T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 761
KARAR NO : 2018 / 6
KARAR TR : 29.1.2018
ÖZET: Davacıya ait taşınmazın, kısmi kamulaştırma nedeniyle ekonomik değeri kalmadığından bahisle, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 12. maddesi gereğince mücavir alan kamulaştırması kapsamında kamulaştırılması veya taşınmazdaki değer kaybı ve diğer zararlar karşılığı için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00-TL'nin faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : H. B.
Vekilleri : Av. E.K.
Davalı : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
O L A Y : Davacı vekili dilekçesinde,Şanlıurfa İli, Birecik İlçesi KeskinceKöyü, 798 parsel no.lu taşınmazın müvekkiline aitolduğunu; söz konusu taşınmazın birkısmının Birecik Barajı ve HES nedeniyle davalı idarecekamulaştırıldığını, kamulaştırmadan arta kalan kısmın 2.217,24 m2olduğunu; bu kısmın ziraat yapılamayacak kadarküçük ölçekte bulunduğunu; dava konusu ettikleritaşınmazın kısmen kamulaştırılması, kalankısmın ise baraj gölü kıyısında olmasınedeniyle, taşınmazın ulaşım yolunun kalmadığını,ekonomik değerinin düştüğünü,taşınmazdan ürün elde edilemez duruma gelindiğini; bunedenle, kısmi kamulaştırma nedeniyle arta kalankısmın kamulaştırılması veya taşınmazdameydana gelen değer kaybının davalı idareden talep etmekzorunluluğunun doğduğunu ifade ederek; anılan taşınmazdakısmi kamulaştırma nedeniyle arta kalan kısmınekonomik değeri kalmadığından, ulaşım,hasılat, vs sebeplerden dolayı) kamulaştırmaya dahiledilmesi veya meydana gelen değer kaybı ve diğer zararlarnedeniyle 1.000.TL (mevzuat nedeniyle dava, talep ve diğer fazlayailişkin hakları saklı kalmak kaydıyla) tazminatın elatma gününden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıidareden tahsili istemiyle 28.11.2014 tarihinde adli yargı yerinde davaaçmıştır.
BİRECİK ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ;12.10.2015 gün ve E:2014/807, K:2015/618 sayı ile, “(…)
Dava kamulaştırmasız el atma nedeniyletazminat isteminden ibarettir.
Dava, 2942 sayılı KamulaştırmaKanununun 12. maddesine dayanan baraj için yapılankamulaştırma sonucu çevrenin sosyal, ekonomik ve yerleşmedüzeninin bozulması nedeniyle, taşınmazdan ekonomik vesosyal yönden yararlanma olanağı kalmadığıiddiasına dayanan taşınmaz bedelinin tahsili istemineilişkindir.
Dosyada bulunan kanıt ve belgelerden: Dava konusutaşınmaza fiilen el atılmamakla birlikte,taşınmazın Fırat nehri mücavir alanındakaldığı anlaşılmıştır.
11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren6487 sayılı yasanın 21. maddesi ile KamulaştırmaKanununun geçici 6. maddesinde yapılan değişiklik ile;“Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlaraayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulamasıylatasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3/5/1985tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülenidari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idariyargıda dava açılabilir. Bu madde hükümleri kararabağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş tümdavalara uygulanır." hükmü getirilmiştir.
Öte yandan Anayasa Mahkemesi’nin 25.09.2013gün 2013/93 Esas, 2013/101 Karar sayılı ilamında da:"Kamulaştırmasız el atmadan söz edilebilmesiiçin taşınmaz zilyetliğinin idareye geçmesi vetaşınmazın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olmasıgerektiği; imar kısıtlamalarında taşınmazınzilyetliğinin malikte kalmaya devam etmekte olup, yalnızca malikintasarruf yetkisinin, ilgili mevzuattan kaynaklanan bazıkısıtlamalara maruz kaldığı, bu nedenle imarkısıtlamalarından kaynaklanan tazminat davalarınınidari yargıda açılabileceği” kabul edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı ve toplanan delilleritibariyle; dava konusu taşınmazın Fırat nehri kıyısımücavir alanında kalmakla birlikte taşınmaza davalıidare tarafından fiilen el atılmagerçekleşmediğinden öte yandankamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminatdavasının idari yargıda açılması gerektiğikanaatiyle davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usuldenreddine karar vermek gerekmiş ve Türk Milleti adına kararvermeye yetkili Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi tarafındanaşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanannedenlerle;
1-Davanın yargı yolu caizolmadığından usulden REDDİNE,…” kararvermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Davacı vekili bu kez; Şanlıurfa İli,Birecik İlçesi, Keskince Köyü, Bozyer mevkiinde bulunan798 parsel nolu taşınmazın ve üzerindekiçeşitli ağaçların kamulaştırma nedeniyleekonomik değeri kalmadığından, (Özelikleulaşım yönünden) 2942 Sayılı Yasanın 12.maddesi gereğince mücavir alan kamulaştırmasıkapsamında taşınmaz ve ağaçlar için 1.000.TL(mevzuat nedeniyle dava, talep ve diğer fazlaya ilişkin haklarısaklı kalmak kaydıyla) tazminatın dava tarihinden itibarenişleyecek faizi ile birlikte davalı idareden tahsili ilemüvekkiline ödenmesine karar verilmesi istemiyle 12.2.2016 tarihindeidari yargı yerinde dava açmış; Şanlıurfa1.İdare Mahkemesince, 2.3.2016 gün ve E:2016/163, K:2016/272sayı ile, dava dilekçesinde noksanlıklar bulunduğundanbahisle, dava dilekçesinin 2577 sayılı yasanın 3. ve15/1-d maddeleri uyarınca reddine karar verildikten sonra, davacıvekili aynı istemlerle dilekçesini yenileyerek davasınıaçmıştır.
ŞANLIURFA 1.İDARE MAHKEMESİ: 15.5.2017gün ve E:2016/344, K:2017/553 sayı ile, “(…)2942sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun "KısmîKamulaştırma" başlıklı 12 nci maddesinde,"(...)
Bir kısmı kamulaştırılantaşınmaz maldan artan kısmı yararlanmaya elverişli birdurumda değil ise, kamulaştırma işlemine karşıidari yargıda dava açılmayan hallerde mal sahibinin engeç kamulaştırma kararının tebliğinden itibarenotuz gün içinde yazılı başvurusu üzerine, bukısmın da kamulaştırılması zorunludur.
(...)
Bu maddenin uygulanmasından doğacakanlaşmazlıklar adli yargıda çözümlenir."hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden;
1-Davacıya ait Şanlıurfa İli, Birecikİlçesi, Keskince Köyü, Bozyer mevkiinde bulunan 798parsel sayılı taşınmazın ve üzerinde bulunançeşitli ağaçların, kamulaştırmanedeniyle ekonomik değeri kalmadığından 2942sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 12 nci maddesigereğince mücavir alan kamulaştırması kapsamında,taşınmaz ve ağaçlar için fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL tutarındakitazminatın ödenmesine hükmedilmesi istemiyle, ilk olarak BirecikAsliye Hukuk Mahkemesi nezdinde E:2014/807 sayılı dava dosyasıile dava açıldığı,
2-Anılan Mahkeme tarafından davanın;kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davasıolarak nitelendirilerek 12.10.2015 tarih ve K:2015/618 sayılı kararlagörev yönünden reddedildiği,
3-Bu kararın temyiz edilmemek suretiyle 29.01.2016tarihinde kesinleştiği,
4-18.02.2016 tarihinde Mahkememiz kayıtlarınagiren dilekçe ile görülmekte olan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü ve dosyamünderecâtının birlikte değerlendirilmesinden;
Dava dilekçesinde belirtildiği gibidavacılın talebinin Birecik Barajı'ndan dolayı yapılankamulaştırma sonrasında çevresindeki pek çoktaşınmazın kamulaştırılması nedeniyleekonomik değeri kalmayan dava konusu 798 parsel sayılıtaşınmazın 2942 sayılı Kanun'un 12 nci maddesikapsamında kamulaştırılması talebinden ibaretolduğu, nitekim Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi'nce yaptırılan keşifve bilirkişi incelemesi neticesinde bilirkişi olarak seçilenjeodezi ve fotoğrametri mühendisi tarafından düzenlenen25.06.2015 tarihli raporda da dava konusu 798 nolu parselin 343 nolu parselinBirecik Barajı kamulaştırmasından sonra kalan miktarıolduğunun tespit edildiği, bu tespitin de davanınkamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat davasıdeğil, 2942 sayılı Kanun'un 12 nci maddesi kapsamında,baraj kamulaştırmasından arta kalan ve ekonomik değerikalmayan taşınmazın kamulaştırılmasınailişkin bir dava olduğu hususunu teyit ettiğigörülmektedir.
Bu durumda; 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu’nun 12 nci maddesi kapsamında bulunan ve maddeninuygulanmasıyla çözüme kavuşturulacakuyuşmazlığın, anılan Kanun maddesinin sonfıkrasının açık hükmükarşısında adli yargı yerinin görevine girdiğisonucuna varılmıştır
Açıklanan nedenlerle; 2577 sayılıKanun'un 14. maddesinin 3/a bendi ve 15. maddesinin l/a bendi uyarıncadavanın görev yönünden REDDİNE…” karar vermiş,bu karar istinaf yoluna başvurulmaksızınkesinleşmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 29.1.2018günlü toplantısında:
I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılanincelemeye göre; adli ve idari yargı yerleri arasında 2247sayılı Yasa’nın 14. maddesinde öngörülenbiçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilenyönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine songörevsizlik kararını veren mahkemece, ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, davacıya ait taşınmazın, kısmikamulaştırma nedeniyle ekonomik değerikalmadığından bahisle, 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 12. maddesi gereğince mücavir alankamulaştırması kapsamındakamulaştırılması veya taşınmazdaki değerkaybı ve diğer zararlar karşılığıiçin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla1.000,00-TL'nin faiziyle birlikte tazmini istemiyleaçılmıştır.
2942 sayılıKamulaştırma Kanununun "Kısmen kamulaştırma"başlıklı 12.maddesinde; “Kısmenkamulaştırılan taşınmaz malın değeri;
a) Kamulaştırılmayankısmın değerinde, kamulaştırma sebebiyle birdeğişiklik olmadığı takdirde, o malın 11 incimaddede belirtilen esaslara göre takdir edilen bedelindenkamulaştırılan kısma düşen miktarıdır.
b) Kamulaştırmadışında kalan kısmın kıymetinde,kamulaştırma nedeniyle eksilme meydana geldiği takdirde; bueksilen değer miktarı tespit edilerek, kamulaştırılankısmın (a) bendinde belirtilen esaslar dairesinde tayin olunankamulaştırma bedeline eksilen değerin eklenmesiyle bulunanmiktardır.
c) Kamulaştırmadışında kalan kısmın bedelinde kamulaştırmanedeniyle artış meydana geldiği takdirde ise, artışmiktarı tespit edilerek, kamulaştırılan kısmın(a) bendinde belirtilen esaslar dairesinde tayin edilen bedelinden artandeğerin çıkarılmasıyla bulunan miktardır. Şu kadar ki, (c) bendigereğince yapılacak indirme, kamulaştırma bedelininyüzde ellisinden fazla olamaz. (b) ve (c) bentlerindesözü edilen bedelin düşüş ve artışmiktarları, 11 inci maddede belirtilen esaslara göre bedel takdirisuretiyle tespit olunur. Kamulaştırmadışında kalan kısım, imar mevzuatına göreyararlanmaya elverişli olduğu takdirde; kesilen bina, ihataduvarı, kanalizasyon, su, elektrik, havagazı kanalları, makinegibi tesislerden mal sahiplerine kalacak olanlarının eski nitelikleridairesinde kullanılabilecek duruma getirilebilmeleri için gereken giderve bedel, belirlenerek kamulaştırma bedeline ilave olunur. Bu masrafve bedeller (b) bendinde yazılı kıymetdüşüklüğü miktarının belirlenmesindegözönünde tutulmaz. Bir kısmıkamulaştırılan taşınmaz maldan artan kısmıyararlanmaya elverişli bir durumda değil ise, kamulaştırmaişlemine karşı idari yargıda dava açılmayanhallerde mal sahibinin en geç kamulaştırma kararınıntebliğinden itibaren otuz gün içinde yazılıbaşvurusu üzerine, bu kısmın dakamulaştırılması zorunludur. Baraj inşasıiçin yapılan kamulaştırmalar sonundakamulaştırma sahasına mücavir taşınmaz mallar,çevrenin sosyal, ekonomik veya yerleşme düzenininbozulması, ekonomik veya sosyal yönden yararlanılmasınınmümkün olmaması hallerinde, sahiplerinin yazılıbaşvurusu üzerine kamulaştırmaya tabi tutulur. Buhususları düzenleyen yönetmelik, Enerji ve Tabii KaynaklarBakanlığınca; İçişleri, Maliye,Bayındırlık, Tarım ve Orman, Köyişleri veKooperatifler bakanlıklarının görüşü dealınmak suretiyle hazırlanır. Bu yönetmelik, Kanununyürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıliçerisinde Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğekonulur ve Resmi Gazete'de yayımlanır. Bu suretlekamulaştırılan mücavir taşınmaz mallar hakkında22 ve 23 üncü maddeler hükmü uygulanmaz. İdare, butaşınmaz mallar üzerinde imar mevzuatıhükümlerini de gözönünde tutarak dilediği gibitasarrufta bulunabilir ve gerektiğinde Hazineye bedelsiz olarakdevredebilir. Kısmenkamulaştırılan paylı mülkiyete konu taşınmazmal, evvelce paydaşlar arasında fiilen bölünerek bir veyabirkaç paydaşın tasarruf ve yararlanmasınabırakılmış ve yapılan kısmikamulaştırma bu yerin tamamını veya birkısmını kapsıyor ise, bu durumda kamulaştırmayailişkin işlemler sadece bu paydaş veya paydaşlarhakkında yürütülerek kamulaştırma bedelipayları oranında kendilerine ödenir. Pay veyapaydaşların sadece bu kısım için dava haklarıvardır. Taşınmaz malın kamulaştırılmayankısmı üzerinde hakları kalmaz ve adları paydaşlararasından çıkarılır. Kamulaştırılanbu yerler tapu sicilinde idare adına tescil olunur. Bu maddeninuygulanmasından doğacak anlaşmazlıklar adli yargıdaçözümlenir.” hükmüne yer verilmiştir. Dava dosyalarının incelenmesinden; davanın,davacıya ait Şanlıurfa İli, Birecik İlçesi,Keskince Köyü, Bozyer mevkiinde bulunan 798 parsel sayılıtaşınmazın ve üzerinde bulunan çeşitliağaçların, kamulaştırma nedeniyle ekonomikdeğeri kalmadığından 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'nun 12. maddesi gereğince mücavir alankamulaştırması kapsamında kamulaştırılmasıveya taşınmazdaki değer kaybı ve diğer zararlarkarşılığı için fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00-TL'nin faiziyle birliktetazmini istemiyle açıldığı; adli yargı yerindeyaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda,bilirkişi olarak seçilen jeodezi ve fotoğrametrimühendisi tarafından düzenlenen 25.06.2015 tarihli krokiliraporda; dava konusu 798 nolu parselin, Birecik Barajıkamulaştırmasından sonra 343 nolu parselin kalan miktarıolduğu, 300 mt mutlak koruma bandı içindekaldığı tespitine yer verildiği; dava dilekçesinde de,taşınmazın daha önce kısmi kamulaştırmagördüğünün ifade edildiği; açılandavada, 2942 sayılı Kanunun 12.maddesi kapsamında kararverilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır. Somut olay ve mevzuat hükmü birlikteirdelendiğinde 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 12.maddesi kapsamında bulunan ve maddenin uygulanmasıylaçözüme kavuşturulacak uyuşmazlığın,anılan Kanun maddesinin son fıkrasının açıkhükmü karşısında adli yargı yerinin görevinegirdiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, Birecik Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.10.2015 gün veE:2014/807, K:2015/618 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Birecik Asliye HukukMahkemesinin 12.10.2015 gün ve E:2014/807, K:2015/618 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 29.1.2018gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy