T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ HUKUK BÖLÜMÜ ESAS NO : 2016 / 525 KARAR NO : 2017 / 15 KARAR TR : 20.2.2017 ÖZET : Davacının, davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 35'inci maddesi uyarınca Ankara Üniversitesi'nde yapmış olduğu yüksek lisans ve doktora öğreniminden kaynaklı mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması ve kefalet senedinin iptal edilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Rektörlük işleminin iptali, mecburi hizmet yükümlülüğünün kaldırılması, yüksek lisans ve doktora eğitimi öncesinde/döneminde imzaladığı taahhüt ve kefalet senedinin iptaline karar verilmesi istemiyle açtığı davanın, ADLİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : İ.C.B. Davalı : Bingöl ÜniversitesiRektörlüğü Vekili : Av. Ö.K. O L A Y : Davacı davadilekçesinde, Bingöl Üniversitesi SağlıkYüksekokulu’nda Öğretim Üyesi YetiştirmeProgramı (ÖYP) kapsamında araştırma görevlisiolarak görev yapmaktayken, lisansüstü eğitim amacıylaAnkara Üniversitesi Sağlık BilimleriEnstitüsü’nde 2547 sayılı YükseköğretimKanunu’nun 35 maddesine göre görevlendirildiğini,kadrosunun Ankara Üniversitesine tahsis edildiğini; AnkaraÜniversitesi'nde görevine devam ederken, yine ÖYPkapsamında İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesiİktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi SağlıkKurumları Yönetimi Bölümü Sağlık HizmetleriAnabilim Dalında görev yapmak üzere açılanaraştırma görevlisi kadrosuna başvurduğunu ve bukadroyu kazandığını; İzmir Katip ÇelebiÜniversitesi Rektörlüğünün, 02.02.2015 tarih ve1500004307 sayılı yazısıyla, kazandığısöz konusu kadroya naklen atanması için BingölÜniversitesi Rektörlüğü’nebaşvurduğunu, davalı Rektörlüğün, 11.02.2015tarih ve 459 sayılı yazıyla verdiği cevapta;görevinden ayrılarak İzmir Kâtip ÇelebiÜniversitesi'ne naklen atanmasının, Bingöl’degörev yaptığı bölümün öğretimelemanı ihtiyacı nedeniyle uygun görülmediğininbelirtildiğini; Bingöl Üniversitesi’nin kendisinemuvafakat vermemesi üzerine, İzmir Katip ÇelebiÜniversitesi'nde göreve başlamak üzere buradan istifaettiğini, bunun üzerine Bingöl Üniversitesinin 1.4.2015tarih ve 60543243/903.06.02 sayılı yazıyla, mecburi hizmetiniyerine getirmediği gerekçesiyle imzaladığıtaahhütname ve kefalet senedi uyarınca tarafına ödenenmaaşların ve yolluğun tutarı olan 67.795 Liranınödenmesini talep ettiğini, bunun üzerine sözkonusumeblağı 1.4.2015 tarihinde ilgili hesaba yatırdığınıifade ederek; görevinden istifa etmesi nedeniyle,imzaladığı taahhütname ve kefalet senedi uyarıncatarafına ödenen maaşların ve yolluğun tutarı olan67.795 Liranın ödenmesine ilişkin BingölÜniversitesinin 1.4.2015 gün ve 6053243/903.06.02 sayılıişleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde davaaçmıştır. Davalı idare vekilincebirinci savunma dilekçesinde, taahhüt ve kefalet senedinindavacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanıpidareye karşı taahhütte bulunulduğu, taraflar arasındayüklenme ve kefalet senedinden doğan alacak borç ilişkisinedeniyle özel hukuk hükümlerine göre adliyargının görevli olduğu ileri sürerek, görevitirazında bulunulmuştur. ELAZIĞ 1.İDAREMAHKEMESİ; 11.12.2015 gün ve E:2015/510 sayı ile;“(…)2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun35.maddesinde; "Yükseköğretim kurumları; kendilerininve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretimkurumlarının ihtiyacı için yurt içinde vedışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine veYükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göreöğretim elemanı yetiştirirler. Öğretimelemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerinaraştırma görevlisi kadroları, araştırma veyadoktora çalışmaları yaptırmak üzere başkabir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçiciolarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlıkveya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonundakadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler. Yurtiçi veya yurt dışında yetiştirilen öğretimelemanları, genel hükümlere göre bağlıoldukları yükseköğretim kurumlarında mecburihizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Buyükümlülüğü yerine getirmeyenlere,yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özelkanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları buhüküm dışındadır." hükümlerine yerverilmiştir. Araştırmagörevlilerinin, 2547 sayılı Yasa uyarınca başka birüniversitede öğretim üyesi yetiştirme programıkapsamında eğitim yapmak üzere görevlendirilmesindeki amaçgöz önünde bulundurulduğunda, davacının butaahhüt ve kefalet senedini idare ile eşit düzeyde olarak,isteği ve özgür iradesi ile imzaladığındansöz etmeye olanak bulunmadığından, ortada özel hukukalanınım ilgilendiren bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Özel hukukhükümlerine göre yapılmayan, statü hukukundankaynaklanan hak ve yükümlülüklere dair mecburi hizmet,atanma, ilişik kesme gibi hususları içeren 2547sayılı Yasanın 35. maddesine göre yapılacakgörevlendirmelerde imzalanması zorunlu tutulan dava konusutaahhüt ve kefalet senedi, bu özellikleri nedeniyle tipik bir idarisözleşmedir. Bu nedenle, idarece kamugücüne dayanılarak ve tek taraflı irade ile kurulantaahhüt ve kefalet senedi uyarınca davacıya ödenenmaaşların ve yolluğun tutarı olan 67,795,00 TL'nin geriödenmesine ilişkin işlemden doğanuyuşmazlığın 2577 sayılı Yasanın 2/1-a maddesindesayılan iptal davaları kapsamında görüm veçözümünde idari yargı görevlibulunmaktadır. Açıklanan nedenlerledavalı idarenin görev itirazının reddine…”veMahkemelerinin görevli olduğuna karar vermiştir. Davalı idarevekilinin olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılması yolunda süresi içerisindeverdiği dilekçesi üzerine dava dosyasınınonaylı örneği Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı’na gönderilmiştir. YARGITAY CUMHURİYETBAŞSAVCISI; “(…)Dava konusu uyuşmazlık, taraflar arasındakisözleşmeden, diğer bir ifadeyle taahhütname ve kefaletsenedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. 2547 sayılıYükseköğretim Kanununun öğretim elemanıyetiştirmeye ilişkin 35. maddesinde: "Yükseköğretimkurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğeryükseköğretim kurumlarının ihtiyacı içinyurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke vehedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyacave esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler./Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıylaüniversitelerin araştırma görevlisi kadroları,araştırma veya doktora çalışmalarıyaptırmak üzere başka bir üniversiteye,Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir.Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlikpayesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendiüniversitelerine dönerler./ Yurt içi veya yurtdışında yetiştirilen öğretim elemanları,genel hükümlere göre bağlı olduklarıyükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerinegetirmek zorundadırlar. Bu yükümlülüğüyerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarındagörev verilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmetçalışmaları bu hükümdışındadır.” hükümleri yer almaktadır. Olayda, davacı AnkaraÜniversitesinde lisansüstü eğitim içingörevlendirilmeden önce Ankara 43. Noterliği'nin 27/03/2013tarihli 6895 yevmiye numaralı taahhütname ve kefalet senedi ilemecburi hizmet süresi dolmadan görevden çekilmişsayıldığında kriterleri senette belirtilen tutarıBingöl Üniversitesi emrine ödemeyi kabul ve taahhütetmiştir. Söz konusu taahhütname ve kefalet senedi ileüniversiteye karşı mecburi hizmetyükümlülüğü ya da parasalkarşılığı taahhüt edilmek suretiyleüniversite ile öğretim görevlisi arasında,tarafların karşılıklı hak veyükümlülüklerini içeren bir sözleşmeilişkisi kurulduğu açıktır. Davacınıngörevinden istifa etmesi sebebiyle davalı Üniversite'nintaahhütname ve kefalet senedi uyarınca 67.795,00 TL'nin ödenmesigerektiğine ilişkin işleminin iptali istemiyle de davanın açıldığıanlaşılmaktadır. Bu nedenle, taahhütname vekefalet senedinin, davacı ve kefilleri tarafından tek taraflıolarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulmasıkarşısında, davacının, 67.795,00 TL'ninödenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyleaçtığı davanın görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır. UyuşmazlıkMahkemesi'nin, 30/12/2013 tarihli ve 2013/1820-2024; 30/12/2013 tarihli ve2013/1621-1834; 02/06/2014 tarihli ve 2014/667-706 sayılı örnekkararlarında da bu hususun açıkça vurgulandığıgörülmektedir. KARAR: Yukarıdaaçıklanan nedenlerle 2247 sayılı Kanunun 10. ve 13.maddeleri gereğince, olumlu görev uyuşmazlığıçıkarılmasına, dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine…”kararvermiştir. Başkanlıkça,2247 sayılı Yasa’nın 13. maddesine göre DanıştayBaşsavcısının da yazılı düşüncesiistenilmiştir. DANIŞTAY BAŞSAVCISI; “(…)Davakonusu uyuşmazlık; taraflar arasında düzenlenensözleşmeden, başka bir deyişle, taahhüt ve kefaletsenedinde yer alan borçtan kaynaklanmaktadır. Taahhüt ve kefalet senedininhukuki dayanağını; yurt dışına eğitimamacıyla gönderilecekler için 657 sayılıYasanın Ek 34. maddesi, 2547 sayılı Kanunun 35. maddesiuyarınca öğretim elemanı yetiştirilmek üzere birbaşka üniversiteye kadrosunun nakledilmesi suretiylelisansüstü eğitim amacıyla görevlendirilecekaraştırma görevlileri için ise, "Bir ÜniversiteAdına Bir Diğer Üniversitede Lisansüstü EğitimGören Araştırma Görevlileri HakkındaYönetmelik’in 4. maddesinin 4. fıkrasıoluşturmaktadır. Araştırmagörevliliği kadrosu öğretim üyeliğininkaynağını oluşturduğundan, araştırmagörevlisi kadrosunda görev yapanların yüksek lisans vedoktora eğitiminde başarılı olmaları zorunluluğuaranmıştır. Bu amaçla da, öğretim elemanıolarak yetiştirilmek üzere başka bir üniversiteyelisansüstü eğitim yapmak üzere görevlendirilenaraştırma görevlilerinin eğitim-öğretimsüresi kadar mecburi hizmeti yerine getirmek zorunda bulunduklarınadair bir taahhüt ve kefalet senedi alınması anılanYönetmelik hükmü ileöngörülmüştür. Söz konusu hükümuyarınca üniversite ile araştırma görevlisiarasında, lisansüstü eğitim amacıyla başka birüniversitede görevlendirilmeden önce imzalanan taahhüt vekefalet senedinde, lisansüstü eğitimde başarısızolunması, eğitimin yarım bırakılması halindeilgilinin kadrosu ile ilişiğinin kesileceği ve yapılantüm masrafların faiziyle birlikte tahsil edileceğibelirtilmekte, ayrıca lisansüstü eğitim öğretimintamamlanmasından belirli bir süre sonra araştırmagörevlisinin kendi üniversitesine döneceği velisansüstü eğitim-öğretim süresi kadar mecburihizmette bulunacağı, mecburi hizmetyükümlülüğünü yerine getirmemesi durumundada yine aynı şekilde yapılan masrafların faiziyle geriödeneceği ilgili tarafından taahhüt edilmektedir. Bu husustaki UyuşmazlıkMahkemesi kararlarında da vurgulandığı üzere; ilgilisiile davalı Üniversite arasında imzalanmış olantaahhüt ve kefalet senedinin özel hukuk alanında tesisedilmiş bir sözleşme olması nedeniyle, anılantaahhüt ve kefalet senedinden kaynaklanan uyuşmazlığıngörüm ve çözümü adli yargı yerlerine aitbulunmaktadır. SONUÇ:Açıklanan nedenle, 2247 sayılı Yasa'nın 13'uncumaddesi uyarınca, yapılan başvurunun kabulünün uygunolacağı…” yolunda düşünce vermiştir. İNCELEME VE GEREKÇE : Uyuşmazlık MahkemesiHukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nunBaşkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, SüleymanHilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 20.2.2017 günlütoplantısında: l-İLK İNCELEME: Başvuruyazısı ve dava dosyası üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi gereğince yapılan incelemeye göre, davalı idarevekilinin anılan Yasanın 10/2 maddesinde öngörülenyönteme uygun olarak yaptığı görevitirazının reddedilmesi ve 12/1. maddede belirtilen süreiçinde başvuruda bulunması üzerine Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nca, 10. maddede öngörülenbiçimde olumlu görev uyuşmazlığıçıkarıldığı anlaşılmaktadır.Usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığındangörev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanınçözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adliyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava, davacının,davalı Üniversitede araştırma görevlisi olarakçalışmakta iken, 2547 sayılıYükseköğretim Kanununun 35'inci maddesi uyarınca AnkaraÜniversitesi'nde yapmış olduğu yüksek lisans vedoktora öğreniminden kaynaklı mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılmasıve kefalet senedinin iptal edilmesi istemiyle yaptığıbaşvurunun reddine ilişkin 28.03.2012 tarih ve 1771 sayılıYüzüncü Yıl ÜniversitesiRektörlüğü işleminin iptaline; mecburi hizmetyükümlülüğünün kaldırılmasına,yüksek lisans ve doktora eğitimi öncesinde/dönemindeimzaladığı taahhüt ve kefalet senedinin iptaline kararverilmesi istemiyle açılmıştır. 2547sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun, “Öğretimelemanı yetiştirme” başlıklı 35. maddesinde“Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yenikurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretimkurumlarının ihtiyacı için yurt içinde vedışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine veYükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslaragöre öğretim elemanı yetiştirirler. (Ek fıkra:17/8/1983 - 2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesiamacıyla üniversitelerin araştırma görevlisikadroları, araştırma veya doktoraçalışmaları yaptırmak üzere başka birüniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olaraktahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veyasanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıylabirlikte kendi üniversitelerine dönerler. (Ek fıkra:17/8/1983 - 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışındayetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümleregöre bağlı oldukları yükseköğretimkurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. (Ekcümle: 19/11/2014-6569/26 md.) Bu mecburi hizmet, eş durumu vesağlık mazeretleri hariç olmak üzere başkayükseköğretim kurumlarında ve kamu kurum vekuruluşlarında yerine getirilemez. Buyükümlülüğü yerine getirmeyenlere,yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özelkanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları buhüküm dışındadır.” hükmüne yerverilmiştir. Dosyanınincelenmesinden, davacının Bingöl ÜniversitesiSağlık Yüksekokulu’nda araştırma görevlisiolarak görev yapmakta iken, 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu'nun 35.maddesi uyarınca davalıidare adına Ankara Üniversitesi Sağlık BilimleriEnstitüsü’nde lisansüstü eğitimi yapmaküzere görevlendirildiği, bu sırada İzmir KâtipÇelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari BilimlerFakültesi Sağlık Kurumları YönetimiBölümü Sağlık Hizmetleri Anabilim Dalındagörev yapmak üzere açılan araştırma görevlisikadrosunu kazandığı, bu kadroya naklen atanması içindavalı İdareye yaptığı başvurunun reddedilmesindensonra davacının kendi isteği ile istifa ettiği; bununüzerine davalı Rektörlüğün 1.4.2015 tarih ve60543243/903.06.02 sayılı yazıyla, mecburi hizmetini yerinegetirmediği gerekçesiyle imzaladığı taahhütnameve kefalet senedi uyarınca davacıya ödenen maaşlarınve yolluğun tutarı olan 67.795 Liranın ödenmesini talepettiği, davacının bildirilen miktarı ilgili hesabayatırdığı, bilahare; görevinden istifa etmesinedeniyle, imzaladığı taahhütname ve kefalet senediuyarınca tarafına ödenen maaşların ve yolluğuntutarı olan 67.795 Liranın geri ödenmesine ilişkinBingöl Üniversitesinin 1.4.2015 gün ve 6053243/903.06.02sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davanınaçıldığı anlaşılmaktadır. Bu duruma göre, taahhütve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından tek taraflıolarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulmasıkarşısında, anılan taahhüt ve kefalet senedinden kaynaklananuyuşmazlığın görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır. Açıklanan nedenlerle,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nınbaşvurusunun kabulü ile davalı vekilinin görevitirazının reddine ilişkin Elazığ 1. İdareMahkemesinin 11.12.2015 tarih ve E:2015/510 sayılı görevlilikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanınçözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna,bu nedenle Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısı’nın BAŞVURUSUNUN KABULÜile davalı vekilinin görev itirazının reddineilişkin Elazığ 1. İdare Mahkemesinin 11.12.2015 tarih veE:2015/510 sayılı GÖREVLİLİK KARARININ KALDIRILMASINA,20.2.2017 gününde OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi. Başkan Nuri NECİPOĞLU Üye Ali ÇOLAK Üye Süleyman Hilmi AYDIN Üye Yusuf Ziyaattin CENİK Üye Mehmet AKBULUT Üye Alaittin Ali ÖĞÜŞ Üye Yüksel DOĞAN
Full & Egal Universal Law Academy