T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 774
KARAR NO : 2018 / 10
KARAR TR : 29.1.2018
ÖZET : Karayolunda meydana gelen tek taraflı, maddi hasarlı trafik kazasında sigortalı aracın uğradığı hasar bedelini ödeyen sigorta şirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H.S.A.Ş.
Vekilleri : Av. A. B., Av.H. Ö., Av.B. Ö.
Davalı : 1-Hatay Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
Vekili : Av. M. R.
2-Hatay BüyükşehirBelediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğü
Vekilleri : Av. M. A., Av.M. Y., Av.B. B.
O L A Y : Davacı vekili; müvekkili şirketesigortalı 31 … 77 plaka sayılı aracın 31.03.2015tarihinde, davalının sorumluluğundaki yol üzerindenyüksekte kalan rögar kapağına çarpması sonucuhasara uğradığını; Trafik Kazası TespitTutanağı ve Ekspertiz Raporunda; “Sigortalıvasıtanın alt kısımlarını rögarkapağına çarpması, çarpmanın etkisi ileairbaglerin açılması şeklinde hasarın meydana geldiğive meydana gelen bu kazada sigortalı vasıtasürücüsünün tamamen kusursuz, yol yapım veonarımdan sorumlu kurum ya da kuruluşların tamamen kusurluolduğu”nun tespit edildiğini; olaya ilişkin toplam10.701,00 -TL hasar tazminatının, müvekkili tarafından01.06.2015 tarihinde ödendiğini, müvekkilinin böylelikle TTK.’nun1472. maddesi gereğince sigortalısının halefi haline geldiğini;rücu hakkını kullanan müvekkili tarafından Hatay Su veKanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'neyapılan başvuru sonucunda verilen 29.06.2015 tarihli cevabiyazıda; kurumlarına atfedilecek kusurun olmadığı, yolyapım ve onarımdan sorumlu kurumun yetki ve sorumluluk alanınagirdiğinden bahisle başvurularına olumlu yanıtverilmediğini, bunun üzerine Hatay BüyükşehirBelediyesi'ne başvuruda bulunulduğunu, fakat İdare'den cevapgelmediğini; hasarın oluşumunda davalı Belediyenin;İmar Kanunu, Belediye Kanunu, Karayolları Trafik Kanunu ve diğermevzuat hükümleri uyarınca asli kusurlu olduğunuifade ederek; fazlaya ilişkin tüm talep ve dava haklarısaklı kalmak kaydıyla, 10.701,00 TL tazminat bedelinin, ödemetarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili istemiyleHatay Büyükşehir Belediye Başkanlığınakarşı 5.10.2015 tarihinde idari yargı yerinde davaaçmıştır.
HATAY İDARE MAHKEMESİ; 30.11.2015 gün veE:2015/2306, K:2015/2297 sayı ile, “(…) 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesinde, "İşleteniveya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir." hükmübulunmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacısigorta şirketi tarafından sigortalanan 31 … 77 plakalıaracın Hatay ili, Antakya ilçesi, Uğur Mumcu Caddesiüzerinde seyir halindeyken meydana gelen maddi hasarlı trafikkazasında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahislearaçta oluşan hasar nedeniyle 10.710,00-TL tazminatın,sigortalısına ödeme yapılan 01.06.2015 tarihinden itibarenişleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesiistemiyle açılan davada, uyuşmazlığın, 2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun uygulanmasındankaynaklandığı, bu nedenle, anılan Kanunun 110. maddesiuyarınca davanın görüm ve çözümündeadli yargı mercilerinin görevli olduğuanlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen açık Yasahükmü uyarınca davaya ilişkinuyuşmazlığın çözümünün adliyargının görevine girdiği ve davanın görevyönünden reddi gerektiği sonucunavarılmıştır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi’nin01.07.2013 tarih ve E:2013/939, K:2013/l 112 sayılı kararı da buyöndedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine…”karar vermiş, bu karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu defa, 1-HatayBüyükşehir Belediye Başkanlığı ile 2.HatayBüyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi GenelMüdürlüğüne karşı aynı istemle 12.2.2016tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
HATAY 4.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 14.9.2017gün ve E:2016/50, K:2017/302 sayı ile, “(…) Dava,davacı sigorta şirketinin sigortalısınayaptığı ödeme nedeniyle halefiyet kurallarınagöre ödenen tazminatın davalılardan tahsilineilişkindir.
Davacı, rögar kapağına çarpansigortacısının zararınıkarşıladığını, davalıların olaydakusurlu olduğunu ileri sürerek yaptığı ödemenindavalının kusuruna isabet eden kısmının tahsilinitalep etmektedir. İddianın ileri sürülüş ve talepitibarıyla davacı, davalının hizmet kusurundan dolayısorumluluğundan hareket etmektedir.
İdarenin hizmet kusuruna dayanan davaların (tamyargı) görülme yeri, 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanununun 2/1-b maddesi uyarınca, idaremahkemeleridir. Bu bakımdan mahkemenin davanın yargı yolu bakımındanreddine, Hatay İdare mahkemelerinin davaya bakmakta görevliolduğuna ancak daha önceden Hatay İdare Mahkemesince yargıyolu bakımından red kararı verildiğinden yargı yolununbelirlenmesi için karar kesinleştikten sonra ve talep halindedosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, dairaşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanangerekçelerle;
1-Davanın yargı yolunun caiz olmamasınedeniyle dava şartı yokluğundan usulden REDDİNE, Hatayİdare mahkemelerinin davaya bakmakta görevli olduğuna ancak dahaönceden Hatay İdare Mahkemesince yargı yolu bakımındanred kararı verildiğinden yargı yolunun belirlenmesi içinkarar kesinleştikten sonra ve talep halinde dosyanın uyuşmazlıkmahkemesine gönderilmesine…” karar vermiş, bu karar istinafyoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi HukukBölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Alaittin Ali ÖĞÜŞ,Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay Tuncay VARLI’nınkatılımlarıyla yapılan 29.1.2018 günlütoplantısında: I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi gereğince yapılanincelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasındaanılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde,davalılardan “Hatay Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı” yönünden olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğu, adli yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarakdavacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlikkararını veren Mahkemece; idari yargı dosyası ile birlikteUyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usuleilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nindavada adli yargının, Danıştay Savcısı YakupBAL’ın ise idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, karayolunda meydana gelen tek taraflı, maddihasarlı trafik kazasında sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini ödeyen sigortaşirketinin, zararın davalı idarece giderilmesi isteminden ibaretbulunan bir rücuen tazminat davasıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak vetrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapımve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekligörülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklıişaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleriyapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında olduğu belirtilmiştir. Öte yandan 2918 sayılı Yasanın19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarakyürürlüğe giren 6099 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veyasahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkinolanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adliyargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisiolması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayı hukukisorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketesigortalı 31 … 77 plakalı aracın Hatay ili, Antakyailçesi, Uğur Mumcu Caddesi üzerinde seyir halindeyken,aracın alt kısımlarının rögarkapağına çarpması, çarpmanın etkisi ileairbaglerin açılmasıyla maddi hasarlı, tektaraflı trafik kazası meydana geldiği, kaza nedeniylearaçta oluşan hasar bedelinin sigortalısınaödendiği; olayın, yol yapım ve onarımdan sorumlukurumun yetki ve sorumluluk alanına girdiği; hasarınoluşumunda davalı Belediyenin asli kusurlu olduğunu ifadeedilerek; fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklıkalmak kaydıyla, 10.701,00 TL tazminat bedelinin, ödeme tarihindenitibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte rücuen tahsili istemiylebakılan davanın açıldığıanlaşılmaktadır. 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvurularıüzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ileanılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptalistemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında dabelirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarakAnayasa’da adli ve idari yargı ayırımınagidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özelhukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır.Bu durumda, idari yargının görev alanına giren biruyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir.İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiğigibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargıkolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesakbir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynıyargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.) Anayasa’nın 158 inci maddesinin sonfıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, AnayasaMahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. Bu durumda, 2918sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıylaoluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumlulukdavalarının görüm ve çözümünde adliyargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazminiistemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Hatay 4.Asliye HukukMahkemesinin 14.9.2017 gün ve E:2016/50, K:2017/302 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİYARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Hatay 4.Asliye HukukMahkemesinin 14.9.2017 gün ve E:2016/50, K:2017/302 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 29.1.2018gününde Üye Turgay Tuncay VARLI’nın KARŞI OYU veOY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Turgay Tuncay VARLI KARŞI OY 03.11.2015 tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün veE:2015/670, K:2015/671 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşünekatılamıyorum. 29.1.2018 ÜYE Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy