T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 571
KARAR NO : 2017 / 678
KARAR TR : 27.11.2017
ÖZET : Sigortalı aracın uğradığı hasarı ödeyen sigorta şirketinin, zararın idarece giderilmesi istemiyle açtığı davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :R. S.A.Ş.
Vekilleri :Av. Dr. A.S., Av. T. A.
Av. S. A.Av.Y. Y.H., Av.P.K.
Davalı :İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekilleri : Av.B.M., Av. A.K.
O L A Y :1-Davacı vekili dilekçesinde; müvekkili Şirkete sigortalı34 … 67 plakalı aracın, 6/7/2012 tarihinde Şileistikametinde seyir halinde iken, yol yapımçalışmasının yapıldığı alandayeterli trafik ve güvenlik işaretinin olmaması nedeniyleaynı istikamette seyreden 34 … 5646 plakalı araca çarpmasıylahasarlı kaza meydana geldiğini; 13/8/2012 tarihinde aracın hasarbedeli olarak KDV dahil 13.453,00.-TL ödendiğini; meydana gelenhasarda, yolun yapım ve onarımında gerekli ve yeterligüvenlik önlemlerini almaması sebebiyle davalıBelediyenin kusurlu ve sorumlu olduğunu; müvekkili şirketin, sigortalısınaödediği bedel için TTK.nun 1472. maddesine göre sigortalısınınhalefi olduğunu ifade ederek; fazlaya ilişkin hakları saklıkalmak kaydıyla, 13.453,00.-TL tazminatın ödeme tarihindenitibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle,22.11.2012 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.
1-a)İstanbul 29.Asliye Ticaret Mahkemesi Hakimliği; 7.5.2013 gün veE:2012/267, K:2013/111 sayı ile, davanın ticari davaolmadığı, haksız fiile dayalı tazminat davasıolduğu gerekçesiyle; mahkemelerinin görevsizliğinedeniyle HMK 2, 114/1-C, 115/2 ve 138. maddeleri gözetilerek davanınusulden reddine; HMK. 20.maddesi'ne göre kararınkesinleşmesinden sonra ve usulüne uygun talep halinde dosyanıngörevli İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine kararvermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
1-b)İSTANBUL 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 24.12.2013 gün veE:2013/346, K:2013/465 sayı ile, “(…) Açılan davaile, davacıya kasko sigortalı 34 … 67 plakalı aracıile Şile istikametinde 06/07/2012 tarihinde seyir halinde iken yolyapım çalışması yapıldığı alandayeterli trafik ve güvenlik işaretinin olmaması nedeniyleaynı istikamette seyreden 34 … 5646 plakalı vasıtayaçarparak hasarlı kaza meydana geldiğinden bahisle, kazanedeniyle ödendiği bildirilen 13.453,00TL'nin davalı idaredenrücuen tahsilinin istendiği, dava dayanağınındavalı idarenin yol yapım çalışmasındakikusuruna dayandırıldığı, davalı tarafındandavanın idari yargıda görülmesi gerektiğiyönünde görev itirazında bulunduğu, hasarındavalı idarenin eyleminden kaynaklanması nedeniyle görevitirazının yerinde olduğu anlaşılmakla, yargıyolu bakımından görevsizliği nedeniyle davanın usuldenreddine karar vermek gerekmiştir.
Açıklanannedenlerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Yargıyolu bakımından görevsizlik nedeniyle davanın usuldenreddine…” karar vermiş, temyiz edilmesi üzerine Yargıtay17.Hukuk Dairesince, 10.4.2014 gün ve E:2014/6538, K:2014/5484 sayıile onanan karar kesinleşmiştir.
2-Davacıvekili bu defa, aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
2-a)İstanbul 2.İdare Mahkemesi; 31.12.2014 gün ve E:2014/1492,K:2014/2752 sayı ile, uyuşmazlığın esasınıinceleyerek davanın reddine karar vermiş; itiraz edilmesiüzerine İstanbul Bölge İdare MahkemesiDördüncü Kurulu; 23.12.2015 gün ve E:2015/20001,K:2015/23074 sayı ile, 2918 sayılı Kanunun 110. maddesinde yeralan açık "görev kuralı"karşısında, trafik kazasından kaynaklanan bu sorumlulukdavasının görüm ve çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu sonucunaulaşıldığı; buna göre, davanın görevyönünden reddine karar verilmesi gerekirken, davanınesasının incelenerek reddi yolunda verilen itiraza konu karardahukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle; davacıitirazının kabulüne, İstanbul 2. İdare Mahkemesi Hakimliği'nin31/12/2014 tarih ve E:2014/1492, K:2014/2752 sayılıkararının bozulmasına, yukarıda belirtilen gerekçedikkate alınarak yeniden bir karar verilmek üzere 2577sayılı Yasa'nın 45/4. maddesi uyarınca dosyanınmahkemesine gönderilmesine karar vermiş; kararındüzeltilmesi istemi aynı Kurul tarafından; 13.4.2016 gün veE:2016/1697, K:2016/1613 sayı ile reddedilmiştir.
2-b) İstanbul 2. İdare Mahkemesi; 26/05/2016 günlü veE:2016/929, K:2016/1091 sayı, davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğundan bahisle görevsizlik kararı vermiş; itiraz edilmesiüzerine, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncuİdare Dava Dairesi; 20.10.2016 tarih ve E:2016/585, K:2016/335sayı ile, mevzuat hükümleri gereğince görevliyargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulması gerekirken, davanın yeniden görevyönünden reddedilmesinde hukuki isabet bulunmadığıgerekçesiyle mahkeme kararının bozulmasına kararvermiştir.
2-c)İSTANBUL 2.İDARE MAHKEMESİ; 29.3.2017 gün ve E:2017/21sayı ile, “(…) 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesi'nin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun19.maddesinin birinci fıkrasında; adli, idari, askeri yargımercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlikkararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeyebaşlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğukanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvuracağı ve elindeki işin incelenmesiniUyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteleyeceği;aynı maddenin ikinci fıkrasında ise; öncekigörevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da teminedilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte davadosyalarının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderileceğihükmü yer almaktadır.
2576 sayılıBölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve VergiMahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un5.maddesinin 1.fıkrasında da; İdare Mahkemelerinin, VergiMahkemelerinin görevine giren davalar ile Danıştay'daçözümlenecek olanlar dışındaki iptaldavaları ile tam yargı davalarını, tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinin birinin yürütülmesi için yapılanidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasındaçıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarlaverilen diğer işleri çözümleyeceği hükmebağlanmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110.maddesinde;"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğansorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkrahükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemingeçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacınınmerkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acenteninbulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibikazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde deaçılabilir." hükmüne yer verilmiştir.
Davadosyasının incelenmesinden; davacı şirket tarafındankasko sigortası kapsamında sigortalanan 34 … 67 plakalıaracın 06.07.2012 tarihinde Şile istikametinde seyir halinde ikenVecdi Diker Tüneline gelmeden önce yol yapımçalışması nedeniyle bir başka araçlaçarpıştığı ve maddi hasar meydana geldiği,meydana gelen hasarın davacı tarafından sigortalıyaödendiğinden bahisle, davacı şirket tarafındansigortalısına ödenen zararın idarenin hizmet kusurundankaynaklandığı öne sürülerek tazmini istemiylebakılan davanın açıldığıanlaşılmakta olup, 2918 sayılı Kanun'un gerek zararınoluştuğu gerek davanın açıldığı vekararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan 110.maddesindeyer alan açık görev kuralı karşısındatrafik kazasından kaynaklanan bu sorumluluk davasınıngörüm ve çözümünde adli yargı yeriningörevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Açıklanannedenlerle, iş bu dava dosyası ile İstanbul 1. Asliye HukukMahkemesi'nin E:2013/346 sayılı dosyasının temin edilerek,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesi'negönderilmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, AlaittinAli ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 27.11.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda meydana gelen trafik kazasında sigortalı aracınuğradığı hasar bedelini ödeyen sigortaşirketinin, zararının davalı idarece giderilmesi istemindenibaret bulunan bir rücuen tazminat davasıdır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgilikuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk,çalışma usulleri ile diğer hükümlerikapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı;10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yollarıtrafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafikışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimleriningörev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öteyandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde“İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiğizararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksekİdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz” denilmiştir.
Dosyanınincelenmesinden; davacı şirket tarafından sigortalı 34… 67 plakalı aracın, 6/7/2012 tarihinde Şile istikametindeseyir halinde iken, yol yapım çalışmasınınyapıldığı alanda yeterli trafik ve güvenlikişaretinin olmaması nedeniyle aynı istikamette seyreden 34 …5646plakalı araca çarpmasıyla hasarlı kaza meydanageldiği, yolun yapım ve onarımında gerekli ve yeterligüvenlik önlemlerini almaması sebebiyle davalı Belediyeninkusurlu ve sorumlu olduğu iddia edilerek; fazlaya ilişkinhakları saklı kalmak kaydıyla, sigortalıya ödenen13.453,00.-TL hasar bedelinin ödeme tarihinden itibaren avans faizi ilebirlikte davalıdan rücuen tazmini istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesinceyapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen AnayasaMahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasayaaykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiylereddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha öncekikimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergimahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır.Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucutarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusukural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memurolmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılıKanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtirazkonusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kollarıarasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilereksöz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.Aynı tür davaların aynı yargı yolundaçözümlenmesi sağlanarak davalarıngörülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların,özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyirçizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur.Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazınreddi gerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68,K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954,s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.”denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yerverilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevinegiren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığınadair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardırve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememizolmak üzere diğer yargı organları bakımından dauyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.
Bu durumda, 2918 sayılıYasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110.maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararıgözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesininkarayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendirentüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını vedenetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerinikapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazasınedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görümve çözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanannedenlerle, İstanbul 2.İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, İstanbul 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 24.12.2013gün ve E:2013/346, K:2013/465 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul2.İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile İstanbul1.Asliye Hukuk Mahkemesinin, 24.12.2013 gün ve E:2013/346,K:2013/465 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,27.11.2017 gününde Üye Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Şükrü BOZER Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Mehmet AKSU Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Ahmet Tevfik ERGİNBAY Üye Turgay Tuncay VARLI KARŞI OY 03.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/670,K:2015/671 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşüne katılamıyoruz.27.11.2017 ÜYE ÜYE Süleyman Hilmi AYDIN Turgay Tuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy