’ninyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idariyargının görevine giren bir konuyu adli yargınıngörevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılıKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ileöngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesininAnayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır veAnayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda,2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıylaoluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumlulukdavalarının görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazminiistemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu dolayısıyla, Batman İdare Mahkemesininbaşvurusunun kabulü ile, Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen5.2.2014 gün ve E:2013/514, K:2014/55 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Batman İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen5.2.2014 gün ve E:2013/514, K:2014/55 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.02.2018gününde, Üye Turgay Tuncay VARLI’nın KARŞI OYUve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye
Nuri Şükrü Mehmet Suna
NECİPOĞLU BOZER AKSU TÜRE
Üye ÜyeÜye
Alaittin Ali Süleyman HilmiTurgay Tuncay
ÖĞÜŞ AYDIN VARLI
KARŞI OY
3.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.9.2015 gün veE:2015/670, K:2015/671, E:2015/580 K:2015/592sayılı kararlarındabelirtmiş olduğum düşünce doğrultusundasayın çoğunluğun görüşünekatılamıyorum.
ÜYE
Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy