T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017/479
KARAR NO : 2017/532
KARAR TR : 25.09.2017
ÖZET : Davacı ile davalı Belediye arasında "Kuzey Ankara Girişi Kentsel Gelişim ve Dönüşüm Projesi" kapsamında bir sözleşme imzalandığı ve düzenlenen analiz raporuna dayalı olarak hesaplanan bedelin eksik ödendiği ileri sürülerek, bakiye alacağın tahsili istemiyle açılan davanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :L.D.
Vekili :Av. U.T.
Davalı :Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili :Av. G.A.
O L A Y :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili iledavalı arasında 24.09.2008 tarihinde "Kuzey Ankara GirişiKentsel Gelişim ve Dönüşüm Projesi" kapsamındabir sözleşme imzalandığını, busözleşmeye göre müvekkilinin tapunun Keçiörenİlçesi, Şenyuva Mahallesi 2765 m2 alanlı, imarın32292 ada, 3 parseli üzerine kurulu (yeni imarın 31679 m2 alanlı90121 ada 5 parsel) 87,50 m2 arsa paylı net 100,92 m2 inşaatalanlı, 189 analiz nolu B Blok 11 nolu bağımsızbölümünü ve imar parselli hissesini davalıyadevrettiğini, taşınmazın davalıya teslimedildiğini, müvekkiline ait bağımsızbölümün ve ortak alan payının Çevre veŞehircilik Bakanlığı'nın 24.05.2010 sözleşmetarihinde geçerli olan birim fiyatlarına göre hesaplanacakbedeli ödeneceği yerde, ortak alan hisse bedeli ve yapı bedelialacağı olan 8.232,06 TL'nin mahsuplaşmaya dahiledildiğini, yapı bedelinin ise mahsuplaşmaya dahiledilmediğini belirterek, sözleşmeninyapıldığı 24.09.2008 tarihindeki birim fiyatlarüzerinden hesaplanacak alacağın hüküm altınaalınması kaydı ile şimdilik; 10.000,00 TL bakiyealacağın dava tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ilebirlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ederek adliyargı yerinde dava açmıştır.
ANKARA 5.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 5.3.2015 gün ve E:2014/352,K:2015/42 sayı ile, davanın Kentsel Gelişim veDönüşüm Projesinden kaynaklandığıgerekçesiyle davada idari yargının görevli olduğunakarar vermiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi: 25.6.2015gün ve E:2015/20052, K:2015/21838 sayı ile, temyizitirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmünonanmasına karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.
Davacıvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
ANKARA 16. İDARE MAHKEMESİ: 31.5.2017gün ve E:2015/2321 sayı ile, itirazın iptali davasınabakmakla görevli merciin adli yargıda genel mahkemeler olduğugörüldüğünden, Mahkememizin görevsizliğine,2247 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargıyerinin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda UyuşmazlıkMahkemesi'nce karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler:Ali ÇOLAK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Suna TÜRE, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 25.09.2017günlü toplantısında:
l-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ:Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın,davanın çözümünde idari yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan;ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Ankara İli,Keçiören İlçesi, Şenyuva Mahallesi 2765 m2alanlı imarın 32292 ada, 3 parseli üzerine kurulu (yeniimarı 31679m2 alanlı 90121 ada, 5 parsel) B Blok 11 nolubağımsız bölümün maliki olan davacıtarafından, Yeni Kuzey Ankara Girişi KentselDönüşüm Ve Gelişim Projesi kapsamındadüzenlenen analiz raporuna dayalı olarak hesaplanan bedelin eksiködendiği ileri sürülerek, bakiye alacağın tahsiliistemiyle açılmıştır.
03.07.2005 tarih ve 5393sayılı Belediye Kanunu'nun “Kentsel dönüşümve gelişim alanı” başlıklı 73. maddesinde;“(Değişik: 17/6/2010–5998/1 md.) Belediye, belediyemeclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaretalanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyonalanları ve her türlü sosyal donatı alanlarıoluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşave restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veyadeprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir. Biralanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanıolarak ilan edilebilmesi için yukarıda sayılan hususlardanbirinin veya bir kaçının gerçekleşmesi ve bualanın belediye veya mücavir alan sınırlarıiçerisinde bulunması şarttır. Ancak, kamununmülkiyetinde veya kullanımında olan yerlerde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı ilan edilebilmesive uygulama yapılabilmesi için ilgili belediyenin talebi veÇevre ve Şehircilik Bakanlığının teklifiüzerine Bakanlar Kurulunca bu yönde karar alınmasışarttır.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanı olarak ilanedilecek alanın; üzerinde yapı olan veya olmayan imarlıveya imarsız alanlar olması, yapı yükseklik veyoğunluğunun belirlenmesi, alanınbüyüklüğünün en az 5 en çok 500 hektararasında olması, etaplar halinde yapılabilmesihususlarının takdiri münhasıran belediye meclisininyetkisindedir. Toplamı 5 hektardan az olmamak kaydı ile projealanı ile ilişkili birden fazla yer tek birdönüşüm alanı olarak belirlenebilir.
Büyükşehirbelediye ve mücavir alan sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projesi alanı ilan etmeyebüyükşehir belediyeleri yetkilidir. Büyükşehirbelediye meclisince uygun görülmesi halinde ilçe belediyelerikendi sınırları içinde kentseldönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabilir.
Büyükşehirbelediyeleri tarafından yapılacak kentsel dönüşümve gelişim projelerine ilişkin her ölçekteki imarplanı, parselasyon planı, bina inşaat ruhsatı, yapıkullanma izni ve benzeri tüm imar işlemleri ve 3.5.1985 tarihli ve3194 sayılı İmar Kanununda belediyelere verilen yetkilerikullanmaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarında bulunanyapıların boşaltılması, yıkımı vekamulaştırılmasında anlaşma yolu esastır. Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamında bulunangayrimenkul sahipleri ve belediye tarafından açılacak davalar,mahkemelerde öncelikle görüşülür ve kararabağlanır.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanları içinde yeralan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerharca esas değer üzerinden belediyelere devredilir. Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgilivergi, resim ve harçların dörtte biri alınır.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındakigayrimenkul sahipleri ve 24.2.1984 tarihli ve 2981 sayılı İmarve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara UygulanacakBazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun BirMaddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanuna istinaden, hak sahibiolmuş kimselerle anlaşmaları halinde kentseldönüşüm ve gelişim proje alanında haklarıverilir. (Ek cümle: 10.9.2014-6552/122 md.) Anlaşma sonucu belediyemülkiyetine geçen gayrimenkuller haczedilemez. 2981sayılı Kanun kapsamına girmeyen gecekondu sahiplerine enkaz veağaç bedelleri verilir veya belediye imkanlarıölçüsünde kentsel dönüşüm vegelişim proje alanı dışında arsa veya konutsatışı yapılabilir. Bu kapsamda bulunanlara Toplu Konut İdaresiBaşkanlığı ile işbirliği yapılmak suretiylekonut satışı da yapılabilir. Enkaz ve ağaçbedelleri arsa veya konut bedellerinden mahsup edilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerdebelediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşmasağladığı veya kamulaştırdıklarıgayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyelertarafından yapılır veya yaptırılır. Belediye ileanlaşma yapmayan veya belediyece kamulaştırılmasınagerek duyulmayan gayrimenkul sahiplerinden proje alanında kendilerine 3194sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre ayrı ada ve parseldeimar hakkı verilmemiş olanlar kamulaştırmasız el atmadavası açabilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim proje alanlarındayapılacak alt yapı ve rekreasyon harcamaları, proje ortak giderisayılır. Belediyelere ait inşaatların proje ortak giderleribelediyeler tarafından karşılanır. Kendilerine ayrıada veya parsel tahsis edilen gayrimenkul sahipleri ile kamulaştırmadışı kalan gayrimenkul sahipleri, sahip olduklarıinşaatın toplam metrekaresi oranında proje ortak giderlerinekatılmak zorundadır. Proje ortak gideri ödenmeden inşaatruhsatı, yapılan binalara yapı kullanma izni verilemez; su,doğalgaz ve elektrik bağlanamaz.
Dönüşümalanı sınırı kesinleştiği tarihte, busınırlar içindeki gayrimenkullerin tapukütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzeretapu sicil müdürlüğüne, paftasındagösterilmek üzere kadastro müdürlüğünebildirilir. Söz konusu gayrimenkullerin kaydında meydana gelendeğişiklikler belediyeye bildirilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde;ifraz, tevhit, sınırlı ayni hak tesisi ve terkini, cinsdeğişikliği ve yapı ruhsatı verilmesine ilişkinişlemler belediyenin izni ile yapılır. (İptal ikinci ,üçüncü, dördüncü cümleler: AnayasaMahkemesi’nin 18.10.2012 tarihli ve E:2010/82, K.:2012/159sayılı Kararı ile)
Belediye,kentsel dönüşüm ve gelişim projelerinigerçekleştirmek amacıyla; imar uygulaması yapmaya, imaruygulaması yapılan alanlardaki taşınmazlarındeğerlerini tespit etmeye ve bu değer üzerinden hak sahiplerinedağıtım yapmaya veya hasılatpaylaşımını esas alan uygulamalar yapmaya yetkilidir.
Kentseldönüşüm ve gelişim projelerinin uygulanmasısırasında, tapu kayıtlarında mülkiyet hanesiaçık olan veya ayni hakları davalı olantaşınmazlar doğrudan kamulaştırılarak bedellerimahkemece tayin edilen bankaya belli olacak hak sahipleri adına blokeedilir. Belediye kentsel dönüşüm ve gelişimprojelerinin uygulama alanında bulunan taşınmazlarınkamulaştırılması sırasında veraset ilamıçıkarmaya veya tapudaki kayıt malikine göre işlemyapmaya yetkilidir.
(Ekfıkra: 16.5.2012-6306/17 md.) Büyükşehirlerdebüyükşehir belediye meclisinin, il ve ilçelerde belediyemeclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ilemasrafların tamamı veya bir kısmı belediyebütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygungörülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları yapılabilir. Cephedeğişikliği yapılacak binalarda telif hakkı sahibiproje müelliflerine talep etmeleri hâlinde, değiştirilecekcephe veya cephelerin beher metrekaresi için bir günlük netasgari ücret tutarını geçmemek üzere telifhakkı ödenir. Büyükşehir belediye meclisince uygungörülmesi hâlinde, büyükşehir belediyesiiçindeki ilçe belediyeleri kendi sınırlarıiçinde bu fıkrada belirtilen iş ve işlemleri yapabilir.
(Ekfıkra: 16.5.2012-6306/17 md.) Bina cephelerinde değişiklik veyenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimiçalışmaları için yapılması gerekeniş, işlem ve yetkilendirmeler, kat maliklerinin arsa payıçoğunluğu ile verecekleri karara göre yapılır.
(Ekfıkra: 16.5.2012-6306/17 md.) Büyükşehir belediyelerince,kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilenalanlar ile 5366 sayılı Kanuna göre yenileme alanı ilanedilen alanlarda veya bu Kanunun 75 inci maddesine göre kamu kurum vekuruluşları ile protokol yapmaları hâlinde,büyükşehir belediye meclisi kararı ile, yıkılanibadethane ve yurtların yerine veya ihtiyaç duyulan yerlerdeibadethane ve yurt inşa edilebilir.
Kentseldönüşüm ve gelişim projesi kapsamındakiişler, kamu idareleriyle 75 inci madde çerçevesinde ortakhizmet projeleri aracılığıylagerçekleştirilebilir.
BuKanunun konusu ile ilgili hususlarda Başbakanlık Toplu Konutİdaresine 2985 sayılı Kanun ve diğer kanunlarla verilenyetkiler saklıdır.” hükmü yer almış; bu Kanunun işaret ettiği 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun" İskan sahalarının tespiti, kamulaştırma vekadastro " başlıklı 4. maddesinde; "(Değişik: 5.5.2004 – 5162/2 md.)
(Değişikbirinci fıkra: 24.7/2008-5793/7 md.) Başkanlık, gecekondudönüşüm projesi uygulayacağı alanlarda veyamülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya valiliklerce toplu konutiskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve imarbütünlüğünü bozmayacak şekilde her türve ölçekteki planlar ile imar planlarını yapmaya,yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Bu planlar;büyükşehir belediye sınırları içerisindekalan alanlar için büyükşehir belediye meclisitarafından, il ve ilçe belediye sınırları ilemücavir alanları içerisinde kalan alanlar için ilgilibelediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerde ilgilivalilik tarafından, planların belediyelere veya valiliğe intikalettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynen veyadeğiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valilik tarafındanüç ay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlıktarafından re’sen onaylanır. Belediyeler, valilik veyaBaşkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilan veitiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılı İmarKanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamukurumları tarafından yapılacak tüm işlemler Başkanlıktarafından re’sen yapılmak suretiyleyürürlüğe konur.
Başkanlıkkanundaki görevleri çerçevesinde gerçek ve tüzelkişilere ait arazi ve arsaları ve bunların içerisindeveya üzerinde bulunan her türlü eklenti ve yapıları kamulaştırmayayetkilidir. Başkanlık tarafından yapılacakkamulaştırmalar, 4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılıKamulaştırma Kanununun 3 üncü maddesinin ikincifıkrasındaki iskân projelerinin gerçekleştirilmesiamaçlı kamulaştırma sayılır.”hükmüne yer verilmiştir.
Dosyakapsamında yapılan incelemede; 24.9.2008 tarihlisözleşmenin incelenmesinde, davacı hak sahibinin, Ankaraİli, Keçiören İlçesi, Şenyuva Mahallesi 32292ada 3 parseldeki (yeni imarın 90121 ada 5 parsel) Şenyuva Mah. 8. Sk.B Blok No: 11 Keçiören adresinde bulunan tapu tahsis belgesibulunmayan 189 analiz numaralı B Blok 11 numaralıbağımsız bölümlü tesisini elektrik, su, vergi ,doğalgaz vb. ilişiklerini kestirdikten sonra 15 güniçerisinde boş olarak teslim etmesikarşılığında, Ankara BüyükşehirBelediye Başkanlığınca hak sahibi Lütfullah Demiradına 1/1000 ölçekli Kuzey Ankara Girişi KentselDönüşüm Projesi imar planında gösterilen 1. Etapkonut adalarında üretilecek 120 m2 lik konutlardan 1 adet daireninanahtar teslimi verileceği ve söz konusu tesis için haksahibine 2008 yılı için aylık 400,00 TL kirayardımı yapılacağı, kira yardımınıntesisin tüm ilişiklerinin kesilerek boş olarak teslimedildiği tarihten sonra gelen ilk ay içerisinde başlayacağıve yapılan sözleşme gereği hak edilen konutun hak sahibineteslim edilinceye kadar devam edeceğinin taahhüt edildiğigörülmüştür.
Davacıvekili tarafından, müvekkilinintaşınmazının, Kentsel Yenileme ve GecekonduDönüşüm Projesi alanında kaldığı,idarece taşınmaz üzerinde bulunan meskene takdir edilen tesisbedelinin eksik hesaplandığı iddia edilerek alacak davasıaçıldığı; davanın, 2981 sayılı Yasave Kentsel Dönüşüm ve Gelişim alanlarınailişkin mevzuat hükümleri uyarıncaçözümlenmesi gerektiğigörülmüştür.
İdareninyürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeye göre meydanagetirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibitesislerin kurulması, işletilmesi, bakım ve onarımısırasında kişilere verdiği zararların tazminiistemiyle açılacak davaların görüm veçözümünde, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacaktam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idariyargı yerleri görevli bulunmaktadır.
Anayasanın125'inci maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem veişlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüolduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı idariYargılama Usulü Kanunu'nun 2'nci maddesinin 1'incifıkrasının (b) bendinde, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları ihlal edilenler tarafındanaçılan tam yargı davaları, idari dava türleriarasında sayılmıştır.
Bu durumda;davacı ile davalı arasında 24.09.2008 tarihinde “KuzeyAnkara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesi”kapsamında bir sözleşme imzalandığı, (Apartmanlarİmarlı Arsa ve Tesis Sözleşmesi-Analiz No: 189) busözleşmeye göre, davacının tapununKeçiören İlçesi, Şenyuva Mh., 2765 m2 alanlıimarın 32292 ada, 3 parseli üzerine kurulu (yeni imarın 31679 m2alanlı 90121 ada 5 parseli) 87,50 m2 arsa paylı, net 100,92 m2inşaat alanlı, 189 analiz numaralı B Blok 11 no’lubağımsız bölümünü ve imar parselli hissesinidavalıya devrettiği; taşınmazın sözkonusuaboneliklere ilişkin olarak “borcu yoktur” yazısıalınmak sureti ile davalıya teslim edildiği dikkatealındığında; davanın 2577 sayılı Kanun'un2/1-b maddesinde yer alan idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafındanaçılan tam yargı davaları kapsamında idariyargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.
Belirtilennedenlerle, Ankara 16 İdare Mahkemesinin 31.5.2017 gün ve E:2015/2321sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeİDARİ YARGININ görevli olduğuna, Ankara 16 İdareMahkemesinin 31.5.2017 gün ve E:2015/2321 sayılıBAŞVURUSUNUN REDDİNE, 25.09.2017 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Suna
TÜRE
Üye
Turgay Tuncay
VARLI
Full & Egal Universal Law Academy