T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 51
KARAR NO : 2018 / 86
KARAR TR : 26.2.2018
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazası sonucu oğlu vefat eden davacı tarafından, maddi/destekten yoksun kalma tazminatı istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacı : M.S.
Vekilleri :Av. A.T. - Av. M.G. - Av. S.C.
Davalı :Karayolları Genel Müdürlüğü
Vekilleri : Av. N.F.G.,Av.D.Ç.I.
İhbar Olunan : E.İnşaat Sanayi Taah.ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. T.S.
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin,sevk ve idaresindeki aracı ile 12.10.2013 tarihindekarayollarının sorumluluğunun bulunduğu yolda seyiresnasında iken, “lokal olarak bulunan kaygan maddenin” etkisiile meydana gelen trafik kazası neticesinde araç içinebulunan oğlu A.E.S.’nın vefat ettiğini; kazadandolayı Savcılık Soruşturması üzerindenalınan “İstanbul Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisasDairesi’nin Kusur Raporundan” da çok açık ve netolarak görüleceği üzere; “Yol Zemininde Lokal OlarakBulunan Kaygan Maddenin” kazanın meydana gelmesinde asli etkenolduğunun tespit edildiğini; İstanbul ATK Trafikİhtisas Dairesi Kusur Raporu ile de sabit olduğu üzere, davalıKarayollarının kusurlu, müvekkilinin ise kusursuz olduğunu;dolayısı ile davalının, müvekkilininoğlunun vefatından dolayı destek tazminatlarınıödemekle yükümlü bulunduğunu ifade ederek; fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilikmüvekkili için 5.000.00 TL.’nin kaza/olay tarihinden itibarenfaizi ile birlikte tahsili istemiyle 1.6.2015 tarihinde adli yargı yerindedava açmıştır.
ANKARA 19.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 12.11.2015gün ve E:2015/176, K:2015/420 sayı ile “(…) Dava; trafikkazası nedeniyle maddi tazminat talebidir.
Taraflara ilişkin deliller toplanmıştır.Delil olarak; SGK Başkanlığı Isparta Sosyal Güvenlikİl Müdürlüğü'nün 08/07/2015 tarih ve 9426257sayılı yazısı, tarafların sosyal ve ekonomikdurumlarının tespitine ilişkin cevabı yazı, taraflarcaibraz edilen belgeler, celp ve tetkik edilen kayıtlar incelenmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık;davacının isteminin yerinde olup olmadığıyönündedir.
Yapılan değerlendirmeye göre;
Davacı davasında; sevk ve idaresindeki aracıile seyir halindeyken yolda lokal olarak bulunan kaygan madde nedeniyle kazayaptığını, kaza nedeniyle oğlunun vefat ettiğinibelirterek maddi tazminat talep etmiştir.
Davacı taraf davalının yol bakım veonarımını yapmayan, davalının kusuruna dayanarak madditazminat talep etmiştir.
Kamu hizmeti görmekle yükümlü olandavalının karayolundaki bakım hizmetini yerine getirmemesinedeniyle verdiği zararlar idarenin eylem ve işlemlerinden doğanzarar niteliğindedir. İdarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zarardandolayı açılan davaya 2577 Sayılı Kanunun 2.maddesigereğince İdari Yargı yerinde bakılacağındandavanın usulden reddine karar verilerek aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
Yukarıda izah edildiği üzere;
1-İdari Yargı Yeri görevli mahkemeolduğundan HMK.nun 114 ve 115/2 maddesi gereğince; davaşartı yokluğu nedeni ile Yargı Yeri yönündendavacının davasının USULDEN REDDİNE…”karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 17.HukukDairesince, 17.2.2016 gün ve E:2016/1432, K:2016/1865 sayı ileonanan; kararın düzeltilmesi istemi de aynı Dairece, 29.9.2016gün ve E:2016/8354, K:2016/8404 sayı ile reddedilen kararkesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez aynı istemle; 6.12.2016tarihinde idari yargı yerinde dava açmıştır.
Ankara 14.İdare Mahkemesi; 22.12.2016 günve E:2016/5299, K:2016/5843 sayı ile 2577 sayılı Kanunun 15/1-amaddesi uyarınca davanın yetki yönünden reddine, davadosyasının yetkili Isparta İdare Mahkemesi'negönderilmesine karar vermiştir.
ISPARTA İDARE MAHKEMESİ;12.10.2017 gün veE:2017/306 sayı ile “(…) 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 2. maddesinde, bu Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve karayollarında uygulanacağı ifadeedilmiş; aksine bir hüküm yoksa; Karayoludışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park,bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis veakaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiğiiçin faydalanılan yerler ile, Erişme kontrollükarayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarınınkamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolununbağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsularüzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayoluaraçlarına ayrılan kısımlarında da, Bu Kanunhükümlerinin uygulanacağıöngörülmüş, diğer yandan aynı Kanunun 3.maddesinde de "Geçiş yolu"nun; araçların birmülke girip çıkması için yapılmışolan yolun, karayolu üzerinde bulunan kısmı olaraktanımlanmış, aynı Kanunun 7. ve devamı maddelerindekarayollarının yapım ve bakımdan sorumlu olan idarenin canve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme veişaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmanın,görev, yetki ve sorumlulukları arasındasayılmıştır.
19.01.2011 günlü 27820 sayılı ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Kanunun 14. maddesi ile değişik 2918sayılı Kanunun "Görevli ve Yetkili Mahkeme"başlıklı 110/1. maddesinde; "İşleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, buKanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıdagörülür." hükmü, 6099 sayılı Kanunun15. maddesi ile 2918 sayılı Kanuna eklenen Geçici 21. maddedeise; "Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz." düzenlemesi yer almıştır.
Bakılan davanın, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun yukarıda belirtilen 7. maddesi iledavalı idareye verilmiş görev, yetki ve sorumluluklarıngereği gibi yerine getirilmediğinden bahisleaçıldığı ve davacının zararauğradığı hususları dikkatealındığında, bu doğrultuda 2918 sayılıKanun'dan doğan sorumluluk davası kapsamında bulunduğu veaynı Kanun’un yukarıda metni yazılı 110. maddesihükmü uyarınca davanın adli yargınıngörevinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 11.04.2016günlü, E:2016/163, K:2016/210 sayılı kararı daaynı yöndedir.
Açıklanan nedenlerle; Mahkememizingörevsizliğine, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyiş Hakkında Kanunun 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içiniş bu dosya ile birlikte Ankara 19. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2015/176,K:2015/420 sayılı dava dosyasının mahkemesinden istenerek teminininardından dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine…” kararvermiş; 10.01.2018 tarihinde Gülkent/Isparta Merkezinde postayaverilen, bila tarih, E:2017/306 sayılı üst yazıylagönderilen dava dosyaları, 15.1.2018 tarihinde Mahkememizinkayıtlarına girmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nınkatılımlarıyla yapılan 26.2.2018 günlütoplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247 sayılıYasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuşolduğu, adli ve idari yargı yerleri arasında görevuyuşmazlığının doğduğu; idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, karayolunda meydana gelen trafik kazası sonucu oğlu vefat eden davacının, maddi/destekten yoksun kalmatazminatı isteminden ibarettir.
2918 sayılı Karayolları TrafikKanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can vemal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacakve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarındauygulanacağı belirtilmiş; aynı Kanunun, “Karayolları Genel Müdürlüğününgörev ve yetkileri” başlıklı 7. maddesinde; “Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunlailgili görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımdan sorumlu olduğukarayollarında can ve mal güvenliği yönünden gereklidüzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak vealdırmak,
b) Tüm karayollarındaki işaretlemestandartlarını tespit etmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c) (Mülga: 17/10/1996 - 4199/47 md.)
d) Trafik ve araç tekniğine aitgörüş bildirmek, karayolu güvenliğini ilgilendirenkonulardaki projeleri incelemek ve onaylamak,
e) Yapım ve bakımından sorumlu olduğukarayollarında, İçişleri Bakanlığınınuygun görüşü alınmak suretiyle, yönetmeliktebelirlenen hız sınırlarının üstünde veyaaltında hız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafik kazalarının oluş nedenlerinegöre verileri hazırlamak ve karayollarında, gerekliönleyici teknik tedbirleri almak veya aldırmak,
g) Yapım ve bakımından sorumlu olduğukarayollarında trafik güvenliğini ilgilendiren kavşak,durak yeri, aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeritesisleri yapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlananprojeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasıncatespit edilen trafik kaza analizi sonucu, altyapı ve yolun fizikiyapısı ile işaretlemeye dayalı kaza sebepleri gözönünde bulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak veyaaldırmak,
i) (Mülga: 3/5/2006 – 5495/4 md.)
j) (Değişik: 17/10/1996 - 4199/5 md.) Trafikzabıtasının görev ve yetkileri saklı kalmak üzereBu Kanunun 13,14,16,17,18,47/a ve 65 inci maddeleri hükümlerineaykırı hareket edenler hakkında suç veya cezatutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerindebelirtilen kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemekve gerekli işlemin yapılması için en yakın trafikkuruluşuna teslim etmek,
k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göreçıkarılmış olan yönetmeliklerle verilendiğer görevleri yapmaktır.
(Son fıkra Mülga : 28/3/1985 - 3176/16md.)” hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihtenönce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesindeaçılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Dava dosyalarının incelenmesinden, davacının,sevk ve idaresindeki aracı ile 12.10.2013 tarihinde Isparta istikametindenDinar istikametine doğru seyir esnasında iken, “lokal olarakbulunan kaygan maddenin” etkisi ile trafik kazası meydanageldiği, olayda davacının araç içine bulunanoğlunun vefat ettiği; kazanın meydana gelmesinde davalıidarenin sorumluluğunun bulunduğu iddia edilerek;uğranılan zarara karşılık maddi/destektenyoksunluk tazminatının ödenmesi istemiyle davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yerigörevli olduğundan; Isparta İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, Ankara 19.Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.11.2015 gün veE:2015/176, K:2015/420 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Isparta İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Ankara 19.Asliye Hukuk Mahkemesinin12.11.2015 gün ve E:2015/176, K:2015/420 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.2.2018gününde Üye Turgay Tuncay VARLI’nın KARŞI OYU veOY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Şükrü
BOZER
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Mehmet
AKSU
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Suna
TÜRE
Üye
Turgay Tuncay
VARLI
KARŞI OY
3.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün veE:2015/580 K:2015/592 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 26.2.2018
ÜYE
Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy