T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2018 / 45
KARAR NO : 2018 / 84
KARAR TR : 26.2.2018
ÖZET : İdarenin, lojman yakıt bedeli alacağının tahsili istemiyle gerçek kişi aleyhine açtığı davanın, özel hukuk hükümleri çerçevesinde görüm ve çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN görevli olduğu hk.
K A R A R
Davacı : Milli Savunma Bakanlığı
Vekilleri : Av. M.T., Av.F.A.
Davalı : M.G.
Vekili : Av. A.K.
O L A Y : Davacı Milli Savunma Bakanlığı vekili dilekçesinde;Kamu Konutları Kanunu ve Yönetmeliği dayanak alınarak, 337sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliğinin ve Milli SavunmaBakanlığı'nın 08.04.2013 tarihli ve MLY:9260-255-137 MaliYnt.Ş. sayılı ve “Yakıt Bedeli” konuluyazısı gereği, Kamu konutlarından tahsil edilecekaylık kira ve yakıt bedellerinin tespitine yönelik olarak2011-2012 yılı kış sezonu için kurum tarafındankarşılanan ve konutta ikamet edenler tarafından kullanılanyakıt miktarının tespit edilerek 15.01.2012 tarih ile 10.10.2012tarihleri arası tüketilen yakıta ilişkin olarak; Kamu Kurumve kuruluşlarınca tüketilen yakıta ilişkin ödenentoplam bedelin konutta oturanlardan tahsil edilen toplam bedelden fazla olankısmının konut yüzölçümleri dikkatealınarak tahsil edilmesinin Milli Savunma Bakanlığınca 49.Motorlu Piyade Tugay Komutanlığından istenildiğini; 49.Mot.P.Tug.K.lığı bünyesindeki lojmanlarda 15.01.2012-10.10.2012tarihleri arasında tüketilen yakıtkarşılığı çıkarılan borçlara ilişkino dönemde oturan lojman sakinlerini gösterir personelçizelgesi oluşturularak, listede ismi geçen personelİkm. Bnb, M.G.’e 3.461,25 TL Yakıt Bedeli Borcunun 27.06.2013tarihinde tebliğ edildiğini; Milli SavunmaBakanlığının 11.10.2013 tarih ve 23227 sayılıyazısı ile davalı M.G.’ün Kumu KonutlarıYakıt bedelinden kaynaklanan faiz hariç, 3.461,25 TL hazine borcunukendisine yapılan tebligata rağmen süresi içindeödemediği için hazine alacağı doğduğuanlaşıldığından, işbu davayı açma zaruretidoğduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla 3.461,25 TL alacağın temerrüt tarihindenitibaren kanuni faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesiistemiyle 12.12.2013 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
BİNGÖL 3.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ;30.4.2014 gün ve E:2013/589, K:2014/247 sayı ile, davadilekçesini özetledikten sonra, aynen; “Davalı vekiliduruşmadaki beyanında; "Davanın reddini talep ediyoruz, buhususta dava konusu işlemin iptali nedeni ile Elazığ 1.İdare Mahkemesine dava açtık, tüm delilerimizElazığ 1. İdare Mahkemesi'nin 2013/911 Esas sayılıdosyasında mevcuttur, ayrıca Bingöl 2. Asliye HukukMahkemesi'nin 2013/46 D.İş dosyalarında delillerimiz mevcuttur.
Bu dosyanın sonucu beklensin, davacı idareninmahkememizde yargılaması devam etmekte olan 2013/589, 2013/587,2013/590, 2013/586, 2013/591, 2013/588 Esas sayılı dosyalarındayine tüketilen yakıt bedelinin tahsili talebi ile davaaçılmıştır, bu davalardaki davanın sebebi vekonusu aynıdır, bu dosyaların birleştirilerekgörülmesi halinde yargılama giderleri ve usul ekonomisiaçısından daha faydalı olacaktır, mahkeme davakonusu ve sebebi aynı olan bu davalarda dava konusu yakıtın tüketildiğibinaların aynı yerde olması dolayısı ile tekkeşif ile uyuşmazlığın esasınıçözebilir, aksi durumda dava konusu ve sebebi aynı olan budosyalar ile ilgili altı tane ayrı ayrı keşifyapılacaktır, bu da müvekillerim ve idarenin bir kısımdavalıların zararına olacaktır" şeklinde beyandabulunmuştur.
Mahkememizin 2013/587, 2013/590, 2013/586, 2013/591,2013/588 Esas, Sayılı dava dosyalarıduruşmalarının bugün olması dolayısı ile elealınıp incelendiği, Davacının maliye hâzinesi,davalıların ise 49. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığıbünyesinde askeri personel olup, bu kuruma ait lojmanlarda ikamet edenkişiler olduğu, dava konusunun ve sebebinin davalılarınoturdukları bu konutlarda tüketilen fazla yakıt bedelinintahsili talebinden ibaret bulunduğu görülmüş ve budosyaların 2013/589 Esas sayılı dosyamız üzerindenyürütülmesine karar verildiğigörülmüştür.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda,tüm dosya kapsamı bir bütün olarakdeğerlendirildiğinde: Bu dosyamızdaki davalımız vebirleştirilen dava dosyalarındaki davalılara yönelikişlemin Kamu Konutları Kanunu ve Yönetmeliği dayanak 337sıra nolu ve 348 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliğlerinin veMilli Savunma Bakanlığının 08/04/2013 tarih veMLY9260-255-157 Mali ynt.ş sayılı ve yakıt bedeli konuluyazısı gereği tesis edildiği, bu işlemin ise idariişlem niteliğinde olduğu, idari işlemlere karşıyapılacak başvuruların adli mahkemelerinde ilerisürülmesinin mümkün olmadığı, idariişlemlerin iptali veya idari işlemler dayanak gösterilerekyapılan tasarruflara yönelik davaların idari yargımercileri yönünde ileri sürülmesi gerektiği,davacı idare tarafından 15/01/2012 tarih ile 10/10/2012 tarihleriarası tüketilen yakıta ilişkin kararın yukarıdabelirtilen Milli Savunma Bakanlığının yazısı gereğitesis edildiği, davacı idare tarafından Milli SavunmaBakanlığının yazısına istinaden davalılarayönelik işlem tesis etmesi nedeniyle bu işlemin iptaliiçin idare mahkemesine dava açması gerektiğianlaşıldığından, davacınındavasının HMK 114/1-b maddesi uyarınca görevsizliğinekarar verilmesi gerektiği kanaatine varılarakaşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi YukarıdaAçıklandığı Üzere
1-Bu dosyamız ile birleştirilen Mahkememizin2013/587, 2013/590, 2013/586, 2013/591, 2013/588 Esas, Sayılı davadosyalarının HMK 114/1-b maddesi uyarınca mahkememizinGÖREVSİZLİĞİNE,
2-Bu dosyamız ile birleştirilen Mahkememizin2013/587, 2013/590, 2013/586, 2013/591, 2013/588 Esas, Sayılı davadosyalarının USULDEN REDDİNE…” kararvermiş; temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 3.Hukuk Dairesince;13.6.2017 gün ve E:2017/2075, K:2017/9913 sayı ile onanan karar kesinleşmiştir.
Davacı İdare vekili bu kez aynı istemleidari yargı yerinde dava açmıştır.
ERZURUM 1.İDARE MAHKEMESİ; 12.10.2017 gün veE:2017/2258, K:2017/3043 sayı ile, “(…)2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. Maddesinde İdari davatürleri;
"a)İdarî işlemler hakkında yetki,şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptaldavaları,
b)İdari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları,
c)Tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birininyürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerdendolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davalar. " olarak belirtilmiş olup,
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleriİdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve GörevleriHakkında Kanun'un, "İdare Mahkemelerinin Görevleri"başlıklı 5.maddesinin 1. fıkrasında; İdareMahkemelerinin, Vergi Mahkemelerinin görevine giren davalar ileDanıştay da çözümlenecek olanlardışındaki iptal davaları ile tam yargı davalarını,tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinin birinin yürütülmesi için yapılanidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasındaçıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları vekanunlarla verilen diğer işleri çözümleyeceğihükme bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 14. maddesinin 3-a bendinde; "dava dilekçeleriningörev ve yetki yönünden, inceleneceği”, 15.maddesinin1-a bendinde ise; 14.maddenin 3/a bendine göre adli ve askeriyargının görevli olduğu konularda açılan davalarınreddine " karar verileceği, Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 14. Maddesindeise; “Olumsuz görev uyuşmazlığınınbulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli, idari veyaaskeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebiaynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve bu yoldaverdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olmasıgerekir.
Uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancakdavanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgilimakamlarca ileri sürülebilir. " hükmü yeralmaktadır.
“Dosyanın inlenmesinden; davacı İdaretarafından, davalı M.G.'ün kullanmış olduğu kamukonutu yakıt bedelini ödemediğinden bahisle, 337 sıra noluMilli Emlak Genel Tebliğinin ve Milli SavunmaBakanlığı'nın 08.04.2013 tarihli, MLY:9260-255-137 Mali Ynt.Ş sayılı ve "Yakıt Bedeli" konuluyazının dayanak oluşturduğu 3.461,25 TL lik yakıtbedeli alacağının temerrüt tarihinden itibarenişleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle eldekidavanın açıldığıanlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleribirlikte değerlendirildiğinde, bir uyuşmazlığınidari yargıda dava konusu edilebilmesi için ya idarece tesis edilenbir işlemin yetki, şekil, sebep konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılması, ya bir idari eylem veya işlemden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından tamyargı davası olarak açılması ya da, tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan bir uyuşmazlığın sözkonusu olması ve idarenin davalı (hasım) gösterilmesisuretiyle dava ikamesi gerekmektedir.
Bu durumda, her ne kadar Bingöl 3.Asliye HukukMahkemesi’nin, 30.04.2014 tarih ve E:2013/589, K.2014/247sayılı kararı üzerine, davada idari yargınıngörevli olduğu gerekçesi ile mahkememizde davaaçılmış ise de; olayda idarece tesis edilen birişlemin iptali talebi söz konusu olmadığı veya biridari işlem veya eylem sebebiyle hakları ihlal edilenlertarafından açılan bir dava bulunmadığı gibi biridari sözleşmeden dolayı hakları ihlal edilenlertarafından açılan bir davadan da söz edilemeyeceği,bilakis davacı idare tarafından gerçek şahıs olandavalı aleyhine kamu konutunun kullanılmasından kaynaklanan biralacağın tahsilinin talep edildiği görülmekte olup,yukarıda hükmüne yer verilen mevzuat uyarınca davanıngörüm ve çözümünde mahkememizin görevliolmadığı, davanın adli yargı mercilerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunaulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle mahkememizingörev alanına girmeyen davanın 2577 sayılı Kanunun15/1-a bendi uyarınca görev yönünden reddine…” kesinolarak karar vermiş, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmamıştır.
Davacı idare vekilinin talebi üzerine, Erzurum1.İdare Mahkemesince, 20.12.2017 tarih ve E:2017/2258, K:2017/3043sayı ile gönderilen dava dosyası 8.1.2018 tarihindekayıtlarımıza girmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün,Nuri NECİPOĞLU’nun Başkanlığında,Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Suna TÜRE, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 26.2.2018günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülenbiçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, idari yargı dosyasının; davacıİdare vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren Mahkemece 15. maddede belirtilen hükmünaksine, önceki görevsizlik kararına ilişkin davadosyası temin edilmeden gönderildiği görülmekte isede; davaya ilişkin bilgi ve belgeler ile adli yargıkararının kesinleşme durumunu da gösteren birörneğinin dosyada yer aldığı ve sonuçta usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile DanıştaySavcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamalarıda dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı Milli Savunma Bakanlığıtarafından, 337 sıra no.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin veMilli Savunma Bakanlığı'nın 08.04.2013 tarihli ve MLY:9260-255-137 Mali Ynt. Ş sayılı ve "YakıtBedeli" konulu yazının dayanak oluşturduğu 3.461,25TL.lik lojman yakıt bedeli alacağının, temerrüttarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalıgerçek kişiden tahsili istemiyleaçılmıştır.
2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari dava türlerive idari yargı yetkisinin sınırı”başlığını taşıyan 2. maddesinin birincifıkrasında, “1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdaridava türleri şunlardır: a) (İptal: Ana.Mah.nin21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5 md.) İdarî işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleriiçin menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılaniptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları, c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılanher türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkindavalar” hükmüne yer verilmiştir. İdari davalardan olan iptal ve tam yargıdavalarında davalı daima idaredir. Bir başka deyişle, idariyargı yerinde açılan bir iptal ya da tam yargıdavasına bakılabilmesi için, diğer davakoşullarının yanı sıra, davanın idare aleyhineaçılmış olması gerekmekte; idari yargı yerindegerçek kişiler aleyhine dava açılabilmesine hukukenolanak bulunmamaktadır. Bu durumda, davanın, ortada idarece kamugücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre re'senve tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veyaeyleminden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenler tarafındanidare aleyhine açılmış 2577 sayılıYasa'nın 2. maddesinde belirtilen davalardan biri olmayıp;davacı idare tarafından, lojman yakıt bedeli borcundankaynaklanan miktarın tahsili istemiyle gerçek kişi aleyhineaçılan dava olması karşısında, idariyargının görevine giren bir dava bulunduğundan sözetmek olanaksızdır. Buna göre, idarenin, alacak istemiyle gerçekkişi aleyhine açtığı davanın, özel hukukhükümleri çerçevesinde görüm veçözümünde adli yargı yeri görevlidir. Açıklanannedenlerle, Bingöl 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 30.4.2014 günve E:2013/589, K:2014/247 sayılı görevsizlik kararının(davalı M.G.’e yönelik kısmının) kaldırılmasıgerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Bingöl 3.AsliyeHukuk Mahkemesinin, 30.4.2014 gün ve E:2013/589, K:2014/247sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ (davalı M.G.’eyönelik kısmının) KALDIRILMASINA, 26.2.2018 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Suna TÜRE Üye Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy