T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2017 / 332
KARAR NO : 2017 / 518
KARAR TR : 25.9.2017
ÖZET : Karayolunda meydana gelen trafik kazası nedeniyle uğranılan manevi zararların davalı idarelerce tazmin edilmesi istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi gözetildiğinde, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R
Davacılar : 1-Kendi Adına Asaleten küçük M., M.,
Y. B.'a Velayeten N. B.
2-M. B.
3-M. B.
Vekili :Av.H.A. K.
Davalılar : 1- Konya Büyükşehir BelediyeBaşkanlığı
2-İçişleriBakanlığı
O L A Y : Davacılar vekili dilekçesinde; 01.01.2014 tarihinde 35 …64 plaka sayılı araçta meydana gelen trafik kazasındaÜzeyir Bayrak'ın vefat etmesi ile geriye müvekkilleridavacılardan küçük M., M., Y. B. ve N. B. olmaküzere eşi ve 3 çocuğunun kaldığını,diğer davacılardan Mithat Bayrak ve Medine Bayrak'ın anne vebabası olduğunu; kazanın meydana geldiği yolun bozukolduğunu; asfalt kaplamasının eskidiğini, yenilenmesinin gerektiğini, olay anında bariyer ve gereklilevhaların, ayırıcı ve belirleyici orta beyazçizgilerinin bulunmadığını, hava buzlu vekarlı olduğu halde idare tarafından gerekli denetimlerinyapılmadığını, kar birikintilerinin temizlenmediğini,buzlanmaya karşı tuzlama yapılmadığını,çukurların uygun şekilde kapatılmadığınıancak kazadan sonra güvenliği artırıcı tedbirlerinalınmaya çalışıldığını,telaşla eksikliklerin tamamlanmayaçalışıldığını; bu hususlarınAkşehir Sulh Ceza Hakimliğinin 2014/130 D.İş Dosyası ilede bilirkişiler tarafından tespit edildiğini; müteveffanınkaza tarihi itibarı ile 34, müvekkilesinin 34 veküçük çocuklarının 14 yaşında, 9 ve3 yaşlarında olduğunu; olaydan dolayı müvekkillerinindestekten yoksun kaldıklarını, maddi ve manevi zararauğradıklarını ifade ederek; trafik kazası sonucu MurisÜ. B.’ın ölümü sonucu eşi Nuray Bayrakİçin 75.000; küçük M. B. için 25.000;Mithatcan Bayrak için 25.000; Y. B. için 25.000; M. B.için 25.000; M. B. için 25.000 TL. olmak üzere toplam200.000,00TL manevi tazminatın, kaza tarihi 01.01. 2014 tarihindenitibaren yasal faiz ile birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle 4.1.2016 tarihindeadli yargı yerinde dava açmıştır.
AKŞEHİR2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 5.1.2016 gün ve E:2016/4, K:2016/3sayı ile, “(…) Dava haksız eylem nedeniyleuğranılan zararın tazminine ilişkindir.
Davacınıniddiaları hizmete ilişkin hususlardan olup hizmet kusuru olupolmadığı hususunun idari yargıdaaraştırılması gereken hususlardan olduğuanlaşılmaktadır.
İdareninyürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda,düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel niteliklibozukluk, aksaklık veya -boşluk olarak tanımlanabilen hizmetkusurunun hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veyahiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte olduğu veidarenin tazmin yükümlülüğünündoğmasına yol açtığı, bu nedenle idarenin kamuhizmetlerinin gereği gibi işlemesi sağlayacak şekildeorganizasyonları yaparak yeterli araç ve gereçlerledonatılmış bina ve tesislerde hizmetin özelliğineuygun olarak seçilen ve yetişmiş personel ile hizmetiyürütmek yükümlülüğününbulunduğu, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişiselhakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargıdavalarının idari dava türleri arasındasayıldığı, yukarıda belirtildiği şekildekamu idarelerinin yürütmekle yükümlü bulunduklarıkamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında kişilereverdikleri zararların tazmini istemi ile açılacakdavaların görüm ve çözümünde idari eylemve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlartarafından açılacak tam yargı davalarının idariyargı yerlerinde görülmesi gerektiği dikkate alınarak,mahkememizin yargı yolu bakımından görevsizliğine dairaşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. "Yargıtay 4. HDB.lığının 25/12/2007 tarih 2007/11301Esas-2007/16309 Karar, Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukukbölümü 2011/47 Esas 2011/121 Karar sayılıkararı"
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanınidari yargının görev alanına girdiğinden yargıyolu bakımından HMK.nun 114/1-b maddesi uyarınca mahkememizinGÖREVSİZLİĞİ nedeniyle dava dilekçesininUSULDEN REDDİNE…” karar vermiş; temyiz edilmesiüzerine Yargıtay 17.Hukuk Dairesince 10.11.2016 gün veE:2016/13719, K:2016/10342 sayı ile onanan karar kesinleşmiştir.
Davacılarvekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde davaaçmıştır.
KONYA2.İDARE MAHKEMESİ: 14.3.2017 gün ve E:2017/207 sayı ile,“(…) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 2.maddesinde "bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları vebunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsar" hükmüne yerverilmiş, 10. maddesinde "yapım ve bakımından sorumluolduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmak, gerekli görülen kavşaklarave yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaretlevhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak, karayoluyapısında ve üzerinde yapılacakçalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak vedenetlemek, karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engellerigece veya gündüze göre kolayca görülebilecekşekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak, yol yapısıveya işaretleme yetersizliği yüzünden trafikkazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilentedbirleri almak" belediye trafik birimlerinin görev ve yetkileriarasında sayılmış, görevli ve yetkili mahkemebaşlıklı 110. maddesinde ise "işleteni veya sahibiDevlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, buKanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıdagörülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bufıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanunhükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarındandolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar,sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birindeaçılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir" kuralına yerverilmiştir.
Davadosyası ile Akşehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2016/4, K:2016/3sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; karayolununbozuk olduğu, yeterli bakımınınyapılmadığı, yol işaretlerininolmadığı, karın temizlenmediği, yoluntuzlanmadığı sebepleriyle davacıların murisinin 35 BNE64 plakalı araç ile trafik kazası geçirereköldüğü, bu kaza sebebiyle davacılar tarafından açılan200.000,00 TL bedelli manevi tazminat davasında anılan Mahkemeceverilen 05/01/2016 tarih ve E:2016/4, K:2016/3 sayılı karar iledavanın görev yönünden reddine karar verildiği, temyizedilen kararın Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 10/11/2016 tarih veE:2016/13719, K:2016/10342 sayılı kararıyla onanması kararverilmesi üzerine, davacı vekili tarafından 26/01/2017 tarihindebakılan davanın Mahkememizde açıldığıanlaşılmaktadır.
Akşehir2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:2016/4, K:2016/3 sayı dosyasındaaçılarak görevsizlik kararı verilen dava ile Mahkememizdeaçılan davanın tarafları, konusu aynı olmaklabirlikte, davaya bakacak yargı kolunda uyuşmazlıkçıktığı anlaşılmaktadır.
Yukarıdasözü edilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, 2918sayılı Yasanın kapsamını beliryen 2. maddesi ilegörevli mahkemeyi belirleyen 110. maddesi birlikte değerlendirildiğinde,karayollarında meydana gelen trafik kazalarının idareninkarayolunun gerekli bakım ve denetimi yapmamasından kaynaklansa dahianılan Kanunun 10. maddesinde belirtilenyükümlülükleri kapsadığı açıkolmakla, bu tür uyuşmazlıkların adli yargı yerindeçözümleneceği görülmektedir.
Bu itibarla;2918 sayılı Kanunda, trafik kuralları, hak veyükümlülükler, kara yollarının bakım vedenetimin kimler tarafından yapılacağı, alınmasıgereken önlemler gibi hususları kapsadığıbelirtilerek, idarenin kusuru ile dahi olsa meydana gelmiş haksızfiil sorumluluğundan doğan her türlü davanın adliyargıda görülmesi gerektiğinin düzenlenmesikarşısında, davanın görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu kanaatinevarılmıştır.
Açıklanannedenlerle; 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli merciin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, davadosyasının ve getirtilecek Akşehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'ninE:2016/4, K:2016/3 sayılı dosyasının UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderilmesine, dosyanın incelenmesininUyuşmazlık Mahkemesi'nin karar vermesine değinertelenmesine…” karar vermiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE :
UyuşmazlıkMahkemesi Hukuk Bölümü’nün, NuriNECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler: AliÇOLAK, Ahmet Tevfik ERGİNBAY, Suna TÜRE, Alaittin AliÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın katılımlarıyla yapılan 25.9.2017günlü toplantısında:
I-İLKİNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine görebaşvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargıdosyasının Mahkemece, ekinde adli yargı dosyası ilebirlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği veusule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.
II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in, davanın çözümünde adliyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının,Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava,karayolunda meydana gelen trafik kazası nedeniyle uğranılan manevizararların davalı idarelerce tazmin edilmesi istemiyleaçılmıştır.
2918sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanununamacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafikgüvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam”başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşlarıve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışmausulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bukanunun karayollarında uygulanacağı; ancak aksine bir hüküm yoksa; karayoludışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park,bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis veakaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiğiiçin faydalanılan yerlerde de bu Kanun hükümlerininuygulanacağı; Kanunun, 4.maddesi ve devamında, Karayolugüvenliği konusunda hedefleri tespit etmek, uygulatmak vekoordinasyonu sağlamak amacıyla oluşturulan Kuruluşlar ve, Komisyonlar ile bunların görev ve yetkilerine,Kanunun 5 ila 12 maddelerinde; Emniyet GenelMüdürlüğünün, merkez, bölge, il veilçe trafik kuruluşlarının; Trafikzabıtası ve genel zabıtanın, Karayolları GenelMüdürlüğünün, Millî EğitimBakanlığı, Sağlık Bakanlığı veUlaştırma, Denizcilik ve HaberleşmeBakanlığının, Tarım Orman ve KöyişleriBakanlığının, Belediye trafik birimlerinin, İl veilçe trafik komisyonlarının bu Kanunla ilgili görev veyetkilerinin sayıldığı; bu kapsamda da, Kanunun 10.maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafikdüzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafikışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimleriningörev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğegiren 6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110.maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorluaraç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkindavalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigortasözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerindenbirinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de“Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıngöreve ilişkin hükmü, yürürlüğegirdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz”denilmiştir.
Davadosyalarının incelenmesinden; karayolunun bozuk olduğu, yeterlibakımının yapılmadığı, yolişaretlerinin olmadığı, karın temizlenmediği,yolun tuzlanmadığı sebepleriyle davacıların murisinin35 … 64 plakalı araç ile trafik kazası geçirereköldüğü, davavcıların bu trafik kazasıneticesinde oluştuğu ileri sürülen toplam 200.000,00TLmanevi zararlarının; olayda kusur ve sorumluluğubulunduğu iddiasıyla davalı idarelerden tazmini istemiyle davaaçıldığı anlaşılmıştır.
2918sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasınıniptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye HukukMahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyuinceleyen Anayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılankuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nindaha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargıayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıklarınçözümünde idare ve vergi mahkemeleriyleDanıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle,genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı,özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevliolacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanınagiren bir uyuşmazlığın çözümünde adliyargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak birtakdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gerekenidari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanunkoyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtirazkonusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya damemur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veyaolayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına görefarklı yargı kollarında görülmekte olan 2918sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumlulukdavalarının adli yargıda görüleceğiniöngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemeningerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idariyargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olanyargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davalarınaynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa süredesonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adliyargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öteyandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayoluşeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda birtartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamugücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması sözkonusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynıseyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risküreten araçlar arasında özel-kamu ayırımıyapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155.maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir…” (Any. Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)
Anayasa’nın158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle,Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında,Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir.Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilenkararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine,dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırıbulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusundaverilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesiuyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargıorganları bakımından da uyulması zorunlu bir kararmesabesindedir.
Budurumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihindeyürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde,bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve malgüvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanaraktrafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri,bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgilikuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumluluklarıile, çalışma usullerini kapsadığı,dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyleaçılacak sorumluluk davalarının görüm veçözümünde adli yargının görevliolduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan budavanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanannedenlerle, davanın görüm ve çözümündeadli yargı yeri görevli olduğundan; Konya 2. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile, Akşehir 2.Asliye HukukMahkemesinin 5.1.2016 gün ve E:2016/4, K:2016/3 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N UÇ : Davanın çözümündeADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 2. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Akşehir 2.Asliye HukukMahkemesinin 5.1.2016 gün ve E:2016/4, K:2016/3 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 25.9.2017gününde, Üyelerden Süleyman Hilmi AYDIN ve Turgay TuncayVARLI’nın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLEKESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Nuri
NECİPOĞLU
Üye
Ali
ÇOLAK
Üye
Alaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ahmet Tevfik
ERGİNBAY
Üye
Süleyman Hilmi
AYDIN
Üye
Suna
TÜRE
Üye
Turgay Tuncay
VARLI
KARŞI OY
03.11.2015tarih ve 29521 sayılı Resmi Gazetede yayımlananUyuşmazlık Mahkemesi’nin 28.09.2015 gün ve E:2015/670,K:2015/671 sayılı kararında belirtilmiş olandüşünce doğrultusunda sayınçoğunluğun görüşüne katılamıyoruz.25.9.2017
Üye Üye
Süleyman Hilmi AYDIN TurgayTuncay VARLI
Full & Egal Universal Law Academy